ilâh

Tanrı olarak tapınılan, ululuğu ve yüceliği karşısında huşu ile eğilinen, gönülden bağlanılan ve koruyuculuğuna sığınılan varlık anlamında dinî terim. Ayrıca hak veya batıl olsun tapılmaya değer bulunduğu her varhğa “ilâh” denildiği de kaynaklarda zikredilmektedir. Bu sözün Allah kelimesi ile ilgili olduğu, bu kelimenin başına “l” (elif) ile “J” (lam) harflerinin gelmesi ve “f (hemze)nin düşmesiyle “<111” (Allah) sözünün oluştuğu konusunda İslâm bilginlerinin çoğu gö 355 i’lâl a rüş birliği içindedirler. Bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de çokluk bi çimleri de dahil olmak üzere yüz kırk yedi yerde geçmektedir.

Mâbud, tanrı.

Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyuruyor ki:

Onlar, ( kâfirler, müşrikler ) o kimselerdir ki, Allah ile berâber başka bir ilâh tanırlar. Onlar, yakında ( başlarına gelecek âkıbeti ) bileceklerdir. (Hicr sûresi: 96)

Onlar, âlimlerini ve râhiplerini Allah'tan başka ilâhlar edindiler. Meryem'in oğlu Mesîh'i de ( ilâh edindiler ). Hâlbuki onlar da ancak bir olan Allah'a ibâdet etmekle emrolunmuşlardı. Allahü teâlâdan başka hiçbir ilâh yoktur. O, müşriklerin ortak koştuğu şeylerden tamâmen münezzehtir. (Tevbe sûresi: 31)

Kim Allahü teâlâdan başka ilâh olmadığına, Muhammed aleyhisselâmın Allahü teâlânın Resûlü olduğuna (gözüyle görmüş gibi) şehâdet ederse, Allahü teâlâ ona Cehennem'i haram kılar. (Hadîs-i şerîf-Mektûbât-ı İmâm-ı Rabbânî)

Îmânın altı şartından birincisi, Allahü teâlânın vâcib-ül-vücûd ve hakîkî ilâh ve bütün varlıkların yaratıcısı olduğuna inanmaktır. (Kemahlı Feyzullah)