Mevlây el-Arabî ed-Derkāvî

Şâzelî terbiyesi

Mevlây el-Arabî ed-Derkāvî, Fas'ın Benî Zerwâl bölgesinde şerif bir ailede doğdu. Kur'an ve dinî ilimler tahsil etti; Ali b. Abdurrahman el-Cemel'e intisap ederek Şâzelî terbiyesini tamamladı. Gösterişten uzaklık, nefisle mücadele, hizmet ve tevekkül öğretisinin ana çizgisini oluşturdu.

Derkāviyye'nin yayılması

Çevresinde kısa zamanda geniş bir mürid halkası oluştu. Halifeleri Fas, Cezayir ve başka Kuzey Afrika bölgelerinde zâviyeler kurdu; İbn Acîbe en tanınmış müridlerinden biridir. Onun adıyla anılan Derkāviyye, Şâzeliyye içinde çok sayıda sonraki kolun beslendiği güçlü bir yenilenme çevresine dönüştü.

Devletle ilişki

Başlangıçta Fas Sultanı Süleyman'la iyi ilişkileri vardı. Hareketin hızla yayılması ve bazı müridlerin siyasî çatışmalara karışması üzerine şüpheyle karşılandı ve tutuklandı. Şeyhin kendi irşad diliyle halifelerin yerel siyasî tutumları birbirinden ayrılarak değerlendirilmelidir.

Mektuplar ve miras

Derkāvî'nin müridlerine yazdığı mektuplar zikir, fakr, teslimiyet, hizmet, nefsin hileleri ve şeyh-mürid ilişkisini canlı bir sohbet diliyle anlatır. 1823'te vefat etti. Derkāvî mirası üzerinden Medeniyye, Yeşrutıyye ve başka Şâzelî kollarına uzanan geniş bir ağ gelişti.