ŞAHSİYET DOSYASI

Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi

Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi (884/1479–968/1560-61), Muğla'dan Mekke, Horasan ve Semerkant'a uzanan; Emir Buhârî'den inâbet alan âlim ve şeyhtir.

Doğum: 1479
Vefat: 1561
Unvan: Nakşibendî şeyhi, müderris ve müftü

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Muğla'dan ilim yoluna

884/1479'da Muğla'da doğdu; ilim ve salâh çevresinde yetişti. Süpürge Şücâ, Kara Seyyidî, A‘rec Ahmed Çelebi ve Kazasker Seyyidî Çelebi gibi hocaların çevresinde tahsil gördü.

Emir Buhârî ve Mesnevî dersleri

İlmiye kariyerinden ayrılarak Emir Buhârî'den inâbet aldı. Zaman zaman Mesnevî okuttu; Emir Buhârî'nin de bu ders ve vaaz meclislerine katıldığı aktarılır. Bu açık inâbet kaydı, yalnız defin veya sohbet yakınlığından daha güçlü bir tasavvuf bağıdır.

Mekke, Horasan ve Semerkant

Yaklaşık on yıl Mekke'de kaldı; Kādî Beyzâvî tefsiri ile Sahîh-i Buhârî'yi tekrar tekrar okuttu. Şeyh Ebû Derdâ'nın işaretiyle Horasan'da Hacı Muhammed el-Mahdûmî'ye ulaştı. Ardından Semerkant'ta Uluğ Bey Medresesi'nde müderris ve müftü, Hâce Ubeydullah-ı Semerkandî Zâviyesi'nde şeyh oldu.

İlimler ve eserler

Aklî ve naklî ilimlerde, özellikle riyâziyyâtta yetkin olduğu; çeşitli kitaplar yazdığı belirtilir. Kaynak eser adlarını vermediğinden bibliyografya tahminle genişletilmemiştir.

Vefatı

968/1560-61'de Semerkant'ta vefat etti. Doğum ve ölüm yılları hicrî tarihlerden yaklaşık milâdî karşılıklarıyla verilmiştir.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Tefsir, hadis ve riyâziyyât dersleri

Mekke ve Semerkant'taki öğretim faaliyetleri.

Metni gösterMetni daralt

Tefsîr-i Kādî ile Sahîh-i Buhârî'yi tekrar tekrar okuttu; riyâziyyâtta temayüz etti. Kaynak adlandırmadığı kitapları ayrı eser kaydı yapılmadı.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 286-299.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Hilâfetinin İstanbul'a uzanan kolu

Kendisine bağlanıp hilâfet alan Muhammed Nurullah Gîsudar Efendi, Ayakapı civarındaki Sirkeci Dede Tekkesi'nde şeyhlik yapmıştır.

Metni gösterMetni daralt

Semerkant'ta biten hayatının İstanbul'da bir devamı vardır: Vefâyîzâde Hoca Mustafa bin Süleyman Efendi'ye bağlanıp ondan hilâfet alan Muhammed Nurullah Gîsudar Efendi, Ayakapı civarındaki Sirkeci Dede Tekkesi'nde postnişin olmuştur.

Böylece Emîr Buhârî çevresinden gelen Nakşî hattı, onun halifesi eliyle İstanbul'daki bir tekkeye taşınmıştır. Söz konusu tekke XVIII. yüzyıl başından itibaren Halvetî-Sünbülî şeyhlerinin idaresine geçmiş, 1925'te kapatılmış ve sonradan yıkılmıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Babası Süleyman ve Vefâyî çevresiyle akrabalığı

Kayıtlarda “Mustafa bin Süleyman” diye anılır; eniştesi Şeyhzâde Vefâî'dir, iki yeğeni de Vefâyîzâde nisbesiyle bilinir.

Metni gösterMetni daralt

Adı kaynaklarda «Vefâyîzâde Hoca Mustafa bin Süleyman Efendi» şeklinde geçer; babasının adı Süleyman'dır.

Vefâyî nisbesinin dayandığı aile bağı da kayıtlıdır: eniştesi Şeyhzâde Vefâî'dir. Kız kardeşinin çocukları olan Vefâyîzâde Ali Çelebi ile Vefâyîzâde Ahmed Çelebi de aynı nisbeyle anılır; yani bu, tek kişiye değil bir aileye ait bir addır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Medrese hocaları ve mülâzemeti

Hızır Şah, Süpürge Şücâ, Kara Seydî-yi Hamîdî ve Arec Ahmed Çelebi'den ders okudu; mülâzemetini Seydî-yi Karamânî'den aldı.

Metni gösterMetni daralt

Tasavvuf yolundaki bağlarından önce klasik bir medrese tahsili vardır. Hızır Şah, Süpürge Şücâ, Kara Seydî-yi Hamîdî ve Arec Ahmed Çelebi hocaları arasında sayılır.

İlmiye yoluna girişini sağlayan mülâzemeti ise Seydî-yi Karamânî'den almıştır. Tasavvuf terbiyesi bakımından Emîr Buhârî'nin yanı sıra Muhammed el-Mahdûmî de şeyhi olarak kaydedilir; hadis tahsilini Mekke'de yapmıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Semerkant · ÖzbekistanUluğ Bey MedresesiSemerkant'ta müderris ve müftü olarak görev yaptığı medrese. İlişkili kişi dosyası Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi : Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi (884/1479–968/1560-61), Muğla'dan Mekke, Horasan ve Semerkant'a uzanan; Emir Buhârî'den inâbet alan âlim ve şeyhtir.Semerkant · ÖzbekistanHâce Ubeydullah ZâviyesiSemerkant'ta şeyhliğini yaptığı, Hâce Ubeydullah Ahrâr'a nisbet edilen zâviye. İlişkili kişi dosyası Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi : Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi (884/1479–968/1560-61), Muğla'dan Mekke, Horasan ve Semerkant'a uzanan; Emir Buhârî'den inâbet alan âlim ve şeyhtir.Muğla · TürkiyeMuğla884/1479'da doğduğu şehir. İlişkili kişi dosyası Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi : Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi (884/1479–968/1560-61), Muğla'dan Mekke, Horasan ve Semerkant'a uzanan; Emir Buhârî'den inâbet alan âlim ve şeyhtir.