tarikat.orgİlk OCR dalgasındaki altı Melâmîlik çalışmasını, dönem ve kaynak türü ayrımıyla site omurgasına bağlayan editoryal rehber.
Bir ad altında farklı tarihî oluşumlar
Melâmet, kişinin iyiliğini teşhir etmemesi, nefsine pay çıkarmaması ve halkın övgüsünü mânevî sermayeye dönüştürmemesi yönündeki ahlâkî tavrı anlatır. Ancak Nişâbur melâmetîleri, Bayramî-Melâmî çevre ve Muhammed Nûrü’l-Arabî etrafındaki üçüncü devre aynı kurumun kesintisiz şubeleri değildir.
Nişâbur çevresi
IX–X. yüzyıl Nişâbur’unda melâmet; fütüvvet, meslek hayatı, nefsin gizli iddialarını denetleme ve keramet teşhirinden kaçınma ekseninde gelişti. Bu safha için erken tabakat ve risaleler sonraki menâkıbnâmelerden daha yakın kaynaklardır.
Bayramî-Melâmî çevre
Hacı Bayrâm’ın ardından Emîr Sikkînî’ye bağlanan hat, Anadolu ve Rumeli’de farklı sosyal çevrelere yayıldı. La‘lîzâde Abdülbâki’nin Menâkıb-ı Melâmiyye-i Bayramiyyesi bu geleneğin kendi geçmişini nasıl kurduğunu gösteren önemli bir metindir. Menkıbeler, biyografik veriyle aynı kesinlikte değil, topluluk hafızasının dili olarak sunulmalıdır.
Üçüncü devre
Muhammed Nûrü’l-Arabî ve halifeleri çevresinde şekillenen geç Osmanlı Melâmîliği, vahdet-i-vucud">vahdet-i vücûd yorumları ve geniş Rumeli ağıyla ayrı bir tarihî safhadır. Önceki devrelerle irtibat iddiası kaydedilir; fakat kavram, örgütlenme ve metin dünyasındaki farklar korunur.
Yayın ilkesi
Sitede “Melâmiyye” tek ve değişmez bir tarikat gibi anlatılmayacak. Her kişi kendi dönemine, irşad ağına ve kaynak türüne bağlanacak; menkıbe, icazet iddiası, tarihî belge ve modern araştırma ayrı katmanlarda gösterilecektir.