tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Mağrib kökenli bir Mısır ailesi
Muhammed b. Muhammed el-Mağribî, Şâzeliyye’nin Vefâiyye kolunun pîridir. Ailesi Mağrib kökenliydi; kendisinin İskenderiye’de doğduğu aktarılır. Daha sonra Mısır’ın farklı ilim ve irşad merkezlerinde faaliyet gösterdi. Doğum yılı kesin biçimde tesbit edilememiştir.
Şâzelî terbiyesi
Şâzelî şeyhlerinden Dâvûd b. Ömer el-Bâhilî’ye intisap ederek seyrüsülûkünü tamamladı. İhmîm’e gidip büyük bir zâviye kurdu; ardından Kahire’nin Ravza bölgesine yerleşerek irşadını burada sürdürdü. Böylece Vefâiyye, Şâzeliyye’nin Mısır’daki tarihî kollarından biri olarak şekillendi.
Vefâ adı
Kaynaklarda aile ve tarikat adı haline gelen “Vefâ” lakabı, Nil’in suyunun iyice alçaldığı bir dönemde onun duasıyla yeniden ölçüde kabul edilen “vefâ seviyesi”ne yükseldiğini anlatan rivayetle açıklanır. Bu kayıt tarihî biyografiden ayrı bir gelenek anlatısıdır; lakabın çevresinde oluşan hafızayı gösterir.
Eser, şiir ve düşünce
Ümmî olduğu bildirilmesine rağmen başta divanı olmak üzere çok sayıda tasavvufî eser ona nispet edilir. Vefâ ailesinin velâyet, devir ve hâtemü’l-evliyâ anlayışı, oğlu Ali Vefâ’nın eser ve şiirlerinde daha görünür bir teorik dile kavuştu. Baba ile oğlun metinleri ve fikirleri birbirine karıştırılmamalıdır.
Vefatı ve devamı
765/1364’te vefat etti. Yerine henüz genç yaştaki oğlu Ali Vefâ’nın geçmesini vasiyet ettiği; oğulları Ali ve Şehâbeddin Ahmed’in Muhammed ez-Zeylaî’nin himayesinde yetiştiği aktarılır. Vefâiyye daha sonra aile içinden devam eden bir irşad zinciri halinde Kahire merkezli kaldı. Bu Mısır Şâzelî-Vefâiyye hattı, Ebü’l-Vefâ el-Bağdâdî’ye nispet edilen Irak-Anadolu Vefâiyyesi ve Zeyniyye içindeki Şeyh Vefâ koluyla aynı yapı değildir.