Beşiktaş Mevlevîhânesi

Boğaziçi kıyısındaki âsitâne

Beşiktaş Mevlevîhânesi, Vezîriâzam Damad Ohrili Hüseyin Paşa tarafından 1622’de bugünkü Çırağan Sarayı’nın bulunduğu yerde kuruldu. İlk postnişin Ağazâde Mehmed Hakîkî Dede, Gelibolu ve Beşiktaş meşihatlarını birlikte yürüttü; iki merkez arasındaki deniz yolculukları kurumun erken ağını görünür kılar.

Sarayla iç içe tarih

III. Selim mevlevîhâneyi 1804’te yeniden inşa ettirdi. II. Mahmud’un Çırağan Sahilsarayı’nı genişletmesi sırasında yapı 1836-38’de yıkıldı ve yakındaki Musâhib Abdi Bey Yalısı’na taşındı. Sultan Abdülaziz’in bugünkü sarayı yaptırdığı 1867-68’de bu ikinci yapı da ortadan kaldırıldı.

Taşınan kurum

Mevlevîhâne önce Fındıklı’daki Karacehennem İbrâhim Paşa Konağı’na, 1870’te Maçka’ya, oranın 1874’te yıkılmasının ardından Bahariye’ye taşındı. Bu sebeple Beşiktaş, Maçka ve Bahariye kayıtları aynı binanın adları değil; aynı post ve topluluğun zorunlu yer değiştirmelerle sürdürdüğü kurumsal zincirin ayrı duraklarıdır.

Kültür çevresi ve kayıp izler

Hükümdarların, devlet ricâlinin, şairlerin ve musikişinasların ilgi gösterdiği âsitâne, Mevlevî edebiyatı ve musikisinin önemli İstanbul ocaklarındandı. Çırağan bodrumunda kalan bazı kabir ve taşlar 1987’de Galata Mevlevîhânesi hazîresine nakledildi. Harita noktası günümüze ulaşmış bir tekkeyi değil tarihî yerini gösterir.