tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Sarhoş Bâlî Efendi

Sarhoş Bâlî Efendi (ö. Zilkade 980/Mart 1573), Tire'de doğmuş; müderrislikten Halvetî seyrüsülûkuna geçerek İstanbul Kurşunlu Türbe Zâviyesi'nde irşad yürütmüştür.

Vefat
1572
Unvan
Cevherî mahlaslı Halvetî şeyh, müderris ve Kurşunlu Türbe Zâviyesi postnişini

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Tire'den ilmiye yoluna

Tire'de doğdu. Babası Şehzade Ahmed'in hocasıydı. Hayreddin Efendi'den mülâzım oldu ve yirmi beş akçe ile Kepenekçi Medresesi'nde müderrisliğe başladı.

Halvetî terbiyesi

Bursa'daki talebelik yıllarında gördüğü zikir halkası rüyasının yıllar sonra İstanbul'da karşısına çıktığı anlatılır. Ali Paşa Zâviyesi'ndeki Ramazan Efendi'ye bağlandı. Bu mürşid 963/1556'da vefat eden başka bir Ramazan Efendi'dir; 1616'da vefat eden Ramazâneddin Mahfî ile birleştirilmemiştir.

Kurşunlu Türbe Zâviyesi

Medrese dersleriyle zikir ve evrâdı bir süre birlikte sürdürdü; irşad izni aldıktan sonra İstanbul'daki Kurşunlu Türbe Zâviyesi'ne şeyh oldu. Devlet ileri gelenlerinin davet ve hediyelerinden uzak durduğu, buna rağmen sınır gazilerine at gönderdiği kaydedilir.

Şiir ve irfan çevresi

“Cevherî” mahlasıyla şiir yazdı. Şair Nev‘î'nin Hasb-i Hâl adlı eserindeki birçok tasavvufî fikrin onun sohbetlerinden derlendiği aktarılır.

Vefatı

Zilkade 980'de, Mart 1573'te vefat etti. Cenaze namazı Fatih Camii'nde kılındı ve zâviyesinin haziresine defnedildi.

COĞRAFÎ HAFIZAMüştak-zade DergahıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Rüyadaki zikir halkasının bulunması

Bursa'da gördüğü rüyadaki zikir halkasını yıllar sonra İstanbul'daki Ali Paşa Zâviyesi'nde aynen gördüğü ve bunun intisabına vesile olduğu anlatılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daraltMenâkıbnâme’de tam metni aç →

Bursa'daki rüya

Sarhoş Bâlî Efendi, Bursa'da bulunduğu sırada rüyasında bir zikir halkası gördü. Halkadaki kişilerin duruşu, zikir düzeni ve meclisin havası zihninde belirgin bir iz bıraktı; fakat o sırada gördüğü topluluğu tanımıyordu.

İstanbul'da karşılaşılan meclis

Yıllar sonra İstanbul'a geldiğinde Ali Paşa Zâviyesi'ndeki zikir meclisine katıldı. Rivayete göre karşısındaki halka, Bursa'daki rüyasında gördüğü düzenin aynısıydı. Bu benzerliği kendisi için bir işaret kabul ederek zâviye çevresine ve oradaki irşad hattına bağlandı.

İstanbul'daki intisap biyografik bağlantıyı, zikir halkasının önceden rüyada gösterilmesi ise bu bağlantıyı ilâhî yönlendirme olarak anlamlandıran gelenek içi anlatıyı oluşturur.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 688-707.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Hasb-i Hâl'in sohbet kaynağı

Nev‘î'nin tasavvuf, sülûk ve aşk bahislerini işleyen Hasb-i Hâl'indeki birçok fikrin Bâlî Efendi'nin sohbetlerinden geldiği aktarılır.

Metni gösterMetni daralt

Bu kayıt Bâlî Efendi'yi eserin müellifi yapmaz; sözlü irfan çevresinin metne etkisini gösterir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 688-707.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Söz ve öğüt

Yedikule'de medfün olduklarına dair de rivayet vardır. Buranın şeyhi Ahmed Efendi merhGmun rü'yasında görünen Bali Efendi, "Meydan odasının altında define vardır." diye işaret ve birkaç gece sonra tekrar emr-i keyfiyyet buyurmasıyla kazmışlar, bir kabir bulmuşlar, kemikleri iskelet halinde duru­ yor. Anlamışlar ki, bu kabir Bali Efendi hazretlerinin medfen-i mübarekidir.

Metni gösterMetni daralt

Yedikule'de medfün olduklarına dair de rivayet vardır. Buranın şeyhi Ahmed Efendi merhGmun rü'yasında görünen Bali Efendi, "Meydan odasının altında define vardır." diye işaret ve birkaç gece sonra tekrar emr-i keyfiyyet buyurmasıyla kazmışlar, bir kabir bulmuşlar, kemikleri iskelet halinde duru­ yor. Anlamışlar ki, bu kabir Bali Efendi hazretlerinin medfen-i mübarekidir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Söz, öğüt ve irşad kaydı 1

Yedikule'de medfün olduklarına dair de rivayet vardır. Buranın şeyhi Ahmed Efendi merhGmun rü'yasında görünen Bali Efendi, "Meydan odasının altında define vardır." diye işaret ve birkaç gece sonra tekrar emr-i keyfiyyet buyurmasıyla kazmışlar, bir kabir bulmuşlar, kemikleri iskelet halinde duru­ yor. Anlamışlar ki, bu kabir Bali Efendi hazretlerinin medfen-i mübarekidir.

Metni gösterMetni daralt

Yedikule'de medfün olduklarına dair de rivayet vardır. Buranın şeyhi Ahmed Efendi merhGmun rü'yasında görünen Bali Efendi, "Meydan odasının altında define vardır." diye işaret ve birkaç gece sonra tekrar emr-i keyfiyyet buyurmasıyla kazmışlar, bir kabir bulmuşlar, kemikleri iskelet halinde duru­ yor. Anlamışlar ki, bu kabir Bali Efendi hazretlerinin medfen-i mübarekidir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

6 kayıt

İlk 6 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Silsile ve aktarım bağı 1

SARHOŞ BALİ EFENDİ Şeyh Ramazan Efendi'nin bir halifesi Sarhoş Bali Efendi'dir. Bu "Sarhoş" denil­ mesi bade-perest olmasından değil, şarab-ı aşk-ı ilahi ile ser-mest ü hayran olmasın­ dan kinayedir.

Metni gösterMetni daralt

SARHOŞ BALİ EFENDİ Şeyh Ramazan Efendi'nin bir halifesi Sarhoş Bali Efendi'dir. Bu "Sarhoş" denil­ mesi bade-perest olmasından değil, şarab-ı aşk-ı ilahi ile ser-mest ü hayran olmasın­ dan kinayedir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Türbe, kabir ve ziyaret kaydı 2

Bu "Sarhoş" denil­ mesi bade-perest olmasından değil, şarab-ı aşk-ı ilahi ile ser-mest ü hayran olmasın­ dan kinayedir. Pederi Amasyalı imiş. l stanbul'da Ağakapısı'nda, Kurşunlu Türbe civarında Altıncı laviyesi'nde bu­ lundukları mervidir. 980/( 1 572) tarihinde irtihal-i dar-ı naim eylediler. Allame l bn-i Kemal hazretlerinin pederi Kemal Paşa ile (onun) pederi Süleyman Bey de burada defin-i hak-i gufrandır.

Metni gösterMetni daralt

Bu "Sarhoş" denil­ mesi bade-perest olmasından değil, şarab-ı aşk-ı ilahi ile ser-mest ü hayran olmasın­ dan kinayedir. Pederi Amasyalı imiş. l stanbul'da Ağakapısı'nda, Kurşunlu Türbe civarında Altıncı laviyesi'nde bu­ lundukları mervidir. 980/( 1 572) tarihinde irtihal-i dar-ı naim eylediler. Allame l bn-i Kemal hazretlerinin pederi Kemal Paşa ile (onun) pederi Süleyman Bey de burada defin-i hak-i gufrandır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Türbe, kabir ve ziyaret kaydı 3

Buranın şeyhi Ahmed Efendi merhGmun rü'yasında görünen Bali Efendi, "Meydan odasının altında define vardır." diye işaret ve birkaç gece sonra tekrar emr-i keyfiyyet buyurmasıyla kazmışlar, bir kabir bulmuşlar, kemikleri iskelet halinde duru­ yor. Anlamışlar ki, bu kabir Bali Efendi hazretlerinin medfen-i mübarekidir. Taş ve türbe yaptırılması sia-i hale ta'lik bulunmuş iken, Ahmed Efendi irtihal edince ala­ halihi kalmıştır.

Metni gösterMetni daralt

Buranın şeyhi Ahmed Efendi merhGmun rü'yasında görünen Bali Efendi, "Meydan odasının altında define vardır." diye işaret ve birkaç gece sonra tekrar emr-i keyfiyyet buyurmasıyla kazmışlar, bir kabir bulmuşlar, kemikleri iskelet halinde duru­ yor. Anlamışlar ki, bu kabir Bali Efendi hazretlerinin medfen-i mübarekidir. Taş ve türbe yaptırılması sia-i hale ta'lik bulunmuş iken, Ahmed Efendi irtihal edince ala­ halihi kalmıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Türbe, kabir ve ziyaret kaydı 4

Anlamışlar ki, bu kabir Bali Efendi hazretlerinin medfen-i mübarekidir. Taş ve türbe yaptırılması sia-i hale ta'lik bulunmuş iken, Ahmed Efendi irtihal edince ala­ halihi kalmıştır. Bu dergah hakkında tafsilat IV. cilddedir. ( Bali Efendi'nin) şiirde mahlası Cevheri dir.

Metni gösterMetni daralt

Anlamışlar ki, bu kabir Bali Efendi hazretlerinin medfen-i mübarekidir. Taş ve türbe yaptırılması sia-i hale ta'lik bulunmuş iken, Ahmed Efendi irtihal edince ala­ halihi kalmıştır. Bu dergah hakkında tafsilat IV. cilddedir. ( Bali Efendi'nin) şiirde mahlası Cevheri dir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Şiir ve edebî çevre 5

Taş ve türbe yaptırılması sia-i hale ta'lik bulunmuş iken, Ahmed Efendi irtihal edince ala­ halihi kalmıştır. Bu dergah hakkında tafsilat IV. cilddedir. ( Bali Efendi'nin) şiirde mahlası Cevheri dir. Şu beyit müşarünileyhindir: İzz ise maksüd eger ey yüz.ü misbah alnı ntir Mantıkm hikmetden it itme avı1mm ile kelam MALKARALI şAiR NEV'İ YAHYA Şuara-yı Osmaniyye'den Nev'i merhum, Hz.

Metni gösterMetni daralt

Taş ve türbe yaptırılması sia-i hale ta'lik bulunmuş iken, Ahmed Efendi irtihal edince ala­ halihi kalmıştır. Bu dergah hakkında tafsilat IV. cilddedir. ( Bali Efendi'nin) şiirde mahlası Cevheri dir. Şu beyit müşarünileyhindir: İzz ise maksüd eger ey yüz.ü misbah alnı ntir Mantıkm hikmetden it itme avı1mm ile kelam MALKARALI şAiR NEV'İ YAHYA Şuara-yı Osmaniyye'den Nev'i merhum, Hz.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Şiir ve edebî çevre 6

Bu dergah hakkında tafsilat IV. cilddedir. ( Bali Efendi'nin) şiirde mahlası Cevheri dir. Şu beyit müşarünileyhindir: İzz ise maksüd eger ey yüz.ü misbah alnı ntir Mantıkm hikmetden it itme avı1mm ile kelam MALKARALI şAiR NEV'İ YAHYA Şuara-yı Osmaniyye'den Nev'i merhum, Hz. Asrının allamesi olup, kazaskerlik makamına kadar irtika etmiş idi.

Metni gösterMetni daralt

Bu dergah hakkında tafsilat IV. cilddedir. ( Bali Efendi'nin) şiirde mahlası Cevheri dir. Şu beyit müşarünileyhindir: İzz ise maksüd eger ey yüz.ü misbah alnı ntir Mantıkm hikmetden it itme avı1mm ile kelam MALKARALI şAiR NEV'İ YAHYA Şuara-yı Osmaniyye'den Nev'i merhum, Hz. Asrının allamesi olup, kazaskerlik makamına kadar irtika etmiş idi.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

TARİHÎ MEKÂNMüştak-zade DergahıMüştak-zade Dergahı , Sefîne-i Evliyâ kişi kayıtlarında 1 ayrı bağlamda anılır. Halen "Müştak-zade Dergahı" de niliyor. Bağlantılı şahsiyetler: Sarhoş Bâli Efendi.