tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Müceddidî silsiledeki yeri
Hayatı hakkında ayrıntılı tarihî bilgi sınırlıdır. Bedeûnî, Bedeyûnî ve Bedevânî nisbe biçimleriyle anılır. Muhammed Seyfüddin Sirhindî’nin halifesi olarak Müceddidî-Nakşibendî silsilesinde yer aldı; en tanınmış halifesi Mazhar Cân-ı Cânân’dır. 1135/1723’te vefat etti.
Helâl kazanç ve kul hakkı
Haksızlığa karşı çıkmayı, haramdan uzak durmayı ve helâl kazancı esas kabul etti. Sevmediği birinin dahi hakkını teslim etmeyi kul hakkının gereği saydı. Müridlerini yalnız açık haramlardan değil şüpheli kazanç ve davranışlardan da sakındırdı.
Dükkân anlatısının öğrettiği ölçü
Gelenek anlatısında evinin yakınında uyuşturucu ot satan bir dükkândan rahatsızlığını dile getirince talebeleri dükkânı zorla dağıtır. Bedeûnî bu müdahaleyi yanlış bulur; önce yumuşak öğüt verilmesi gerektiğini söyler, dükkân sahibinden özür diler ve zararını karşılar. Adamın bu davranıştan etkilenerek tevbe ettiği anlatılır. Menkıbenin vurgusu, kötülüğe karşı çıkarken dahi hukuk, merhamet ve tedricin korunmasıdır.
Usulü
Ehl-i sünnet itikadına bağlılığı, sünnete ittibayı, bid‘atlardan sakınmayı ve zorunlu hâller dışında ruhsat yerine azimeti tercih etmeyi öğütledi. Zikir ve diğer tasavvuf uygulamalarının âdâb ve erkânına uyulmasını istedi.
Şeyhi ve ilim çevresi
Nakşibendiyye tarikatının Müceddidiyye kolunun kurucusu İmâm-ı Rabbânî'nin torunlarından Şeyh Seyfeddin es-Serhendî'nin (ö. 1096/1685) halifesidir. Şeyhinin ölümünden sonra Abdülhak Muhaddis ed-Dihlevî'nin oğlu Hâfız Muhammed Muhsin'in sohbetlerine devam etmiştir.
Kaynaklarda zâhir ve bâtın ilimlerini bilen, zühd ve takvâ sahibi bir sûfî olarak tanıtılır. Hz. Peygamber'in sünnetine titizlikle uyduğu, sürekli hadis, sîret ve şemâil kitapları okuduğu bildirilir.