ŞAHSİYET DOSYASI

Maksûd Dede

Maksûd Dede (ö. 970/1562-63), Tokat'tan İstanbul'a gelip Sünbül Sinan'ın yanında yetişen; Hayrabolu ve Siroz'da irşad faaliyetinde bulunan Halvetî şeyhidir.

Vefat: 1563
Unvan: Sünbülî-Halvetî şeyhi ve Rumeli irşad halkasının temsilcisi

Kol, icâzet ve dönem bağları

Ana yol alanı bütün mensubiyetlerin yerine geçmez. Kurucu, post ve silsile rolleri ayrı kayıtlardır; birlikte görülmeleri aynı dönemde aidiyet kanıtı değildir. Kol ve ilişki fişleri mevcut CMS kayıtlarından gelir; kol yanıtı boşsa 5 Ekim 2026 araştırma envanteri gösterilir. Kaynak belirtilmemiş bağlar doğrulanmış mensubiyet gibi sunulmaz.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 1312
Yön: 327 → 1256
Tür: Mânevî etki
Hat / varyant: halvetiyye
Eser / belge: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: 404-410
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Konum aktarılmış; özgün nüsha karşılaştırması bekliyor

Kaynakta aktarılan künye: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 404-410

İlişki / dönem açıklaması: Habîb-i Karamânî'nin vaazı Maksûd Dede'nin tasavvuf yoluna yönelişine vesile oldu; ancak tam terbiye ve hilâfet bağı Sünbül Sinan iledir.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 346
Yön: 106 → 1256
Tür: Hoca-talebe
Hat / varyant: halvetiyye
Eser / belge: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: 404-410
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Konum aktarılmış; özgün nüsha karşılaştırması bekliyor

Kaynakta aktarılan künye: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 404-410

İlişki / dönem açıklaması: Maksûd Dede, Sünbül Sinan'ın hizmetinde tarikat eğitimini tamamladı ve hilâfetle Rumeli'ye gönderildi.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Tokat'taki başlangıç

Tokatlıydı ve ilk yıllarında bir zanaatla uğraşıyordu. Habîb-i Karamânî'nin vaazından etkilenerek hizmetine girmek istedi. Kaynak, Habîb-i Karamânî'nin ona asıl mürşidinin henüz irşad postuna geçmediğini söylediğini nakleder.

İstanbul'da Sünbül Sinan'a intisap

On beş yıl memleketinde, ardından on beş yıl İstanbul'da beklediği anlatılır. Bir cuma günü Ayasofya'da Sünbül Sinan'ın vaazına ve zikir halkasına katıldı; onu kendisine işaret edilen mürşid olarak tanıdı. Uzun süre hizmetinde bulunarak Halvetî terbiyesini tamamladı ve hilâfet aldı.

Hayrabolu ve Siroz

Önce Hayrabolu'ya gönderildi, ardından Siroz'a yerleşerek irşad faaliyetini sürdürdü. 970/1562-63'te vefat etti. Kaynak onun Siroz'da bir müridiyle birlikte defnedildiğini ve mezarlarının ziyaret edildiğini söyler; kesin konum ayrıca doğrulanmadan harita noktası verilmedi.

COĞRAFÎ HAFIZA4 coğrafî bağlantı

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi4 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

YOL BAĞLAMIHalvetiyyeYol dosyasını aç →Kişi kaydındaki tarihî yol bağlantısı; sıralı silsilede halka olduğunu tek başına göstermez.Yolun irşad atlasını aç →

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Otuz yıl sonra mürşidiyle karşılaşma

Gelenek içi anlatı, Habîb-i Karamânî'nin yıllar önce işaret ettiği mürşidin Sünbül Sinan olduğunu söyler.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Tokatlı Maksûd Dede gençliğinde bir sanat sahibiydi. Bir gün Habîb-i Karamânî'nin vaazına katıldı; işittiği sözler gönlüne yerleşince meclis dağıldıktan sonra şeyhin hücresine gidip hizmetinde kalmak istedi. Habîb-i Karamânî murakabeden sonra, “Seni irşad edecek aziz henüz hilâfet seccadesine geçmedi” dedi.

Maksûd Dede bu işaret üzerine on beş yıl memleketinde kaldı; ardından İstanbul'a giderek on beş yıl daha bekledi. Nihayet bir cuma günü Ayasofya'da namaz kıldı, Sünbül Sinan'ın vaazını dinledi ve zikir halkasına katıldı. Otuz yıl önce kendisine bildirilen mürşidin Sünbül Sinan olduğunu anladı. Elini öpmeye vardığında Sünbül Sinan, Habîb-i Karamânî'nin eski sözüne işaret ederek onu kabul etti.

Maksûd Dede yıllarca hizmet ederek yolunu tamamladı; hilâfetle önce Hayrabolu'ya, sonra Siroz'a gitti. Ya'kūb Efendi onu görmek için Siroz'a vardığında şehir kenarında nurlu yüzlü bir ihtiyar kendisini karşıladı ve daha sorulmadan “Oğul, Maksûd'u mu ararsın?” dedi. Böylece Ya'kūb Efendi aradığı kişinin karşısındaki zat olduğunu anladı.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 404-410.

BİYOGRAFİK KAYIT

Hayatından kayıtlar

Belge, tarih ve biyografi kaynaklarından kısa bilgi kartları

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Habîb-i Karamânî'den Sünbül Sinan'a

Habîb-i Karamânî'nin vaazıyla yola yöneldi; asıl eğitimini Sünbül Sinan'ın yanında tamamladı.

Metni gösterMetni daralt

Habîb-i Karamânî ile temas bir ilk yöneliş ve mürşide işaret anlatısıdır; tam hizmet ve hilâfet bağı Sünbül Sinan'ladır. Bu iki rol birbirine karıştırılmamıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 404-410.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

MÂNEVÎ ETKİHabîb-i KaramânîHabîb-i Karamânî'nin vaazı Maksûd Dede'nin tasavvuf yoluna yönelişine vesile oldu; ancak tam terbiye ve hilâfet bağı Sünbül Sinan iledir.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 1312
Yön: 327 → 1256
Tür: Mânevî etki
Hat / varyant: halvetiyye
Eser / belge: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: 404-410
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Konum aktarılmış; özgün nüsha karşılaştırması bekliyor

Kaynakta aktarılan künye: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 404-410

İlişki / dönem açıklaması: Habîb-i Karamânî'nin vaazı Maksûd Dede'nin tasavvuf yoluna yönelişine vesile oldu; ancak tam terbiye ve hilâfet bağı Sünbül Sinan iledir.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

HOCASI / ŞEYHİSünbül Sinân EfendiMaksûd Dede, Sünbül Sinan'ın hizmetinde tarikat eğitimini tamamladı ve hilâfetle Rumeli'ye gönderildi.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 346
Yön: 106 → 1256
Tür: Hoca-talebe
Hat / varyant: halvetiyye
Eser / belge: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: 404-410
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Konum aktarılmış; özgün nüsha karşılaştırması bekliyor

Kaynakta aktarılan künye: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 404-410

İlişki / dönem açıklaması: Maksûd Dede, Sünbül Sinan'ın hizmetinde tarikat eğitimini tamamladı ve hilâfetle Rumeli'ye gönderildi.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 404-410

Ortak kaynak kataloğunu aç →