Külliye içindeki tekke

Vezîriâzam Bayram Paşa’nın 1044/1634-35’te Haseki’de yaptırdığı külliye medrese, sıbyan mektebi, tekke, türbe, sebil, çeşme ve dükkânlardan oluşur. Cami içermeyen küçük ölçekli XVII. yüzyıl külliyelerinin seçkin örneklerindendir.

Kadem-i Şerif adı

Tekke, Hz. Peygamber’e nispet edilen ayak izinin burada muhafaza edilmesi sebebiyle Kadem-i Şerif Tekkesi olarak da anıldı. Kuruluşta Kādiriyye’ye bağlıyken XVIII. yüzyıl başlarında Bayramiyye-Himmetiyye’ye, yüzyıl sonunda Halvetiyye-Sünbüliyye’ye, XIX. yüzyıl ortalarında yeniden Kādiriyye’ye geçti.

Yapı düzeni

On derviş hücresi, revak, meydan ve şeyh odalarıyla sekizgen tevhidhâne ayrı bir tarikat bölümü meydana getirir. Türbe ve sebil Haseki Caddesi ile Haseki Kadın Sokağı’nın kavşağında külliyenin kamusal cephesini oluşturur.

Korunan bütün

Yapılar XVIII. yüzyıldan itibaren çeşitli onarımlar geçirdi. Sıbyan mektebi ortadan kalkmış olsa da medrese, tekke, türbe, sebil ve çeşme esas biçimlerini büyük ölçüde koruyarak günümüze ulaşmıştır.

Mekân türü: tekke
Dönem: 1044/1634-35 – günümüz
Bugünkü durum: Sıbyan mektebi dışındaki başlıca külliye birimleri günümüze ulaşmıştır; tekke bölümü tarihî külliye bütününün parçası olarak korunmaktadır.
Konum güveni: Yaklaşık tarihî çevre

KAYIT DAYANAĞIM. Baha Tanman, ‘Bayram Paşa Külliyesi’, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 5, s. 267-268; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ

Tekkenin farklı dönemlerdeki Kādirî, Himmetî, Sünbülî ve yeniden Kādirî aidiyetleri kronolojik olarak ayrıldı; Kadem-i Şerif adı yapı kimliğiyle ilişkilendirildi. İstanbul şehir merkezi yaklaşık gösterim için işlendi; bu nokta yapının kesin parseli değildir.