tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
390 sonuç · toplam 390 · “Meve” · 7/17
01re'îs
“Başkan, baş, amir, lider.” anlamındaki bu söz, başka kelime veya terkiplerle yeni terim oluşturmayı sağlar. § re'îs-i rûhânî a. (^L ^fi Azmlıklarm dinî re başrahip. re'îsü’l-kurrâ a. (J>il ^ İslâmî bilimler arasmda, raat ilminde icazeti ol…
kavil, -vli
kavil, -vli a. Q>â) [Ar.] “Söz, lakırdı.” anlammdaki bu söz başka kelime ve terkiplerle birlikte yeni terimler oluşturur.
hatm
Çü.) [Ar.] İnsanın anlayı ve duyuş yeteneğinin köreltili işlemez duruma getirilmesi an lammda kelâm terimi. hattâr a. [< Ar.hatr] “Hainli etmek.” anlammdaki “hatr” sö zünün ism-i tafdili, yani müba lağalı ismi olan bu söz, “İnsanla ra hainl…
Allahümme salli
Allahümme salli cüm. ÇL, ^1) [Ar.] Cenaze namazı kılınırken okunması gereken duanın adı. Bu dua şöyle: Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammeddin kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrahime inneke hamîdün mecîd.
ecel (I)
ecel (I) s. [< Ar. eceli] “Pek büyük, çelil ve âlî, eşref.” anlamında olan bu söz, başka kelime ve terkiplerle birleşerek yeni te rimler oluşturur.
Tevhid
Allah’ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde bir ve benzersiz olduğunu kabul etmek. İslâm inancının merkezidir. Tevhîd-i ulûhiyyet İbadetin yalnız Allah’a yöneltilmesi. Tevhîd-i rubûbiyyet Yaratma, yönetme ve terbiyenin mutlak sahibinin Al…
bâhiyye
İslâm’m yasak veya haram kıldığı değerleri helâl gösterme ve mubah saymayı ilke edinmiş olan Bâtınî akımlar ve tarikatler için kullanılan bir ad. Bu inançta olanlar, dinî kurallarm bireyi Allah’a ulaşmada bir vasıta olduğunu savunmuşlar, “f…
icri takvîm
icri takvîm a. Hicrî-kamerî veya hicret-ay takvimi olarak da adlandırılan İslâm dünyasının dinî takvimine verüen ad. Bu takvim, Kur’ân-ı Kerîm’in “Tevbe suresi” ne ve Hz. Peygamber’in hadislerine dayanılarak oluşturulmuş; Rasul-i Ekrem’in h…
istikbâr
Bir kimsenin kendini büyük görmesi ya da büyük işler başarmaya aday gibi göstermesi anlamında Kur’ân-ı Kerîm’de geçen bir terim. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de kırk sekiz ayette geçmektedir (M. F. Abdülbâkî, el- Mu'cem, “kbr” maddesi). Bu durm,…
münâzara
Gerçeğin ortaya çıkarılması yönteinlerini veya ilkelerini araştırarak belli bir disiplin altında irdeleme ve inceleme konusunu benimseyen bilim dah için kullanılan terim.
ekar
Sözlüklerde “Şiddetli bir ateş ile yakıp kavuran alevli ateş. ” anlamındaki bu söz, cehennem için kullanılan terimlerden biridir ve Kur’ân Kerîm’de dört ayette geçmek dir. sekerât-ı mevt a. Ar. sekerât + mevt ] Ölü anında çekilen acı ve ızt…
kâle
Hadis biliminde, bir hadisin duyma, işitme veya okuma gibi yöntemlerle rivayet edilmesi ve buna göre delil getirilmesi.
tekvin
t^) [Ar. ] “Mâtürîdî” onra (bk. bu madde) kelâm bilginleri ketarafmdan Allah’a nipet edilen rim. ve “yaratma kudreti”ni ifade ehit eden sübutî sıfatlardan biri için dan kullanılan terim. Bu sıfat, bilim, ir. irade ve kudret sıfatlarmdan am…
tashîf
Hadislerin metinlerinde veya isnaslarında geçen bazı kelime veya isimlerin yazımmda yanlışlıkla noktalı harflerin noktasını düşürme veya noktasız harflere nokta koyma işlemi.
müdrec
(jtjaA [< Ar. dere] 1 Kur’ân-ı Kerîm ayetlerinin as İmda bulunmadığı hâlde baz sahabenin konunun iyi anlaşıl ması amacıyla metnin araşma ekledikleri kelime veya ibare. 2 Hadis biliminde, bir hadisin se nedinde veya metninde bulun mayan, son…
avâs ilmi
avâs ilmi a. Evrende nesnelerle harf, kelime ve duaların gizli özelliklerini dikkate alarak gaybdan haber verdiği ya da varlıklar üzerinde etkili olduğuna inanılan bir bilim dalı.
imzâ
C=LaJ) [Ar.] İslâm devlet geleneğinde mektup, belge, beyanname ve buyruk gibi resmî veya hususî evrak altma yazınm görüldüğünü, okunduğunu, onaylandığını veya aidiyetini ifade etmek üzere konulan simge yazı ya da mühür. Buna “tevki” (bk. bu…
gasp, -bı
gasp, -bı a. t,^) [Ar.] fik. Başkasınm mülkiyetinde olan bir malı, sahibinin rızası olmadan zor kullanarak elde etme veya kendi mülkiyetine geçirme anlamında bir fıkıh terimi. Bu terim Kur’ân-ı Kerîm’de sadece “Kehf suresi” nde geçmektedir.
tahrîf(I)
Hadis biliminde, hadislerin metin ve isnadlarmda bulunan kelime ve isimlerin yazımlarında yapılan değişiklik.
İkrah
Bir kimseyi tehdit veya zor kullanarak istemediği bir sözü söylemeye ya da fiili yapmaya mecbur bırakma. İkrâh-ı mülcî Can veya organ kaybı gibi ağır ve hemen gerçekleşebilir tehditle oluşan tam zorlama. İkrâh-ı gayr-i mülcî Ağır olmakla bi…
fikir, -kri
fikir, -kri a. [ Ar.] Varlıklarm özünü veya oluşumunu kavramak için akim planlı ve programh faaüyetleri için kullanüan bir terim. Fîl suresi a. [< Ar.“Sûretüİ-Fîl” ] Kur’ân-ı Kerîm’in. yüz beşinci, iniş sırasma göre on dokuzuncu suresi olup…
gayr
bk. ağyâr Sözlükte “Başka, öteki, dışında” anlamlarma gelen bu söz, farkh kelime ve terkiplerle yeni terimlerin oluşması için kullanılmıştır.
günâh
G>t£) [ f.] Sözlük anlamı “Suç, kusur, kabahat.” olan bu söz, “İlâhî emir ve yasaklara aykırı olan eylem ve davranışlar.” için kullanılan bir terimdir. Kur’ân-ı Kerîm’de ve hadislerde bu söz yerine kullanılan belli başlı söz varlıkları şunl…
ef âl
“İşler, eylemler.” anlamındaki bu söz, başka kelime ve terkiplerle yeni terimler oluşturur. § tam. efâl-i ibâd ç.a. (jU Jl*jl) İnsan için iradeye dayanan ve bireye sorumluluklar yükleyen iş ve eylemler. efâl-i mükellefin ç.a. (jjâL JLûl) “M…