tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
613 sonuç · toplam 1859 · “Şive” · 8/26
01din değiştirme
din değiştirme a. bk. ihtidâ ve irtidât din direği o- Dinin en büyük temsilcisi ve savunucusu.
cimrilik
Farsça “cimrî” sözünün Türkçeye geçmesi ve bu sözden “-lik” ekiyle yeni bir isim yapılması yoluyla dilimize kazandınlan bir terim. “Elindeki parayı harcamaya kıyamama, eli sıkılık, hasislik, pintilik” anlamındaki bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de h…
ilâh
Tanrı olarak tapınılan, ululuğu ve yüceliği karşısında huşu ile eğilinen, gönülden bağlanılan ve koruyuculuğuna sığınılan varlık anlamında dinî terim. Ayrıca hak veya batıl olsun tapılmaya değer bulunduğu her varhğa “ilâh” denildiği de kayn…
mestûr (II)
mestûr (II) a. [Ar.] İsmailiyye tarikatinde, bazı siyasî ve sosyal durumlardan dolayı mezhep ileri gelenlerince şahsı ve yeri bilinmesine karşın düşmanlarından veya yoğun ilgiden dolayı gizlenmiş veya gizli kalması gerekli görülmüş imamlar.
fahûr
“Övünme, kibirlenme” anlamındaki > J) “fahr” sözünün ism-i tafdîli olan lan bu söz, “Allah’ın verdiği nimetlerb. le övünen, ancak bu nimetlere çin şükretmeyerek kendini çok öven ve kibirlenen kimse.” anlamında bir söz. Kur’ân-ı Kerîm’de >i)…
akâ'id
Uü) [Ar.akîde’nin ç. b.] İslâm dininin temel ilkeleri, inanılması ve öğrenilmesi zarurî olan kaideler. Kur’ân-ı Kerîm’e göre (Enbiyâ suresi, 21 / 25) bütün peygamberlerin tebliğ ettiği akaidin temelini “tevhid” inancı oluşturmuştur. Yine Ku…
iyâzen billah
“Allah’a sığınırım.” anlamında bir söz, “el-iyâzü billah” biçiminde de kullanılır. ) izzet a. [Ar.] Hadis biliminde, tek bir isnatla rivayet edilmiş bulunan bir hadisin başka bir ^ hadisin isnadıyla daha rivayet - edilmesi yoluyla kuvvet ka…
hukûkullah
“Allah hakları. ” anlamında kullanılan bu terim, kulun Allah’a karşı sorumluluklarını ve yükümlülüklerini ifade etmektedir. Bunlar, Allah’a iman ve ibadet, namaz, oruç, hac olarak gösterilirlerken, yasaklar olarak da zina, içki, kumar, nank…
harem (II)
harem (II) a. t^) [Ar.] “Girişi, herkese açık olmayan, korunmuş, saygın veya kutsal yer.” anlamında olan bu söz, Mekke ve Medine çevresindeki belirli bölgeler için kullanılan bir terim. Bu bölgelerin “harem” olarak adlandırılması, buralarm…
berat gecesi
berat gecesi a. İslâm âlemince kutsal sayılan günlerden olan Şaban aymm on beşinci gecesi. Bu gecenin Müslümanlarca başka gecelerden farkh olarak daha fazla ibadet ile geçirilmesi bizzat Hz. Peygamber tarafından tavsiye edilmiş, “Allah teâl…
müfevvida (II)
müfevvida (II) a. [Ar.] Şi'a inancında, kâinatın yaratıhşı ve düzenin kurulması işinin Hz. Peygamber’e, Hz. Ali’ye ve on iki imama verildiğini ileri süren aşırı fırka.
arz (II)
arz (II) a. [Ar.] Sözlük anlamı “sunmak, göstermek” olan bu söz, İslâmî bilimlerde hadislerin karşılaştırılması ve hocanm onayma sunulması işlemi için kullanılan bir terim.
âlu Muhammed
Hz. Muhammed’in soyu anlamındaki bu terim, beş kısımda incelenmiştir. Hz. Muhammed’in aile fertleriyle Hâşim ve Muttalib oğullarmdan olam mümin akrabası. 2. Hz. Muhammed’in ev halkı ve soyu. 3. Hz. Muhammed’in ev halkı yanmda yakın akrabası…
mü’ezzin
Q,i>) [Ar.] “Ezan okuryan, kamet getiren kimse.” anlamü'ezzin-i câmi-i miyâne 498 mmdaki bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de “münâdî” anlamında iki ayette yer almaktadır (“A'râf m suresi” ve “Yûsuf suresi”. Müslümanların ük “mü'ezzin”i ezanı ve kam…
ırz
Sözlük anlamı, “Kişinin bedeni, ruhu, övgüye değer yaratılışı ve soyu sopu.” olan bu söz, İnsanî değerleri ön plana alan, ona toplum içinde onur ve saygınlık kazandıran, bundan dolayı her türlü tecavüz karşısmda onun dokunulmazlığı bulunan…
mevzû'u’l-metn
Hadis biliminde, metni önceki peygamberlerin, bilge kişilerin veya uydur kişinin kendi sözlerind alınarak Hz. Peygamber’e nat edilen hadis. mevzû'ât a. [Ar. mev un ç. b. ] Hadis biliminde, H Peygamber’e ait olmayan, anc O’nun dilinden çıkmı…
kizb
Lİ) [Ar.] Hadis biliminde ravînin adalet sıfatma sahip ol madığmı ifade eden bir terim Ehil olmayan veya Hz. Peygamber’e yalan isnat ederek uydur ma hadis söyleyen kimselerin hadislerindeki tutarsızlıklar şöy le tespit edilmiştir: Bir hadis…
cennetü’l-mu'allâ
“Yüce bahçe.” anlammdaki bu söz, Mekke’de “Beytullah’Tn kuzey bölgesinde bulunan ve içinde Hz. Peygamber’in dedesi, amcası ve eşlerinden Hatice’nin de bulunduğu ve sahabilerin de medfun olduğu mezarlığm adı.
hakem
İslâmî inanç çerçevesinde birden fazla kişi arasmda oluşan ihtilâfları çözmek için taraflarca belirlenen veya tayin edilen kimse. Kur’ân-ı Kerîm’in “En'âm suresi” nde mealen “Habibim de ki size içinde açıklanmış bir hâlde o kitabı indiren A…
kırâ'at ve semâ kaydı
kırâ'at ve semâ kaydı a. Hadis m biliminde, öğrenim ve öğretim ân 408 sırasında veya hadislerin bir l araya getirilmesi çalışmalarında bir râvînin bir hadisi okuması ve hadis alanmda uzman bir kişinin onu dinlemesi, düzeltmesi ve sağlamlaşt…
medrese-nişîn
Medrese öğrencisi veya medreseli. ç. mefhar a. [< Ar.fahr] “Övünme, iftihar etk me.” anlammdaki bu söz, bazı e kelime veya terkiplerle birlikte yeni terimler yapmak için kullanılmıştır. e ^
hudûdullah
“Aln lah’ın insanlar için ortaya koyaduğu sınırlar ve kurallar, hükümba ler, emir ve yasaklar, farzlar ile n haram kıldıkları ve helâl olarak n sundukları. ” anlamında olan bu r. terim, Kur’ân-ı Kerîm’de dokuz uayette yer almaktadır. Özelli…
mâşâallah / mâşallah
mâşâallah / mâşallah a. ve ünl. [< Ar.mâ-şâ'a Allah (Allah dileyince her şey olur.)] “Takdir, övgü, şaşma ve memnuniyet” için kullanılan bir terim. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayette yer almaktadır (“A'râf suresi”; “Yûnus suresi”,; “A'lâ…
Makdûr
Kudretin konusu olan şey. Kelâm ilminde bir kudret sıfatının etkisinin yöneldiği mümkün fiil veya varlık için kullanılan terimdir. Allah’ın kudreti bağlamında makdûr, yaratılması veya meydana getirilmesi aklen mümkün olan şeyi ifade eder; m…