tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Biyografik sınır
Mustafa Râsim Efendi'nin doğum ve vefat tarihleriyle görevleri tespit edilememiştir. İhsan Kara'nın yazma ve katalog araştırması da müellif hakkında eserin kendi kayıtları dışında kesin bir biyografi kuramaz. Aynı adlı hattat, şair, müstensih ve tekke mensupları yalnız isim benzerliğiyle bu kişiyle birleştirilmez.
Şeyhi ve çalışma kronolojisi
Müellif, şeyhi ve hocası olarak Nakşibendî âlim Muhammed Said b. Abdullah Efendi'yi anar. 1206/1791-92 dolayından itibaren bir defterde tuttuğu notları 1228/1812-13'te şeyhinin teşvikiyle kitaplaştırmaya başladığını, eseri 1240/1824-25'te tamamladığını bildirir.
Istılâhât-ı İnsân-ı Kâmil
Milli Kütüphane'deki tek yazma nüsha yaklaşık 628 varaklık büyük bir tasavvuf lügatidir. Mukaddimeden sonra Arap alfabesi sırasıyla ilerler; ilk başlıklardan biri eimme-i esmâ, son madde yokluktur. Bazı kavramlar birkaç kelimeyle, bazıları sayfalar boyunca açıklanır.
Kaynakları ve düşünce çevresi
İbnü'l-Arabî, Abdülkerîm el-Cîlî, İbnü'l-Fârız, Niyâzî-i Mısrî ve özellikle İsmâil Hakkı Bursevî'den geniş alıntılar yapar. Eserin insan-ı kâmil, vücûd ve merâtib merkezli yapısı Ekberî düşünceyle güçlü yakınlığını gösterir; bu yönelim Nakşibendî şeyhine intisap bilgisini ortadan kaldırmaz.
Metin düzeni
Başlıkların tümü tek kelimelik teknik terim değildir; uzun sorular, deyimler, Farsça tamlamalar, şiirler, ayet-hadis açıklamaları ve tarihî notlar da madde düzenine girer.
Diğer kayıtlar
Bursa'da bulunan eksik bir Mecmûa-i Tasavvuf ile bir Bursevî şerhinin istinsah kaydında adı geçer. Bu kayıtlar müellif kimliğine ipucu verir fakat kesin hayat kronolojisi kurmaya yetmez.