Ali Râmîtenî

Buhara’nın yaklaşık 14 km. kuzeyindeki Râmîten kasa­basında doğdu.571 Mahmûd Encîrfağnevî’ye intisap edip tasavvufî eğiti­mini tamamladı ve onun halifesi oldu. Bir süre Râmîten civarında halkı irşad ettikten sonra Bâverd/ Ebîverd’e göç etti. Orada da bazı müridleri oldu. Daha sonra Bâverd’den Harizm’e gitti ve oraya yerleşti. Bu yüzden Buharalılar kendisine Ali Râmîtenî derken Harizmliler Ali Bâverdî demekteydiler. Tasavvuf ehli arasında “Azîzân” lakabıyla meşhur idi. Rivayete göre kendisine ait bir söz söyleyeceği zaman “Azîzân/Azizler şöyle diyor” diyerek cümleye başlardı. Bu yüzden Azîzân lakabıyla meşhur oldu.

Bu lakaba nispetle Râmîtenî’den sonra bu tarikata “Azîzân Tarikatı” denmeye başlanmış ise de “Hâcegân” ismi kadar meşhur olmamıştır.572 Zikir telkini konusunda cehrî ve hafî iki ayrı usûl uygulamıştır.573 Râmîtenî’nin Harezm şahı ile iyi münasebetler içinde olduğu bilinmektedir. Aldığı mânevî bir işaret üzerine Râmîtenî, Harezm diyarına hicrete karar verir. Harizm’e gittiğinde, kendisini sadece dokumacı olarak ta­nıtan Ali Râmîtenî, şehre girip ikâmet etmek üzere şahtan izin almak için iki müridini gönderir. Onlara; “Varın gidin şaha. Kapınıza fakir bir dokumacı geldi ve şehrinize girip ikâmet etmek üzere sizden izin istiyor. İzniniz olursa girecek, değilse geri dönecek. İzin verirseniz, buna dair bir ferman veya vesika talep ediyor.” deyin diye emir verir. Dervişler Râmîtenî’nin emrini aynen yerine getirirler.

Böyle bir teklife alışık olmayan şah, önce şaşırır. Sonra da istenilen imzalı vesikayı verir. Dervişler şahın fermanını şeyhe getirince, o da Harezm’e girer ve şehrin kenar mahallesinde bir eve yerleşir.574 Şeyh Harizm’e yerleştikten sonra her sabah ırgat pazarına gidip birkaç

Zikir halkasının üzerindeki akkuş

Hâce Ali Râmîtenî’nin anlattığına göre dervişler Râmîten köyünde birlikte zikir yapıyorlardı. Bu sırada büyük, beyaz bir kuş halkanın üzerinden geçti. Tam başlarının hizasına geldiğinde açıkça “Ali, merdâne ol!” diye seslendi. Kuşun sözünü işitenler kuvvetli bir hâle kapıldı ve bir süre kendilerinden geçtiler.

Râmîtenî’nin açıklaması

Topluluk toparlandığında bunun ne olduğunu Ali Râmîtenî’ye sordu. O, kuşu mürşidi Mahmûd Encîrfağnevî’nin mânevî zuhuruyla ilişkilendirdi. Mürşidinin o sırada, vefatı yaklaşan Dihkan Kuletî’yi ziyarete gittiğini söyledi.

Dihkan Kuletî’nin duası

Rivayete göre Dihkan Kuletî son demlerinde Allah’a, göç vakti geldiğinde kendisine yardım edecek dostlardan birini göndermesi için dua etmişti. Râmîtenî, Encîrfağnevî’nin ziyaretini ve zikir halkasındaki ikazı bu duaya verilen cevap olarak yorumladı. Anlatı, mürşidin uzaktaki dervişin hâlinden haberdar oluşunu kuş sembolüyle ifade eden gelenek hafızasıdır.