Muhammed Şerîf es-Senûsî

Kurucu aile içinde yetişmesi

Muhammed Şerîf, Senûsiyye'nin kurucusu Muhammed b. Ali es-Senûsî'nin oğludur. Ağabeyi Muhammed el-Mehdî ile Bingazi-Derne arasındaki Senûsî çevresinde yetişti. Babaları 1859'da vefat ettiğinde Muhammed el-Mehdî on altı, Muhammed Şerîf ise on dört yaşındaydı; bu kayıt doğumunu 1845-46 dolaylarına yerleştirir.

Muhammed el-Mehdî ile ortak hizmet

Tarikatın ikinci postnişini Muhammed el-Mehdî olmakla birlikte iki kardeş 1859'dan itibaren Senûsî zâviye ağının meselelerinde birlikte hareket etti. Bu ortaklık resmî postun iki kişi tarafından paylaşılması anlamına gelmez: merkezî liderlik Muhammed el-Mehdî'deydi; Muhammed Şerîf aile, eğitim, zâviye ve seyahat düzeninde onun başlıca destekçilerinden biriydi.

Cağbûb'dan Kufra'ya

Muhammed el-Mehdî, İngiliz nüfuzu altındaki Mısır'dan gelebilecek baskı ve değişen siyasî şartlar sebebiyle merkezini daha güneye taşımaya karar verdi. 17 Nisan 1895'te Cağbûb'dan Kufra'ya hareket ederken Muhammed Şerîf, aile üyeleri, talebeler ve hizmetliler de kafiledeydi. Bu yolculuk Senûsiyye merkezinin Büyük Sahra içlerine taşınmasında önemli bir aşamadır.

Vefatı ve çocukları

Muhammed Şerîf 1896'da vefat etti. Kaynaklar Muhammed el-Mehdî ile sürdürdüğü kardeşlik ve hizmet ortaklığının ölümüne kadar devam ettiğini özellikle belirtir. Beş oğlu vardı; bunların en büyüğü Ahmed Şerîf es-Senûsî, Muhammed el-Mehdî'nin 1902'deki vefatından sonra Senûsiyye'nin üçüncü postnişini oldu.

Tarihî yeri

Muhammed Şerîf'in önemi müstakil bir kol kurmasından değil, kurucu kuşağın ikinci nesli ile Ahmed Şerîf ve I. İdrîs dönemlerini birbirine bağlayan aile ve hizmet halkasında yer almasından gelir. Aile bağı tek başına irşad yetkisi sayılmamalı; Senûsî zâviyelerinde alınan eğitim, hizmet ve merkez şeyhinin kabulüyle birlikte okunmalıdır.

Ailesi ve çocukluğu

Senûsiyye'nin kurucusu Muhammed b. Ali es-Senûsî'nin, Seyyid Ahmed b. Ferecullah'ın kızı Fâtıma ile yaptığı üçüncü evliliğinden doğan iki oğuldan biridir; diğeri ağabeyi Muhammed Mehdî'dir. Kaynaklar bu iki kardeşi “Senûsiyye tarikatını sürdüren” oğullar olarak anar.

Babası 1846 yılında hac için Hicaz'a giderken yerine vekil olarak Muhammed b. Ahmed el-Filâlî'yi bırakmış, iki oğluyla birlikte ailesini Derne'deki zâviyesine yerleştirmiştir. Hacdan sonra ülkesine dönmeyip uzun yıllar Mekke'de kalması sebebiyle ilk çocukluk yılları babasından uzakta, Derne'nin dindar aileleri ve bedevî Araplar arasında geçmiştir. Babanın 1854'te Trablusgarp'a dönüp Cağbûb'da büyük bir zâviye kurmasının ardından ailenin merkezi buraya taşınmıştır.