tarikat.orgKassâriyye, Bayrâmî Melâmîliği ve Nûriyye arasındaki devamlılık ve farklar üzerine iki kaynağın birlikte ve kaynak türleri ayrılarak okunmasına dayalı editoryal dosya.
Melâmetten Melâmîliğe
Melâmet, mânevî hâli görünür bir itibara çevirmemek ve nefsin kendine pay çıkarmasını engellemek için geliştirilen bir tavırdır. Bu tavır birçok tasavvuf yolunda bulunur; Melâmîlik adı ise belirli tarihî çevreleri anlatmak için kullanılır.
Birinci devre: Nişâbur
Dokuzuncu ve onuncu yüzyıllarda Nişâbur çevresinde Hamdûn el-Kassâr, Ebû Hafs el-Haddâd ve benzeri isimlerin sözlerinde ihlâs, fütüvvet, çalışıp kazanma ve ameli gizleme vurgusu belirginleşti. Bu çevreyi sonraki tarikatlardaki gibi tek merkezli teşkilat kabul etmek yanıltıcıdır.
İkinci devre: Bayrâmî Melâmîliği
Osmanlı Anadolu'sunda Bıçakçı Ömer Dede ile başlatılan çizgi, Hacı Bayrâm-ı Velî çevresinden doğdu. Kutup silsilesi ve tevhid yorumu öne çıktı; bazı temsilciler siyasî kuşku ve kovuşturmalarla karşılaştı.
Üçüncü devre: Nûriyye
Muhammed Nûru'l-Arabî, Rumeli merkezli çevresinde Nakşibendî usul, Ekberî kavramlar ve Melâmî tavrı tevhid mertebeleriyle birleştirdi. Halifeleri sayesinde Balkanlar ve İstanbul'da geniş bir metin ve sohbet ağı oluştu.