Oğlan Mustafa Tosyalı

Tosya'dan İstanbul'a

Tosya'da doğdu ve genç yaşta gösterdiği kabiliyet sebebiyle “Oğlan Mustafa” adıyla tanındı. Tahsil için İstanbul'a gelerek devrin medrese çevresine katıldı. Celâlzâde Sâlih Efendi'nin yanında yetişip mülâzemetini tamamladı; aynı dönemde Kaptan Sinan Paşa'nın himayesine girdi.

Medrese görevleri

Çeşitli medreselerde talebe okuttuktan sonra otuz akçe ile Çekmece'deki Abdüsselâm Medresesi'ne tayin edildi. Daha sonra kırk akçeli medreseler derecesine yükseldi. 966/1558-59'da İznikli Vahyîzâde'nin yerine Bursa Manastır Medresesi müderrisliğine getirildi.

Ölümü ve kaynakların hükmü

Safer 971'de, Eylül-Ekim 1563'te hizmetindeki gençler tarafından öldürüldü. Görevi Muîdzâde Efendi'ye verildi. Nev‘îzâde Atâyî onu yüksek kabiliyetli, ilim ve mârifet sahibi, kabul görmüş bir müderris olarak anar; ölümünün ardından yazılan beyitte “Oğlan oyuncağı itdi anı âhir devrân” denilerek lakabına da gönderme yapılır. Kayıt, bir tarikat şeyhinden ziyade dönemin ilmiyye çevresine mensup tarihî bir şahsiyet dosyasıdır.