Ara
Menü

Bezcizâde Mehmed Muhyiddin Efendi Tekkesi

Üsküdar · İstanbul · Türkiye

Tarihî adı: Bezcizâde / Muhyî Efendi / Şekûrî Efendi / Himmetzâde / Divitçiler / Salı Tekkesi

Nuhkuyusu-Divitçiler’de kuruluş

Bezcizâde Mehmed Muhyiddin Efendi, Üsküdar Nuhkuyusu-Divitçiler çevresinde kendisine bağışlanan arazide bir tekke ve türbe kurdu. 1020/1611’de vefat edince buraya defnedildi; yapı onun adıyla tanındı.

Bir merkezin çok sayıdaki adı

Tekke kaynaklarda Bezcizâde Muhyiddin Efendi, Muhyî Efendi, Şekûrî Efendi, Himmetzâde, Himmet Baba, Divitçiler ve Salı Tekkesi adlarıyla geçer. “ŞekGri” biçimi Şekûrî adının bozulmuş aktarımıdır; ayrı bir tekkeye işaret etmez.

Halvetî kuruluştan Himmetiyye merkezine

Bezcizâde’nin ardından halifesi Hüseyin Efendi ve Bolulu Himmet Efendi postnişin oldu. Himmet Efendi’nin oğlu Abdullah Efendi ile devam eden silsile, yapıyı Bayramiyye’nin Himmetiyye kolunun önemli merkezlerinden birine dönüştürdü.

Mimari birimler ve kayıp

Kaynaklar semâhâne, türbe, derviş odaları, selâmlık, matbah, gasilhâne, avlu, bahçe, ahır ve şadırvanı bulunan geniş bir yerleşke tarif eder. Tekke XX. yüzyıl ortasında yıktırıldı; arsası Zeynep Kâmil Hastahanesi alanına katıldı. Hazîredeki kabir ve kitâbelerin önemli kısmı Selimiye’deki Çiçekçi Camii çevresine nakledildi.

1915: meşihat ve tevliyetin yeniden tevcihi

1915 tarihli kayıtta, Üsküdar’daki Bezcizâde Karabaş Mehmed Muhyiddin Efendi Dergâhı’nda görevini oğluna devreden Abdülhay Subhî Efendi’nin, oğlunun vefatı üzerine meşihat ve tevliyet cihetlerinin yeniden kendisine tevcihini istediği görülür. Bu, aile içi devir bağlamındaki kurum görevi kaydıdır.

Mekân türü
tekke
Dönem
1020/1611 – XX. yüzyıl ortası
Kaynakta yol / çevre
Halvetiyye; Bayramiyye-Himmetiyye
Bugünkü durum
Tekke yapıları ortadan kalkmış, arsası Zeynep Kâmil Hastahanesi alanına katılmıştır. Nakledilen mezar ve kitâbelerin bir bölümü Çiçekçi Camii çevresinde korunmaktadır.
Konum güveni
Yaklaşık tarihî çevre
KAYIT DAYANAĞINihat Azamat, ‘Mehmed Muhyiddin, Bezcizâde’, TDV İslâm Ansiklopedisi; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, c. 2; Üsküdar tekke envanterleri; Meclis-i Meşâyih Defterleri

Sefîne’de ayrı kayıtlar gibi görünen Şekûrî, Himmetzâde ve Üsküdar Himmetzâde adları aynı Divitçiler-Salı Tekkesi dosyasında birleştirildi. Kurucu tarikat katmanı ile sonraki Himmetiyye dönemi ayrıldı. İstanbul şehir merkezi yaklaşık gösterim için işlendi; bu nokta yapının kesin parseli değildir. Meclis-i Meşâyih Defterleri; IST_MFT_MSH_DFT02_01736_0001_0059

BAĞLI YOLBayramiyyeBAĞLI ŞAHSİYETBezcizâde Mehmed Muhyiddin EfendiBezcizâde Mehmed Muhyiddin Efendi (ö. 1020/1611), Konya ve Lârende’de yetişip İstanbul ile Üsküdar’da irşad, vaaz, şiir ve mûsikiyi birleştiren; Halvetî terbiyesiyle Melâmî-Hamzavî sohbet çevresinin kesişiminde duran sûfî, şair ve bestekârdır.
1 mekân kaydı ve 1 kaynak bağlamı bu dosyada birleştirilmiştir.