ŞAHSİYET DOSYASI

Selânikli Şeyh Süleymân Efendi

Selânikli Süleyman Efendi, Zührî Ahmed Efendi’nin mürşidi; Gülşen-i Kerâmât adlı eserin ve tasavvufî ilâhilerin sahibidir.

Yol: Halvetiyye
Unvan: Sinânî şeyhi ve Gülşen-i Kerâmât müellifi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Sinânî silsilesindeki yeri

Selânikli Şeyh Süleyman Efendi, Zührî Ahmed Efendi’nin mürşididir. Aktarılan silsile onu Sirozlu Muhammed Efendi, Tekirdağlı Muslihuddin Efendi, Âdil Çelebi, Habîb Efendi, Alâeddin Efendi, Üsküplü Ali Efendi ve Alemdar Emir Ali Efendi üzerinden Ümmî Sinan’a bağlar.

Eseri ve şiiri

Gülşen-i Kerâmât adlı bir eser kaleme aldığı kaydedilir. İlâhilerinde şeriat, gayret, gönül terbiyesi ve Hak yolunda sebat temalarını işler.

Tarîk-ı Hakk’a girdinse azîmet râha pâyândır
Gönül şehrin irdinse ganîmet bî-had ü pâyândır

Eseri ve ilâhîleri

Sefîne-i Evliyâ, Selânikli Şeyh Süleyman Efendi'nin Gülşen-i Kerâmât adında bir telifi bulunduğunu kaydeder; eserin muhtevası, hacmi ve nüshaları hakkında bilgi vermez. Kaynak ayrıca onun ilâhîlerinden bir parça aktarır. Bu manzumede Hak yoluna girenin azimetle yürümesi, gönül şehrine ulaşmanın bir ganimet sayılması, talibin bakışını şeriata çevirmesi ve hükmü yerine getirmek için çaba göstermesi öğütlenir; şeriat, sınırsız bir ummana benzetilir. Metnin bu kısmı OCR'da yer yer zedelendiği için beyitler tam olarak alıntılanamamaktadır.

Tarikat silsilesi

Kaynak, Selânikli Süleyman Efendi'yi Seyyid Zührî Ahmed Efendi'nin mürşidi olarak tanıtır ve silsileyi kendisinden geriye doğru sayar: Sirozlu Şeyh Muhammed Efendi, Tekirdağlı Şeyh Muslihuddin Efendi, Şeyh Âdil Çelebi, Şeyh Habîb Efendi, Şeyh Alâeddin Efendi, Üsküplü Şeyh Ali Efendi ve Alemdar Şeyh Emîr Ali Efendi. Zincir metnin kesildiği yerde pîre ulaşmak üzeredir. Selânik, Siroz, Üsküp ve Tekirdağ adlarının aynı silsilede sıralanması, bu kolun Rumeli ve Trakya hattında örülmüş bir ağa dayandığını gösterir.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

ESER / METİN

Gülşen-i Kerâmât adlı telifi

Sefîne, Selânikli Süleyman Efendi'nin Gülşen-i Kerâmât adını taşıyan bir telifi bulunduğunu kaydeder.

Metni gösterMetni daralt

Hüseyin Vassâf, Selânikli Şeyh Süleyman Efendi'yi tanıtırken iki şeyle anar: yetiştirdiği kişi ve yazdığı kitap. Kaydettiği eser adı Gülşen-i Kerâmât'tır. Metin eserin muhtevası, hacmi, yazılış tarihi veya nüshaları hakkında bilgi vermez; yalnızca varlığını ve adını tespit eder.

Ad, tasavvuf edebiyatının yaygın kalıbını izler: «gülşen» (gül bahçesi) mecazıyla kurulan başlıklar çoğunlukla derleme niteliğindeki menâkıb ve kerâmet kitaplarına verilir. Bununla birlikte içeriğe dair metinde bir dayanak bulunmadığından, eserin türü hakkında kesin bir hüküm verilemez.

Çerçeve. Bu bir künye kaydıdır, muhteva değerlendirmesi değil. Sefîne gibi tabakat-menâkıb kitaplarının en kalıcı katkılarından biri, bugün nüshası kaybolmuş eserlerin en azından adını ve sahibini kayda geçirmeleridir; buradaki bilgi de o türden, doğrulanabilir ve dar kapsamlı bir bibliyografik izdir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.

TARİHÎ KAYIT

Eserleri ve metinleri

Tac-ı Sinani hakkında ba'zı muhdesıltı vardır. Müstakim-zade Risaletü't-Tac nam eserinde bahs ediyor. Sinaniyye'den Muslıhiyye şu'besinin müessisi olup, tac mes'elesinden dolayı şey hi ile arası açılmıştı.

Metni gösterMetni daralt

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4.

TARİHÎ KAYIT

Risale ve telifleri 1

Metni gösterMetni daralt

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

ÖĞÜT

İlâhîsinde şeriatı esas alan öğüt

Sefîne'nin naklettiği ilâhîsinde, Hak yoluna girenin azimet göstermesi ve hükmü uygulamakta çaba harcaması, şeriat bir umman olarak nitelenerek öğütlenir.

Metni gösterMetni daralt

Vassâf, Selânikli Süleyman Efendi'nin «ilâhiyâtından» diyerek bir manzume parçası aktarır. Dörtlüklerde yürüyen fikir açıktır: Hak yoluna giren kişi için azimet, yani kararlılıkla yola koyulmak esastır; gönül şehrine ulaşmak bir ganimettir; talip olan kişi bakışını «şer'-i garrâ»ya çevirmeli ve hükmü yerine getirmek için çaba göstermelidir. Manzume, şeriatı sınırsız bir denize benzeterek kapanır.

Metnin bu bölümü OCR'da yer yer zedelenmiş olduğundan beyitler burada tam olarak alıntılanmamış, yalnızca okunabilen kısımlarındaki fikir aktarılmıştır.

Çerçeve. Bu, kerâmet anlatısı değil bir irşad dilidir: zâhir ile bâtını karşı karşıya koymayan, tasavvufî talebi şeriat zeminine bağlayan klasik tekke öğüdü. Sefîne'nin şeyh biyografilerine sık sık bir ilâhî parçası iliştirmesi tesadüf değildir; kişinin ne öğrettiğini kendi ağzından göstermenin en kısa yoludur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

KAVRAM

Zührî Ahmed Efendi'nin mürşidi ve Sinânî silsilesi

Metin onu Seyyid Zührî Ahmed Efendi'nin mürşidi olarak tanıtır ve tarikat silsilesini Sirozlu Muhammed Efendi'den geriye doğru sayar.

Metni gösterMetni daralt

Sefîne, Selânikli Süleyman Efendi'yi öncelikle bir halka olarak konumlandırır: Seyyid Zührî Ahmed Efendi'nin mürşididir. Ardından silsile, kendisinden geriye doğru sıralanır: Sirozlu Şeyh Muhammed Efendi, Tekirdağlı Şeyh Muslihuddin Efendi, Şeyh Âdil Çelebi, Şeyh Habîb Efendi, Şeyh Alâeddin Efendi, Üsküplü Şeyh Ali Efendi ve Alemdar Şeyh Emîr Ali Efendi. Zincir, metnin kesildiği yerde pîre ulaşmak üzeredir.

Bu diziliş, onun Sinâniyye çevresine bağlandığını ve bu yolun Rumeli ile Trakya hattında yayılmış bir kolunda yer aldığını gösterir: Selânik, Siroz, Üsküp ve Tekirdağ adları aynı zincirde sıralanır.

Çerçeve. Silsile listeleri gelenek içinde bir soy ağacı gibi okunur; tarihçi içinse coğrafî bir haritadır. Buradaki isimler, XVII-XVIII. yüzyıl Rumeli tasavvufunun şehirden şehre örülen ağını gösterir. Kayıt, kerâmet iddiası içermediği ve doğrudan kaynağın kendi ifadesine dayandığı için belgeli katmanda değerlendirilmelidir; ancak silsile zincirlerinin sonraki halkalarca düzeltilip tamamlandığı da unutulmamalıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.

TARİHÎ KAYIT

Silsile ve aktarım bağı 1

SELANİKLİ ŞEYH SÜLEYMAN EFENDİ Zühri Ahmed Efendi'nin mürşididir.

Metni gösterMetni daralt

SELANİKLİ ŞEYH SÜLEYMAN EFENDİ Zühri Ahmed Efendi'nin mürşididir. Gülşen-i Keramat ismiyle bir te'lifı vardır. tlahiyatından: Tarik-ı Hakk ' a girdinse azimet ralM payarıdır Gönül şehrin irdinse ganimet bi-had u payiirıdır* Tale b-karsan dil-iiriiya nazar kıl şer' -i garriiya Cehid kıl hükmün icraya şeriat bahr-ı ummiirıdır Silsile-i tarikatları: Seyyid Zühri Ahmed Efendi, Şeyh Süleyman Efendi, Sirozlu Şeyh Muhammed Efendi, Tekirdağlı Şeyh Muslihuddin Efendi, Şeyh Adil Çelebi, Şeyh Habib Efendi, Şeyh Alaeddin Efendi, Üsküplü Şeyh Ali Efendi, Alemdar Şeyh Emir Ali Efendi, Hz.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ
[2]Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4

Ortak kaynak kataloğunu aç →