tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
78 sonuç · toplam 171 · “edebiyat” · 2/4
01hüdhüd
Çavuşkuşu, ibibik; Kur’ân-ı Kerîm’de “Nemi suresi, 27”nin 20-24. ayetlerinde adı geçen ve Süleyman kıssası çerçevesinde Süleyman Peygamber ile Seba Melikesi Belkıs arasında haber getirip götüren kuş. Ayrıca bu terim, İslâmî edebiyatın öneml…
bayramnâme
ed. Tasavvuf! edebiyatta mutasavvıf şairlerin dinî bayramların faziletlerini şiirleştiren eserleri için kullandıkları terim.
ehl-i beyt-nâme
ehl-i beyt-nâme a. [ Ar. ehl-i beyt + F.nâme] tas. ed Tasavvufî edebiyatta mutasavv şairlerin “ehl-i beyt” (bk. b madde) sevgisini ve faziletlerin şiirleştiren eserler için kullan dıkları terim.
mi'râc-nâme
(<«141 ^l [< Ar. ami'râc + F.nâme] tas. ed. Tasavmvuf! edebiyatta mutasavvıf şairan lerin miracın faziletlerini şiirleşte tiren eserler için kullandıkları lk ortak ad. bk. mi'râciyye an
mi'râc gecesi
mi'râc gecesi a. bk. Mi'râc Kandili ık rı mi'râciyye a. [Ar.] “Miraç ul ile ilgili.” anlamındaki bu terim, İslâm sanatı ve edebiyatmda “mi'râc” konusunu işleyen eserîr ler için kullanılan ortak ad olymuştur. mi
ilmiyye
biçimi.} (ç. b. ilmiyyât) Din işleriyle uğraşan hocalar sınıfı veya din işleriyle uğraşanların mesleği. 2. Edebiyat bilimleri, fıkıh, ahkâm-ı Şer’iyye ile uğraşan meşihat dairesinde çalışan kimseler için kullanılan bir terim. 3. OsmanlI dev…
beyit -yti
1. “Ev, hane, menzil, konak, mesken” anlamında olan bu söz, “Aynı vezinde iki dizeden oluşan bir nazım birimi.” olarak İslâmî edebiyatta, özellikle de Divan Edebiyatı alanında kullanılan bir terim olarak yaygınlık kazanmıştır. 2. tas. Kalp,…
âyetnâme
ed. Tasavvuf! ede biyatta mutasavvıf şairlerin Kur’ân-ı Kerîm’in ayetlerinin faziletlerini şürleştiren eserler için kullandıkları terim. k âyetullah a (4JILD [Ar.] Şiâ’nın “isnâaşeriyye” (oniki imam) âlim ve fakihleri için dinî ve bi ) lims…
mektup, -bu
mektup, -bu a. U^) [< Ar. ketb] “Yazılan şey. ” anlamındaki bu söz, eski dönemlerden beri insanlarm birbirleriyle haberleşme vasıtası olarak başvurduğu yazı türü olarak terim niteliği kazanmıştır. Arap edebiyatında bu yazı türü için “risale…
vakfiyename
ed. Tasavvuf! edebiyatta din, tarikat ve devlet büyüklerinin ölümlerinden sonra geride kalanlara öğütlerini içeren eserler için kullanılan ortak ad.
Baht
Talih, nasip ve kişinin payına düştüğü düşünülen hayat şartları. Farsça kökenli kelime halk ve edebiyat dilinde iyi veya kötü talihi anlatır. İslâmî düşüncede baht bağımsız ve kör bir güç değildir; kader, insan iradesi, sebepler ve sorumlul…
besmelenâme
ed. Tasavvuf! edebiyatta mutasavvıf şairlerin besmele tefsirlerini konu alan eserlere verdikleri ortak ad ve terim.
ta'lîkât
İslâmî edebiyatta bir metnin iyi ve kolay anlaşılabilmesi için sayfa kenarlarma düşülen notlar veya eklemeleri içeren eserlerin ortak adı ve bunun için kullanılan terim.
vasiyet bi’l-hac
vasiyet bi’l-hac a. fik. Bir kimsenin ölümünden sonra kendi için hac yapılmasını va yet etmesi, vasiyet bi’l-muhâbât a, bUk cu^j) fik. Bir mahn geçerli o fiyatmın altmda satılarak va yet etme. vasiyet bi’s-sehem a. (^L Cu* fik. Bir kimsenin…
Hamâliyye
Ticaniyye tarikatının bir kolu olarak oluşan ve Şeyh Şerîf Ahmed Hamâhullah (Hamallah) ’a nispet edilen ve Batı Afrika Müslümanları arasmda yayılan bir tarikatın adı. hamâse a- [Ar.] Arap edebiyatmda kahramanlık şiirleri ve bu şiirlerden ol…
hac-nâme
ed. Bu terim, tasavvufî edebiyatta mutasavvıf şairlerin hac ibadetinin fazüetlerini şürleştiren eserleri için kullanılmıştır.
vücûd-ı vâcib
vücûd-ı vâcib a. UaJj ^f) tas. Hak teâlânın varlığı. vücûd-ı zihnî a. (^j j^ Yalnızca zihinde oluşa “vücûd” için kullanılan k lâm terimi. vücûd-nâme a- \< A vücûd + F. nâme] tas. ed. Tasa vufî edebiyatta mutasavvıf şa lerin insanın Allah ta…
çâh-ı Yûsuf
çâh-ı Yûsuf s. [< F.çâh + Ar. Yûsuf] Hz. Yakub’un pek sevdiği oğlu Hz. Yusufun kardeşleri tarafindan içine atıldığı kuyu ve bu olayı ifade eden terim. Bazı rivayetlere göre bu kuyunun Ürdün taraflarında olduğu, kuyuya atıldığı sırada içinde…
Fâtihanâme
Tasavvuf ve dinî edebiyatta Fâtiha sûresinin anlamını, faziletlerini veya sembolik yorumlarını şiirle anlatan eserlerin ortak adı. Fâtihanâme müstakil bir manzume olabileceği gibi divan, mecmua veya tekke repertuvarı içinde de yer alabilir.…
esmâ
GL-I) [Ar. ism’in ç. b.] “İsimler" anlamındaki bu söz, başka kelime ve terkiplerle birleşerek yeni terimler oluşturur. § tam. esmâ-i hüsnâ a. Ç^ı^ o Uçul) bk. esmâ'ü’l-hüsnâ esmâ-i İlâhiyye a. (^11 fLJ) bk. esmâ-i hüsnâ esmâ-i nebi a. (^. U…
Hayrü’l-verâ
“Yaratılmışların en hayırlısı” anlamında Hz. Muhammed için kullanılan övgü unvanı. Na‘t ve mevlid edebiyatında yaygındır.
tıbb-ı nebevî
Hz. Muhammed’in uymuş olduğu ve yapılması için salık verdiği tıp kuralları. ed. İslâmî edebiyatta bu kuralları anlatan eserlerin ortak adı
Şemâilnâme
Hz. Peygamber’in veya saygı duyulan bir şahsiyetin dış görünüşünü, ahlâkını ve vasıflarını anlatan eser. Tasavvuf ve edebiyat çevrelerinde hilye, şemâil ve menâkıb türleriyle yakın ilişki içinde gelişmiştir.
salât-nâme
ed. Tasavvu edebiyatta mutasavvıf şairler “salât” (bk. bu madde) m fazil tini şiirleştiren eserler için ku lanan ortak ad