HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Hayatı ve irşad çevresi
EL-Hâc Muhammed Nüri Şemseddin Efendi Hazretleri Anadolu'da Taşköprü kazasında Ayvalı kasabası eşrafından ve "Emir-zadeler" denilmekle ma'ruf hanedandan Seyyid Hüseyin Efendi sulbünden 1 2 16/( 1 801 ) senesinde İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Taallüm-i Kur'an ve hıfz- ı kelam-ı kadim ettikten sonra Bayezid ve Süleymaniye Medreselerinde Baltacı Hoca Hasan ve üstad-ı şehir Hafız Muhammed Emin Efendilerden tahsil-i ulum etmiştir.
1 28 Seflne-i Evliya
Kayserili Şeyh Hacı Muhammed Said Efendi'den1 1 3 tarlkat-ı Nakşıbendiyye'den feyz alarak Kırşehir'de Hacı Bektaş-ı Veli Dergahı'nda, şeyhinin maiyyetinde hatm-i haceganda bulunup iktisab-ı feyz etmiş ve Sellmiye Dergahı'nda neşr-i feyz eden şeyh-i kamil Ali Behcet Efendi hazretlerinin de hüsn-i nazarlarına mazhar olmuştur. lstanbul'a geldiklerinde ale'l-ekser kadınlara va'z edip, pek ziyade şöhret kazanmışlardır. Bu sırada da Yahya Efendi türbe-darlığı münhal olunca, Sultan Abdülmecid merhum, hüsn-i hal ashabından birinin intihabım Fethi Paşa'ya emr edince, bu zatı arz etmiş; derhal irade sadır olmuştu. NGrl Efendi, türbe-darlık hizmetine başlayıp Perşembe günleri hatm-i hacegan yaparlar ve icra-yı ayln-i zikru'llah ederlermiş. Şöhretleri artarak meclis-i şerifleri uşşak ile dolmuştur. İki defa Haremeyn-i muhteremeyni ziyaret şerefine mazhar oldukları gibi, faz! u kemalleri herkesi meftun etmiş. Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz merhGmların fevka'l-ade hürmet ve muhabbetlerini celb eylemişlerdi. Zahir ve batını ma'mfü bir şeyh-i ruşen-dil idi. 1 280 senesi Şevvalinin ondördüncü ( 23 Mart 1864) Salı gecesi irtihal-i dar-ı beka eyledi. Türbe-i şerlfede defo olundu. Sandukasının önündeki levhada, "Mevlana, Ya Hazret-i Şeyh Nureddin Şemsi en-Nakşıbendl kuddise sırruhu'l-cell" yazılıdır. Diğer bir levhadan:
Hazreı-i Nuri Efendi'dir bu zdt-ı muhterem
Afuıb-ı ma'nevl kabrinden olmuş ru-nümun
İ'ıikaf it de dem-a-dem hakine bu menzilin
Yüz sür ey ı1şık eğer lazımsa tenvlr-i derun
Nutuklarından:
Mürşide ir mürşide sen
Göresin Halık-ı Ahsen
Kalk.sun ağyar cümle bir ten
Göresin Hillık-ı Ahsen
1 1 3. el-Hac eş-Şeyh Kayserili Muhammed Said Efend i, Hacıbektaş Hankahı şeyhi idi. 1 257/( 1 84 1 )'de irtihal etmiştir. Sultan Mahmud , Bektiişileri imha ettiği sırada sünniyyü'l-mezheb olan bu zatın oraya ta'yin edild iği anlaşılıyor. Kenzü'l-Hakayık, Tefsir-i Siire-i Ve'l-Adiy5t, Tefsir-i Sure-i Ve'd-Duha ve Risale-i Tasavvufiyye cümle-i asarındandır. Maskat-ı re'si Kayseri 'dir. Şeyhi Kayserili Külahçı-zade Mustafa Efend i'dir. Said Efendi, Nuri Efendi'nin validesi i tezevvüc etmekle hem şeyhi, hem üvey pederi olmuştur. (Kadde sa'lliilııı sımılıu)
Seyyid Ahmed b. Muhammed Buhari-i Hüseyni 1
Hak'dan iderisen sual
Cümle alem zıll u hayal
Hayale gel olma meyyal
Göresin Halık-ı Ahsen
Hakk'ı gören halkı neyler
Var mı bir Hak sözün dinler
Nuriy{ı keffeynim söyler
Göresin Halık-ı Ahsen
Mifrahu'l-Kulfıb, Risale-i Murakebe, Vasiyyet-name ve Pend-name cümle-i asar-ı aliyyelerindendir ve matbu'dur. Mifrahu'l-Kulfıb pek mütahakkıkane yazılmış bir eser-i kıymet-dardır.
Hulefası:
Damadı Şeyh Muhammed Nuri Efendi,
Hacıbektaş Hankahı şeyhi Ispartalı Muhammed Efendi,
Göynük'te Akşemseddin Dergahı şeyhi Hacı Hüseyin Hüsnü Efendi,
Fındıklı'da Keşfi Ca'fer Efendi Dergahı şeyhi Hafız Ahmed Şevki Efendi,
Sultan Bayezid Cami' -i şerifi vaizi Harputlu Hacı Mustafa Efendi,
Sultan Süleyman Cami'-i şerifi vaizi Kargılı Hafız Hasan Efendi,
Fatih Cami'-i şerifi vaizi Trabzonlu Hacı Muhammed Pir Efendi,
Çarşamba kazası müftüsü Hasan Efendi,
Kalkandelenli Şeyh Hacı Mustafa Ruhi Efendi.
Türbe-i şerifeye muttasıl ve elyevm tevhid-hane olan mescide minber vaz'eden,
Veli-zade Ahmed Efendi isminde bir sahib-i hayrdır.