tarikat.orgKAVRAMLAR · KONU TASNİFLİ
Tasavvuf Sözlüğü
İslâmî ve tasavvufî terimleri birden fazla temel kaynaktaki açıklamalarıyla birleştiren; konu, alfabe ve kaynak katmanlarıyla düzenlenmiş yaşayan sözlük.
Sa‘d-ı asgar
“Küçük uğur” adı verilen astrolojik gösterge. Eski yıldız ilminde bazı gök cisimlerinin uğurlu tesir tasnifiyle ilişkilendirilir; bilimsel astronomi kavramı değildir.
→Dil ve Genel KültürSa‘d-ı ekber
“Büyük uğur” anlamında klasik astrolojide Müşteri gezegenine verilen ad. Uğur nispeti tarihî astroloji inancıdır.
→Dil ve Genel KültürSâdât
Seyyidler; efendiler ve büyükler. Seyyid kelimesinin çoğuludur. Tarikat dilinde bir silsilenin büyük şeyhleri için “sâdât-ı kirâm” denebilir. Bu kullanım her zaman Hz. Peygamber soyundan gelme iddiası taşımaz; nesep bağlamı ayrıca belirtilir.
→Dil ve Genel KültürSafi
T. Saf ve aba giyen. 2. tas. a Eren, ermiş. Gönlü saf (saf derün) ki- Şİ. b Mâlik ve memlük olmayan ¢ Nefsinden fani, Hak ile baki. d Zahirde halk ile bâtında Hak ile…
→Dil ve Genel KültürSâhha
Şiddetli ses ve sarsıcı haykırış. Bazı âhiret terimleri sözlüklerinde kıyametin dehşetini anlatan adlardan biri olarak geçer.
→Dil ve Genel KültürSâhib-i asâ
“Asâ sahibi” anlamında Hz. Mûsâ için kullanılan unvan. Onun mûcizevî asâsına gönderme yapar.
→Dil ve Genel KültürSâhib-i beyân
Açık ve etkili anlatım sahibi. Dinî edebiyatta vahyi açıklayan ve en güzel söz söyleyen anlamında Hz. Muhammed için unvan olarak kullanılabilir.
→Dil ve Genel KültürSalât-ı havf
Savaş veya ciddi tehlike sırasında güvenlik düzeni korunarak kılınan korku namazı. Cemaatin gruplara ayrılması gibi uygulama biçimleri şartlara göre değişir.
→Dil ve Genel KültürSalâtü’l-vitr
Yatsı namazından sonra tek sayılı rekâtlarla kılınan vitir namazı. Hükmü ve kılınış biçimi mezheplere göre farklı ayrıntılar taşır.
→Dil ve Genel KültürSeb‘a-i iklîm
Yedi iklim; klasik coğrafyada yerleşilebilir dünyanın yedi bölgeye ayrılması. Şiirde bütün dünya ve geniş hükümranlık anlamında mecazlaşmıştır.
→Dil ve Genel KültürSeb'iyye
G».* •) Wr.] Şi'â inancında, yedili devir inancmı benimseyen eski İsmâ'ilî doktirinini devam ettirenler için kullanılan terim.
→Dil ve Genel KültürSebe’iyye
Şi'â dünya S sında, Abdullah b. Sebe'ye nispet edilen ve Hz. Ali’nin ilâhlığı, ölümsüzlüğü, Hz. Peygamber tarafindan vasi tayin edüdiği, ölmeyip geri döneceği gibi konularda düşünce ve görüşler ileri s süren aşırı bir firkanm…
→Dil ve Genel KültürSelefîlik
İnanç ve din anlayışında ilk Müslüman nesillerin yorum ve uygulamalarını esas alma iddiasındaki yaklaşım. Tarihî Ehl-i hadis çizgisiyle modern Selefî hareketler aynı bağlamda değerlendirilmemelidir.
→Dil ve Genel KültürSelmâniyye
[A Sahâbeden Selmân-ı Fârisî yi yücelten ve hakika giriş kapısının sembolü olduğ 597 semâh ya nu savunan, ayrıca “Sîniyye” (bk. bu madde) olarak da adlandırılan aşırı cemaat
→Dil ve Genel KültürSem‘
İşitme ve duyma. Allah hakkında kullanıldığında bütün ses ve sözleri araçsız kuşatan ilâhî işitme sıfatını; insan için duyma yetisini ifade eder.
→Dil ve Genel KültürServer-i enbiyâ
“Peygamberlerin önderi” anlamında Hz. Muhammed için kullanılan unvan. İslâmî edebiyatta onun son peygamber ve örnek rehber oluşunu ifade eder.
→Dil ve Genel KültürServer-i kâinât
“Kâinatın önderi” anlamında Hz. Muhammed için kullanılan saygı ve övgü unvanı. Na‘t, mevlid ve tasavvufî şiir dilinde yaygındır.
→Dil ve Genel KültürSeyyidü’s-sekaleyn
“İnsanların ve cinlerin efendisi” anlamında Hz. Muhammed için kullanılan övgü unvanı. Na‘t ve mevlid edebiyatında yaygındır.
→Dil ve Genel KültürSırr-ı lâhûtî
İlâhî âleme ilişkin derin ve gizli hakikat. Tasavvufî metinlerde insanın ruhânî özü veya ilâhî tecellinin bâtınî yönü için kullanılabilir.
→Dil ve Genel KültürSırr-ı rubûbiyyet
Rab oluşun, terbiye ve idare edişin ilâhî sırrı. Kulun varlık ve yönelişinin Allah’ın rubûbiyyetiyle ilişkisini anlatan tasavvufî ifadedir.
→Dil ve Genel KültürSika
Güvenme, belbağlama, itimat. tas, Kalbin Hakk’a güvenmesi. Sika tevekkülün temeli, teslimin özü, tefvizin mayasidir. Vâsik elden kaçan dünyalığı ganimet bilir, dünyalığın gecikerek gelmesini vaktinde gelmesine tercih eder. Rızk konusunda Hakk’a güvenen zengin olduğuna sevinmez,…
→Dil ve Genel KültürSikke
Mevlevi külahı. Sarıklı külahlara destarh külah, sarıksız olanlara dal sikke denir.
→Dil ve Genel KültürSilsile
Tasavvuf terbiyesi, zikir telkini veya icazet bağını şeyhten şeyhe Hz. Peygamber'e ulaştıran mânevî aktarım zinciridir. Silsile yalnız kronolojik bir isim listesi değildir. Sohbet, sülûk, hilâfet, hırka, teberrük ve rivayet gibi farklı bağ türleri bulunabilir.…
→Dil ve Genel KültürSîret
Bir kimsenin yaşayışı, ahlâkı ve davranış biçimi. Hz. Peygamber’in hayatını anlatan literatürde siyer ve megāzî ile yakın kullanılır; sûret dış görünüşü, sîret ise iç karakteri ve yaşayışı anlatır.
→Dil ve Genel KültürSuhte
1, Yanmış, bağrı yanik, süzgân. 2. tas, Kullukta kemal makamı, Hak ile hakikatlenme hali, “Çiğ idim, Piştim, yandım”. Dilde kim saz ola ney gibi nefesten bilinir. Hânenin şenliği içindeki sesten bilinir Aftabi Halilim, saz-i…
→Dil ve Genel KültürSulh
Barış. tas. Amel ve ibadetlerin makbul olması (us).
→Dil ve Genel KültürSuret
Şekil, biçim. tas. İnsan-ı kâmil, Allah insanı kendi suretinde yarattığından, kâmil insan Hakk'ın suretidir; çünkü Hak, bütün isim ve sıfatlarıyla en mükemmel biçimde onda tecelli etmiştir. Yine bu yüzden o yeryüzünde Allah'ın halifesi olmuştur.…
→Dil ve Genel KültürSüryânî
Eski Suriye denilen Şam ülkesi ahalisinden ve bu bölgede oturan kavim ve bu kavimden olan kimse.
→