Ara
Menü

Beşiktaşlı Şeyh Mehmed Memiş Efendi

Mehmed Memiş Efendi (ö. 1724), Yûsuf Dede'den Mevlevî icazeti alarak 1680'de Beşiktaş Mevlevîhânesi postuna geçen; vaaz, Mesnevî tedrisi ve şiiriyle tanınan Mevlevî şeyhidir.

Vefat
1724
Unvan
Beşiktaş Mevlevîhânesi şeyhi, Mesnevîhan ve Şeyhî mahlaslı şair

Eyüp çevresinden Beşiktaş'a

Mehmed b. Ali, Eyüp Sultan civarında doğdu ve “Memiş Efendi” adıyla tanındı. Küçük yaşlarından itibaren Beşiktaş'taki Hüseyin Paşa Zâviyesi olarak da anılan Mevlevîhânede yetişti.

Yûsuf Dede'den icazet

Beşiktaş Mevlevîhânesi postnişini Yûsuf Dede Efendi'nin hizmetinde bulundu. Onun terbiyesiyle Mevleviyye'den icazet ve hilâfet aldı. Yûsuf Dede'nin Zilkade 1080/Mart-Nisan 1670'te vefatından sonra kaynak kronolojisinin verdiği 1080 kaydıyla postun devamında yer aldı; meşihatın kesin başlangıç günü ayrıca belirtilmez.

Vaaz ve Mesnevî tedrisi

Mevlevîhânede vaaz, nasihat ve irşad hizmetini yürüttü. Sonraki kaynaklarda Mesnevîhanlığı ve Neccârzâde Mustafa Rızâ'ya Mesnevî okutmasıyla da anılır; böylece Beşiktaş'taki Mevlevî tedrisinin tekke dışındaki sûfî çevrelere açılan halkalarından biri oldu.

Vefatı ve halefi

1 Zilhicce 1136/Ağustos 1724 Pazartesi günü vefat etti ve Beşiktaş Mevlevîhânesi sahasına defnedildi. Post, oğlu Seyyid Ahmed Dede Efendi'ye verildi.

Şeyhî mahlası

Şeyhî mahlasıyla şiirler yazdı. Vekāyi‘u’l-Fuzalâ bir beytini aktarır; bu kayıt başka Şeyhî mahlaslı şairlerle birleştirilmeden onun kişi dosyasında korunur.

Galata Mevlevîhânesi — XVIII. yüzyıl ön cephe gravürü
BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASIGalata Mevlevîhânesi — XVIII. yüzyıl ön cephe gravürü

Galata Mevlevîhânesi’nin XVIII. yüzyıldaki ön cephesini gösteren tarihî gravür. Mimari ayrıntılar, üretildiği dönemin görsel tanıklığı olarak değerlendirilmelidir.

Ağ ve yol

Eserleri ve metinleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Şeyhî mahlaslı şiir

Vekāyi‘u’l-Fuzalâ'nın koruduğu tek beyit, şairlik kaydının doğrudan örneğidir.

Metni gösterMetni daralt

İdermiş bahs hoş-bû-yı hattınla sünbül-i gülşen
Ana var ise bu ol zülf-i müşkîn-târdan kaldı

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3288-3289.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

TALEBESİ / HALİFESİNeccâr-zâde Mustafa Rıza EfendiMesnevî okuma ve icazet bağı; kurumsal Mevlevî post intikali değildir