Ara
Menü

Cemâleddin Mahmud Hulvî

Cemâleddin Mahmud Hulvî (1574-1654), Sünbülî terbiyesi görüp Gülşenî icazeti alan; Şehremini’ndeki evini tekkeye dönüştüren, Mesnevî okutan ve Lemezât’ı kaleme alan mutasavvıf müelliftir.

Doğum
1574
Vefat
1654
Unvan
Sünbülî ve Gülşenî şeyhi; Lemezât müellifi

Doğumu ve saray çevresi

982/1574’te İstanbul Şehremini civarında doğdu. Babası Ahmed Ağa saray helvacıbaşı olduğu için Hulvî mahlasını benimsedi. İlim tahsilinin yanı sıra saray helvacıları defterine kaydedildi; daha sonra zeamet ve Dîvân-ı Hümâyun çavuşluğu görevlerinde bulundu.

Sünbülî ve Gülşenî terbiyesi

Koca Mustafa Paşa’daki Necmeddin Hasan Efendi’ye intisap etti. Şeyhinin vefatı üzerine kalan seyrüsülûk mertebelerini Abdülmecid Sivâsî yanında tamamladı. Gülşenî âyini ve icazeti de aldı; böylece Sünbülî-Halvetî terbiyesiyle Gülşenî irfan çevresini birleştiren bir şeyh olarak tanındı.

Vaaz, Mesnevî ve tekke hizmeti

1014/1605-06’da Davud Paşa Camii cuma vâizi oldu; Sultan Ahmed, Şehzade ve Fatih camilerinde de vaaz verdi. Her çarşamba zaviyesinde Mesnevî okuttu ve Gülşenî usulünce zikir meclisi düzenledi.

Şehremini Tekkesi

Babasından kalan evi on hücreli bir zaviye ve semâhaneye çevirdi; çevresine aile odaları ekledi. Vakfını Halvetî ve Gülşenî şeyhlerinin hizmetine tahsis etti. Bu kayıt aynı mekânın iki irşad çevresiyle ilişkisini açıklar.

Eserleri

En tanınmış eseri sûfî biyografileri ve tarikat hafızası bakımından temel kaynaklardan Lemezât-ı Hulviyye’dir. Ayrıca şiirleri ve divanı vardır; diğer eser nispetleri yazma kataloglarıyla karşılaştırılarak ayrı kayıtlar halinde ele alınacaktır.

Vefat tarihi

Uşşâkīzâde metninde tarih 1063 olarak görünür; buna karşılık biyografi ve katalog kaynaklarının güçlü çoğunluğu 1064/1654 tarihini verir. Bu nedenle ana tarih 1654 olarak kaydedilmiş, ihtilaf gizlenmemiştir. Şehremini’deki zaviyesine defnedildi.

COĞRAFÎ HAFIZAHulvi EfendiMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Eserleri ve metinleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Lemezât ve Mesnevî dersleri

Hulvî, Lemezât’ı telif etti ve zaviyesinde düzenli Mesnevî dersleri yürüttü.

Metni gösterMetni daralt

Lemezât-ı Hulviyye, sûfîlerin ve tarikat çevrelerinin biyografik hafızasını kendine özgü bir tertiple bir araya getirir. Uşşâkīzâde ayrıca Hulvî’nin çarşamba günleri zaviyesinde Mesnevî okuttuğunu kaydeder.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 819-826; Cemâleddin Hulvî için TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Hulvî, Cemâleddin’.

Kavram dünyası

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Halvetî-Gülşenî müşterek mekânı

Şehremini’ndeki zaviye iki irşad çevresine vakfedildi.

Metni gösterMetni daralt

Hulvî’nin aile evinden dönüştürdüğü on hücreli zaviye ve semâhane, vakıf şartında Halvetî ve Gülşenî şeyhlerine ayrıldı. Bu nedenle mekânın tarihi tek bir yol etiketiyle sınırlandırılmamalıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 819-826; Cemâleddin Hulvî için TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Hulvî, Cemâleddin’.

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeHulvi EfendiSünbülî ve Gülşenî kuruluş katmanı Cemâleddin Mahmud Hulvî, Şehremini'ndeki baba evini tekkeye dönüştürdü. Kendisi Sünbülî terbiyesi görmüş, Mısır'da Gülşeniyye icazeti almıştı; yapı bu ilk dönemde Gülşenî tekke olarak tanındı. Rifâî meşihatına geçiş Vassâf, dergâh meşihatının daha sonra Rifâî bir zata verildiğini bildirir. 1924-25 cetvelinde de yapı Rifâiyye başlığı altında “Şehremini Hulvî Efendi Tekkesi” adıyla yer alır. Mekânın tarihini doğru okumak Ana aidiyet kapanış dönemindeki Rifâî durumu gösterir; Sünbülî ve Gülşenî kuruluş hafızası silinmez. Bu kayıt, İstanbul tekkelerinin aynı binada birden fazla irşad hattını ardışık taşıyabildiğinin açık örneğidir.