ŞAHSİYET DOSYASI

Koca Nişancı Celâlzâde Mustafa Beg

Koca Nişancı Celâlzâde Mustafa Beg (ö. Rebîülâhir 975/Eylül-Ekim 1567), Kanûnî devrinin divan yazısı ve kanun bilgisini temsil eden; tarih, ahlâk, siyer tercümesi ve şiir alanlarında eser veren devlet adamıdır.

Vefat: 1567
Unvan: Nişancı, tarihçi, ahlâk müellifi ve şair

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Tosya'dan divan kalemine

Kadı Celâl'in oğlu, Celâlzâde Sâlih Efendi'nin ağabeyidir. Tosya'da doğdu; “Nişânî” mahlasıyla şiir yazdı. İlim tahsilinin ardından Sadrazam İbrahim Paşa'nın hizmetine girdi ve Mısır yolculuğunda ona eşlik etti.

Reisülküttaplık ve nişancılık

İbrahim Paşa'nın dönüşünde reisülküttap oldu. 941/1534-35 Bağdat seferi sırasında nişancılığa getirildi. Uzun süre divan yazışması, kanun ve tuğra işlerinde çalıştı; 964/1556-57'de emekli edilerek müteferrikabaşı oldu. Sigetvar seferinde yeniden nişancılığa getirildi ve Kanûnî'nin ölümünün asker arasında gizlendiği kritik günlerde devlet yazışmasını sürdürdü.

Tarih, ahlâk ve siyer eserleri

Tabakātü'l-memâlik ve derecâtü'l-mesâlik Osmanlı tarihi; Mevâhibü'l-hallâk fî merâtibi'l-ahlâk ahlâk ve siyaset düşüncesi alanındadır. Meâricü'n-nübüvve'yi Türkçeye çevirdi; resmî yazışma örnekleri divan kâtiplerince kullanıldı.

Eyüp'teki Halvetî hankâhı

Eyüp çevresinde cami, hamam ve Halvetî dervişleri için bir hankâh yaptırdı. Kurumun Halvetîlere tahsisi kurucunun şahsî intisabına dair tek başına kesin kanıt sayılmamış; kişi yol alanı bu sebeple boş bırakılmıştır.

Şiir ve himaye

Nişânî mahlasıyla şiir yazdı; kendisine sunulan kasideleri ve şairlere verilen karşılıkları takip eden geniş bir edebî himaye çevresi kurdu.

Vefatı

ahir">Rebîülâhir 975/Eylül-Ekim 1567'de vefat etti. Eyüp'te yaptırdığı caminin haziresinde kardeşi Sâlih Efendi'nin yanına defnedildi.

COĞRAFÎ HAFIZAEyüp

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →

BİYOGRAFİK KAYIT

Hayatından kayıtlar

Belge, tarih ve biyografi kaynaklarından kısa bilgi kartları

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Eyüp cami–hamam–hankâh ağı

İbadet, gelir ve Halvetî dervişlerinin barınma/irşad işlevini aynı hayır ağı içinde birleştirdi.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak kurum adını modern yer verisiyle tam eşleştirmediğinden doğrulanmamış koordinat eklenmemiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 482-500.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Celâlzâde'nin dört ana yazı alanı

Tarih, ahlâk-siyaset, siyer tercümesi ve resmî inşâ mirası.

Metni gösterMetni daralt

Tabakātü'l-memâlik ve derecâtü'l-mesâlik
Mevâhibü'l-hallâk fî merâtibi'l-ahlâk
Meâricü'n-nübüvve tercümesi
Divan yazışmalarına örnek teşkil eden münşeât

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 482-500.

TARİHÎ KAYIT

Nişânî'nin bahar gazelinden

Bahar, sevgili ve zülf imgesini işleyen üç beyit.

Metni gösterMetni daralt

Bahâr oldu safâ kesb edecek demdir çemenlerde
Husûsâ salına yanınca serv-i sîm-tenler de
Sarılıp her gül-endâma çeker pehlûya meh-rûyu
Ne hâletler nezâketler komuş Hak pîrehenlerde
Kayırmaz ey gönül bend olduğuna târ-ı zülfüne
Sınık diller hezârân bağlıdır her bir şikenlerde

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 482-500.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

AİLE BAĞICelâlzâde Sâlih ÇelebiTasavvufî aktarım ve irşad bağlantısı

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 840
Yön: 1363 → 1396
Tür: Aile
Hat / varyant: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak belirtilmemiş

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

SOHBET / YOL ARKADAŞLIĞINişancı Ramazanzâde MehmedÇağdaşı ve meslektaşı olan Koca Nişancı. Ramazanzâde'nin "Küçük Nişancı" lakabı ondan ayırt edilmek üzere verilmiştir; ikisi Osmanlı inşâ geleneğinin başlıca isimleri olarak birlikte anılır.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 1261
Yön: 1504 → 1396
Tür: Sohbet ve yakınlık
Hat / varyant: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak belirtilmemiş

İlişki / dönem açıklaması: Çağdaşı ve meslektaşı olan Koca Nişancı. Ramazanzâde'nin "Küçük Nişancı" lakabı ondan ayırt edilmek üzere verilmiştir; ikisi Osmanlı inşâ geleneğinin başlıca isimleri olarak birlikte anılır.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 482-500

Ortak kaynak kataloğunu aç →