Muhammed Sa‘deddin Süheyl Efendi

Turşucu Sa‘deddin Efendi

15 Şaban 1280, 27 Ocak 1864'te doğdu. Ayasofya Meydanı'na bakan evinde bir dönem turşuculuk yaptığı için “Turşucu Sa‘deddin Efendi” diye tanındı. Hüseyin Vassâf kendisiyle görüştüğünü, Osman Şems ve İzzî Efendi biyografilerini onun tashihinden geçirdiğini bildirir.

Osman Şems ve İzzî Efendi'nin yanında

On sekiz yaşında Osman Şems Efendi'ye intisap etti ve yirmi dört yaşına kadar Kādiriyye usul ve âdâbı üzere sülûkunu tamamladı. Osman Şems Efendi onu doğrudan hilâfetle görevlendirmek yerine halifesi Muhammed İzzî Bedreddin Efendi'ye teslim etti. Sa‘deddin Efendi, İzzî Efendi'nin ömrünün sonuna kadar hizmetinde bulundu; hilâfetini ondan aldı ve vefatından sonra yerine geçti.

İrşad üslubu

Kaynak onu mahviyet sahibi, ârif ve âşık bir mürşid diye tanıtır. Zikir sırasında şeyhi İzzî Efendi'nin irfan ve aşk üslubunu temsil ettiği belirtilir. Zikir meclislerinde sikke, destar">destar ve beyaz takke; gündelik hayatta ise uzunca arakıyye kullandığı kaydedilir.

Sefîne-i Evliyâ'ya katkısı

Vassâf'a gönderdiği tezkerede, Osman Şems ve Muhammed İzzî Bedreddin hakkındaki bazı bilgilerin zan ve tahmine dayandığını söylemiş; kendi hazırladığı doğrulanmış tercüme-i hâlleri göndermeyi teklif etmiştir. Bu mektup, Sefîne-i Evliyâ'nın oluşumunda yaşayan tanıkların ve belge tashihinin önemini gösteren kıymetli bir tarihî tanıklıktır.

Vefatı

Mezar kitabesine göre 7 Rebîülâhir 1343, 6 Kasım 1924 Çarşamba günü vefat etti. Üsküdar'da Selimiye Camii karşısında, Turşucuzâde Muhtar Efendi'nin kabri yanında demir şebekeli kabre defnedildi. Beş yıl irşad postunda bulundu. Metindeki 8 Ekim tarihi ile kitabe kaydı çeliştiğinden, doğrudan mezar kitabesindeki tarih esas alınmıştır.