ŞAHSİYET DOSYASI

Neyzen Yusuf Dede Efendi

Yusuf Dede (1014/1605-06–1080/1670), Konya'da Bostan Efendi'den Mevlevî külâhı giyen; Galata'da neyzenbaşı, Beşiktaş'ta postnişin olan musikişinas ve şairdir.

Doğum: 1605
Vefat: 1670
Unvan: Beşiktaş Mevlevîhânesi şeyhi, neyzen ve şair

Kol, icâzet ve dönem bağları

Ana yol alanı bütün mensubiyetlerin yerine geçmez. Kurucu, post ve silsile rolleri ayrı kayıtlardır; birlikte görülmeleri aynı dönemde aidiyet kanıtı değildir. Kol ve ilişki fişleri mevcut CMS kayıtlarından gelir; kol yanıtı boşsa 5 Ekim 2026 araştırma envanteri gösterilir. Kaynak belirtilmemiş bağlar doğrulanmış mensubiyet gibi sunulmaz.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 729
Yön: 1649 → 1143
Tür: Hoca-talebe
Hat / varyant: mevleviyye
Eser / belge: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-fuzalâ
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: 3288–3289
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Konum aktarılmış; özgün nüsha karşılaştırması bekliyor

Kaynakta aktarılan künye: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-fuzalâ, s. 3288–3289

İlişki / dönem açıklaması: Yûsuf Dede, Mehmed Memiş Efendi’ye Mevleviyye’den icazet ve hilâfet verdi.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Konya'da Mevlevî terbiyesi

1014/1605-06'da Konya'da doğdu. Mevlânâ Âsitânesi postnişini Bostan Efendi'den külâh giyerek Mevlevî yoluna girdi.

Galata ve saray musikisi

İstanbul'a gelerek Galata Mevlevîhânesi'ne yerleşti; neyzenbaşı oldu. Ney ve çengdeki mahareti IV. Murad'ın dikkatini çekince saray çevresine alındı. Sultan İbrahim devrinde saraydan ayrılıp Beşiktaş Mevlevîhânesi çevresine yerleşti.

Beşiktaş postu

1070/1659-60'ta Nâcî Ahmed Efendi'nin ardından Beşiktaş Mevlevîhânesi şeyhliğine getirildi. Zilkade 1080/1670'te vefat etti; zâviye sahasına defnedildi ve yerine yetiştirdiği Şeyh Mehmed geçti.

Eseri ve şiiri

Peygamber mucizelerini Farsça yaklaşık on bin beyitte anlatan Ravzatü'n-nûr adlı eseri ile Türkçe şiirleri kaydedilir.

Tasavvurumda olan nakş-ı hâl-i anber-bû
Derûn-ı dilde olan dâğ-ı mâh-tâb gibi
Didim bu gûne sühan hâlüne münâsibdir
Ney ü kudûm u semâ‘ate yasağ yetmez mi

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantı

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

YOL BAĞLAMIMevleviyyeYol dosyasını aç →Kişi kaydındaki tarihî yol bağlantısı; sıralı silsilede halka olduğunu tek başına göstermez.Yolun irşad atlasını aç →

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →

BİYOGRAFİK KAYIT

Hayatından kayıtlar

Belge, tarih ve biyografi kaynaklarından kısa bilgi kartları

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Vekāyi‘u’l-Fuzalâ biyografisi

Yusuf Dede (1014/1605-06–1080/1670), Konya'da Bostan Efendi'den Mevlevî külâhı giyen; Galata'da neyzenbaşı, Beşiktaş'ta postnişin olan musikişinas ve şairdir.

Metni gösterMetni daralt

Konya'da Mevlevî terbiyesi

1014/1605-06'da Konya'da doğdu. Mevlânâ Âsitânesi postnişini Bostan Efendi'den külâh giyerek Mevlevî yoluna girdi.

Galata ve saray musikisi

Beşiktaş postu

Eseri ve şiiri

Peygamber mucizelerini Farsça yaklaşık on bin beyitte anlatan Ravzatü'n-nûr adlı eseri ile Türkçe şiirleri kaydedilir.

Tasavvurumda olan nakş-ı hâl-i anber-bû
Derûn-ı dilde olan dâğ-ı mâh-tâb gibi
Didim bu gûne sühan hâlüne münâsibdir
Ney ü kudûm u semâ‘ate yasağ yetmez mi

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1373-1379.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Ravzatü'n-nûr ve şiirleri

Yusuf Dede'nin Farsça yaklaşık on bin beyitlik peygamberler tarihi manzumesi ve Türkçe şiirleri kaydedilir.

Metni gösterMetni daralt

Ravzatü'n-nûr, peygamberlerin mucizelerini Farsça nazımla anlatan yaklaşık on bin beyitlik bir eserdir.

Garîk-ı lücce-i bahr-i hayâtıyam yârin
Libâs-ı ten arada vâkı‘a nikāb gibi

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1373-1379.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

TALEBESİ / HALİFESİBeşiktaşlı Şeyh Mehmed Memiş DedeYûsuf Dede, Mehmed Memiş Efendi’ye Mevleviyye’den icazet ve hilâfet verdi.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 729
Yön: 1649 → 1143
Tür: Hoca-talebe
Hat / varyant: mevleviyye
Eser / belge: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-fuzalâ
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: 3288–3289
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Konum aktarılmış; özgün nüsha karşılaştırması bekliyor

Kaynakta aktarılan künye: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-fuzalâ, s. 3288–3289

İlişki / dönem açıklaması: Yûsuf Dede, Mehmed Memiş Efendi’ye Mevleviyye’den icazet ve hilâfet verdi.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1373-1379
[2]Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-fuzalâ, s. 3288–3289

Ortak kaynak kataloğunu aç →