Şeyh Fethullah Verkânisî

Tahsili ve müderrisliği

1846'da Siirt'in Baykan ilçesine bağlı Verkânis köyünde doğdu. Abdurrahman Mellekendî, Resûl Sipkî ve Muşlu Hacı Tayyib Efendi'den ders aldı; sonuncusundan ilmî icazet aldı. Koğak'ta kaldı, ardından Abırî'de resmî müderrislik yaptı.

Mürşid arayışı

Sıbgatullah Arvâsî'yi ziyaret etmeye karar verdiğinde şeyh vefat etmişti. Gayda'da Celâleddin Arvâsî'ye intisap etti; fakat fiilî sülûkünü Hâlid Orekî'nin yönlendirmesiyle Abdurrahman Tâğî'nin yanında tamamladı. Rüya ve istihare ayrıntıları gelenek içi anlatı olarak ayrıca değerlendirilir.

Norşin'den Ohin'e

Resmî görevinden ayrılarak Norşin'de müderrislik ve tekke hizmeti yürüttü. Tâğî'nin vefatından sonra geçici olarak posta geçti; Tâğî'nin oğlu Muhammed Ziyâeddin'in terbiyesini tamamlayıp ona hilâfet verdikten sonra Norşin'i kendisine bıraktı. Ohin'de dört yıl kaldı, sonra Bitlis Mermutlar'daki medresede ders verdi.

Eserleri

el-Küfr ve'l-kebâir, Âdâb-ı Fethullah, Avâmil, Menâsikü'l-hac, Mektûbât, Vefât-ı Şeyh Abdurrahman Tâğî ve bir akaid risalesi ona nispet edilen başlıca eserlerdir. Nüsha durumları ayrı eser kayıtlarında doğrulanacaktır.

Vefatı ve devamı

On üç yıllık irşad devresinin ardından 21 Cemâziyelevvel 1317/27 Eylül 1899'da, elli üç yaşında vefat etti; vasiyeti üzerine Bitlis'teki evinin arkasına defnedildi. Altı halifesi arasında Muhammed Ziyâeddin Norşinî ve Arvâsî ailesinden isimler bulunur.