ŞAHSİYET DOSYASI

İğci Mehmed Hüsâmeddin Efendi

İğci Mehmed Hüsâmeddin Efendi (1086/1675 – 1169/1755); Nûreddin Cerrâhî'nin halifesi. Fatih Otlukçu Yokuşu'nda kurduğu tekke 1925'te hâlâ faaldi; Cerrâhiyye'nin bugüne ulaşan silsilesi ondan yürür .

Doğum: 1675
Vefat: 1755
Unvan: Nûreddin Cerrâhî'nin halifesi ve Hâcegî Mescidi Tekkesi kurucusu

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Pîrin ilk iki müridinden biri

Şeyh Köstendilli daha sonra… Süleyman Veliyyüddin ve Mehmed Hüsâmeddin adlı müridleriyle birlikte oraya gitmesini ve onların terbiyesiyle ilgilenmesini istedi.

Yani Nûreddin Cerrâhî'ye terbiye için verilen iki mürdden ikincisidir; sonradan onun yedi halifesinden biri olmuştur.

Kurduğu tekke

XVIII. yüzyılın ilk yarısında, İstanbul'da Karagümrük'teki Nûreddin Cerrâhî Âsitânesi'nin yanı sıra… Şeyh İğci Mehmed Hüsâmeddin de Fatih Otlukçu Yokuşu'nda Hâcegî Mescidi Tekkesi'ni kurmuştur. Bu sonuncusuna İğci (İplikçi) Mehmed Hüsâmeddin Tekkesi de denilmektedir.

Tekke ve zâviyelerin kapatıldığı 1925 yılında yalnız beş Cerrâhî tekkesinin faaliyette olduğu görülmektedir. Bunlar Cerrâhî Âsitânesi, her iki Sertarikzâde, İğci Mehmed Hüsâmeddin ve Karagöz tekkeleridir.

Bugüne ulaşan silsile

Tarikatın Nûreddin Cerrâhî'den başlayarak… İğci Mehmed Hüsâmeddin (ö. 1169/1755), Abdurrahman Hilmî (ö. 1215/1800), Mehmed Ârif Dede (ö. 1238/1823), Abdülaziz Zihnî (ö. 1270/1854), Mehmed Rızâeddin Yaşar (ö. 1331/1913), İbrahim Fahreddin ([Erenden], ö. 1966) ve onun halifeleri Muzaffer Ozak (ö. 1985) ile Safer Dal vasıtasıyla günümüze ulaşan iki silsilesi vardır.

Kaynak notu. İğci Mehmed Hüsâmeddin Efendi'nin TDV İslâm Ansiklopedisi'nde müstakil bir maddesi bulunmamaktadır. Bu kart, TDV'nin “Cerrâhiyye”, “Nûreddin Cerrâhî” ve “Nûreddin Cerrâhî Tekkesi” maddelerindeki kayıtlara, CMS künyesine ve Cerrâhî silsilenâmesine dayanır; hakkında bunların ötesinde bilgi verilmemektedir ve uydurulmamıştır.

COĞRAFÎ HAFIZA4 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi4 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

YOL BAĞLAMICerrâhiyyeYol dosyasını aç →Kişi kaydındaki tarihî yol bağlantısı; sıralı silsilede halka olduğunu tek başına göstermez.Yolun irşad atlasını aç →

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç4 doğrudan bağlantıAğda gör →

YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

BİYOGRAFİK KAYIT

Hayatından kayıtlar

Belge, tarih ve biyografi kaynaklarından kısa bilgi kartları

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

BİYOGRAFİK KAYIT

Adındaki iki meslek

İğci mi, iplikçi mi?

Metni gösterMetni daralt

Kurduğu tekke iki adla anılır: “İğci (İplikçi) Mehmed Hüsâmeddin Tekkesi”.

İğ, iplik eğirmeye yarayan çubuktur; iğci onu yapan veya iple çalışan esnaftır.

Çerçeve. Silsiledeki meslek adları Rumeli hattından beri süregelir: Mestçi, Debbağ, şimdi İğci. Cerrâhiyye'nin XVIII. yüzyıl İstanbul'unda esnaf muhitinde tutunduğunu gösterir. Kolun sonraki mensupları arasında “sadrazam, kadı, müderris, asker, imam, hattat, zanaat erbabı, esnaf” sayılır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.

BİYOGRAFİK KAYIT

1925'te ayakta kalan beş tekkeden biri

İki asır süren faaliyet.

Metni gösterMetni daralt

Çerçeve. XVIII. yüzyıldan zamanımıza kadar Cerrâhiyye'ye ait olduğu bilinen yirmi dokuz tekkeden yirmi dördü İstanbul'daydı; 1925'e beşi ulaşmıştır. Onun kurduğu tekke bunlardan biridir — yaklaşık iki yüz yıl kesintisiz faaliyet göstermiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Bugüne ulaşan hat

İkinci silsilenin başı.

Metni gösterMetni daralt

İğci Mehmed Hüsâmeddin (ö. 1169/1755), Abdurrahman Hilmî (ö. 1215/1800), Mehmed Ârif Dede (ö. 1238/1823), Abdülaziz Zihnî (ö. 1270/1854), Mehmed Rızâeddin Yaşar (ö. 1331/1913), İbrahim Fahreddin (Erenden, ö. 1966) ve onun halifeleri Muzaffer Ozak (ö. 1985) ile Safer Dal vasıtasıyla günümüze ulaşan silsile ondan yürür.

Çerçeve. Kolun iki silsilesinden biri Sertarikzâde ile Muhzırzâde Ali Ziyâeddin'e (ö. 1335/1917) kadar izlenebilmiş, orada kesilmiştir. Bugün yaşayan hat, yedi halkada onun adından geçer. Yani Cerrâhiyye'nin XX. yüzyıla intikali bu tekkeden olmuştur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.

KAVRAM

Silsilenâmedeki tarihleri

1086/1675 – 1168/1754.

Metni gösterMetni daralt

Cerrâhî silsilenâmesi onu “Mehmed Hüsâmeddin Efendi (V. 1086/1675 · İ. 1168/1754)” şeklinde kaydeder.

TDV Cerrâhiyye maddesi vefatını 1169/1755 olarak verir; bir yıllık fark vardır.

Çerçeve. Silsilenâme doğum tarihini de kaydeder — TDV maddeleri bu kadar minör silsile halkalarının doğum yılını vermez. Dergâh belgesinin ilmî kaynağı tamamladığı noktalardan biridir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Cerrâhî silsilenâmesi (dergâh kaydı) · karşılaştırma: TDV İslâm Ansiklopedisi.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

ÖNCEKİ POSTSüleyman Veliyyüddin EfendiSüleyman Veliyyüddin Efendi → Mehmed Hüsâmeddin Efendi: Cerrâhî Âsitânesi post devamı.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 38
Yön: 605 → 606
Tür: Post devri
Hat / varyant: cerrahiyye
Eser / belge: Envâr ve Tabakāt-ı Cerrâhiyye
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: Envâr ve Tabakāt-ı Cerrâhiyye

İlişki / dönem açıklaması: Süleyman Veliyyüddin Efendi → Mehmed Hüsâmeddin Efendi: Cerrâhî Âsitânesi post devamı.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

ÖNCEKİ HALKAPîr Abdurrahman Hilmî Efendi el-CerrâhîCerrâhiyye'nin bugüne ulaşan silsilesinde kendisinden önceki halkadır (ö. 1169/1755).

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 1048
Yön: 613 → 606
Tür: Silsile
Hat / varyant: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak belirtilmemiş

İlişki / dönem açıklaması: Cerrâhiyye'nin bugüne ulaşan silsilesinde kendisinden önceki halkadır (ö. 1169/1755).

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

HALEFİYETSertarîkzâde Mehmed Emin EfendiÂsitânenin postnişin sırasında kendisinden önceki şeyhtir; Nûreddin Cerrâhî'den sonra Süleyman Veliyyüddin ve Mehmed Hüsâmeddin Türâbî, ardından bu kişi gelir.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 1045
Yön: 607 → 606
Tür: Halefiyet
Hat / varyant: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak belirtilmemiş

İlişki / dönem açıklaması: Âsitânenin postnişin sırasında kendisinden önceki şeyhtir; Nûreddin Cerrâhî'den sonra Süleyman Veliyyüddin ve Mehmed Hüsâmeddin Türâbî, ardından bu kişi gelir.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

SONRAKİ POSTSertarîkzâde Mehmed Emin EfendiMehmed Hüsâmeddin Efendi → Sertarikzâde Mehmed Emin Efendi: Cerrâhî Âsitânesi post devamı.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 39
Yön: 606 → 607
Tür: Post devri
Hat / varyant: cerrahiyye
Eser / belge: Envâr ve Tabakāt-ı Cerrâhiyye
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: Envâr ve Tabakāt-ı Cerrâhiyye

İlişki / dönem açıklaması: Mehmed Hüsâmeddin Efendi → Sertarikzâde Mehmed Emin Efendi: Cerrâhî Âsitânesi post devamı.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · Türkiyeİğci (İplikçi) Mehmed Hüsâmeddin TekkesiHâcegî Mescidi'nde kurduğu tekke; XVIII. yüzyılın ilk yarısında açılmış, 1925'te hâlâ faal olan beş Cerrâhî tekkesinden biriydi. İbrâhim Fahreddin Efendi de 1905 sonrası burada vekâleten şeyhlik yapmıştır. Konum yaklaşıktır.Karagümrük, İstanbul · TürkiyeNûreddin Cerrâhî ÂsitânesiCerrâhiyye'nin merkez tekkesi; 6 Receb 1115'te (15 Kasım 1703) III. Ahmed tarafından açtırılmıştır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası İğci Mehmed Hüsâmeddin Efendi : İğci Mehmed Hüsâmeddin Efendi (ö. 1755), Nûreddin Cerrâhî'nin yedi halifesinden biri; Fatih Otlukçu Yokuşu'ndaki Hâcegî Mescidi Tekkesi'nin kurucusu ve Cerrâhîliğin günümüze ulaşan ana irşad hatlarından birinin başlangıç halkasıdır.Karagümrük, İstanbul · TürkiyeCanfedâ Hatun Camii halvethânesiŞeyhleri Köstendilli'nin kendisini Süleyman Veliyyüddin ile birlikte Nûreddin Cerrâhî'nin terbiyesine vererek gönderdiği yer. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası İğci Mehmed Hüsâmeddin Efendi : İğci Mehmed Hüsâmeddin Efendi (ö. 1755), Nûreddin Cerrâhî'nin yedi halifesinden biri; Fatih Otlukçu Yokuşu'ndaki Hâcegî Mescidi Tekkesi'nin kurucusu ve Cerrâhîliğin günümüze ulaşan ana irşad hatlarından birinin başlangıç halkasıdır.Üsküdar, İstanbul · TürkiyeSelâmi Ali Efendi Dergâhıİlk şeyhi Köstendilli Ali Alâeddin'in postnişini olduğu dergâh. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası İğci Mehmed Hüsâmeddin Efendi : İğci Mehmed Hüsâmeddin Efendi (ö. 1755), Nûreddin Cerrâhî'nin yedi halifesinden biri; Fatih Otlukçu Yokuşu'ndaki Hâcegî Mescidi Tekkesi'nin kurucusu ve Cerrâhîliğin günümüze ulaşan ana irşad hatlarından birinin başlangıç halkasıdır.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7
[2]Cerrâhî silsilenâmesi (dergâh kaydı) · karşılaştırma: TDV İslâm Ansiklopedisi
[3]Envâr ve Tabakāt-ı Cerrâhiyye
[4]Kişi kartı kaynak paketi — İğci Mehmed Hüsâmeddin Efendi

Ortak kaynak kataloğunu aç →