Şihâbeddin-i Sivâsî

Şihâbeddin Sivâsî, genelde Zemahşerî ve Beyzâvî tefsirlerinin özetlendiği, bunların üzerine ta'lik, şerh ve hâşiye yazıldığı bir dönemde Kur'ân-ı Kerîm'in tamamını tefsir eden nâdir müfessirlerden biridir. Tefsîru'ş-Şeyh olarak da bilinen eserin işârî yorum içermemesi, müellifin onu tasavvufa yönelmeden önce yazdığını düşündürmektedir.

Tefsirde istifade edilen kaynaklar arasında Zemahşerî'nin el-Keşşâf'ı, Ferrâ el-Begavî'nin Meâlimü't-tenzîl'i ve Ebü'l-Leys es-Semerkandî'nin Tefsîr'inin özel bir yeri vardır. Dirâyet tefsiri özelliği ağır basan eserin rivayet yönünün yetersiz olduğu, hatta bu konuda zaaflar içerdiği görülür; fezâile dair rivayetler arasında sahih kabul edilmeyenler bulunduğu gibi İsrâiliyat'a da yer verilmiştir. Buna karşılık gramer açıklamaları yanında kıraat ihtilâfları zikredilmiş, müşkilü'l-Kur'ân ve i'câzü'l-Kur'ân açısından önem taşıyan âyetler üzerinde durulmuş, âyetler arasındaki tenâsüp konusuna özel bir emek verilmiş, kelâm tartışmalarına girilmeksizin nâdiren akaid konularına değinilmiştir. Müellifin mukaddimede belirttiği gibi dili sadedir ve fazla açıklama içermez. Eser Bahattin Dartma'nın tahkikiyle dört cilt halinde neşredilmiştir.

Tasavvufa dair bu eserinde önce ilim ve iman konularına yer vermiş, ardından tasavvufî konulara geçmiştir. Bir şeyhin elinden hırka giymenin zâhir ve bâtın yönlerine temas ettikten sonra, Zeynüddin el-Mısrî diye andığı Zeynüddin el-Hâfî'ye intisap ettiğini belirtmiştir.

Silsilesini ise Şeyh Abdünnûr, Muhyiddin Arabî, Yûnus Cemâleddin ve Abdülkadir-i Geylânî şeklinde kaydeder. Ancak bu silsile Zeyniyye'nin bilinen silsilelerine uymadığı gibi burada adı geçen bazı şeyhlerin birbirinden hırka giymesi tarih bakımından mümkün de değildir. Bu durumda Sivâsî'nin zikrettiği silsileyi mânen intisap ettiği silsile olarak değerlendirmek gerektiği belirtilir. Eser Mehmed Rıf'at el-Kadirî tarafından Türkçeye tercüme edilmiştir.