Ara
Menü

Kuzey Afrika ve Sahra'da Kādiriyye

Ammâriyye, Menzeliyye, Bû Aliyye, Fâzıliyye ve Ayniyye

Hazırlayan
tarikat.org editoryası
Durum
Kaynakları incelendi
Yayın
3 Ağustos 2026

Tunus, Cezayir, Mısır, Moritanya, Batı Sahra ve Fas'taki Kādirî nispetleri hiyerarşi ve coğrafyalarıyla düzenleyen dosya.

Tunus ve Cezayir

Ammâriyye Ammâr Bû Sennâ'ya, Menzeliyye Ali el-Menzelî'ye nispet edilen iki yerel Kādirî koldur. Ammâriyye adı aynı isimli Şiî fırkayla karıştırılmaz.

Bû Aliyye'nin yeri

Tunus, Cezayir ve Mısır'da yayılan Bû Aliyye kaynakta Bekkâiyye'nin kolu sayılır. Bu nedenle Kādiriyye ağacında doğrudan ana gövdeye değil Bekkâiyye altına bağlanmıştır.

Fâzıliyye ve Ayniyye

Muhammed Fâzıl'ın Batı Sahra'daki Fâzıliyye ağı, oğlu Mâülayneyn döneminde Semâre ve Tiznît merkezli güçlü bir ilim ve irşad çevresine dönüştü. Ayniyye/Maayniyye bu devamın yerel adı ve alt koludur.

Usul çoğulluğu

Mâülayneyn Kādirî evrâdı ve cehrî zikri korurken farklı tarikatların virdlerine de yer verdi. Bu tavır, Sahra'nın toplumsal ve siyasî şartları içinde gelişen özel bir birlik yorumudur; bütün Kādiriyye'ye genellenmez.

Zâviye, ilim ve siyaset

Bu ağlarda zâviye yalnız zikir mekânı değil eğitim, telif, göç yolları, kabileler arası ilişki ve sömürge karşıtı örgütlenme merkezidir. Dinî irşad ile siyasî faaliyet aynı şey sayılmadan ilişkileri birlikte gösterilir.