Ara
Menü

Muhammed Şerîf es-Senûsî

Muhammed Şerîf es-Senûsî (1845/46–1896), tarikatın kurucusu Muhammed b. Ali es-Senûsî'nin oğlu; ikinci postnişin Muhammed el-Mehdî'nin kardeşi ve üçüncü postnişin Ahmed Şerîf'in babasıdır.

Doğum
1846
Vefat
1896
Unvan
Senûsiyye kurucu ailesinin şeyhi ve Ahmed Şerîf es-Senûsî'nin babası

Kurucu aile içinde yetişmesi

Muhammed Şerîf, Senûsiyye'nin kurucusu Muhammed b. Ali es-Senûsî'nin oğludur. Ağabeyi Muhammed el-Mehdî ile Bingazi-Derne arasındaki Senûsî çevresinde yetişti. Babaları 1859'da vefat ettiğinde Muhammed el-Mehdî on altı, Muhammed Şerîf ise on dört yaşındaydı; bu kayıt doğumunu 1845-46 dolaylarına yerleştirir.

Muhammed el-Mehdî ile ortak hizmet

Tarikatın ikinci postnişini Muhammed el-Mehdî olmakla birlikte iki kardeş 1859'dan itibaren Senûsî zâviye ağının meselelerinde birlikte hareket etti. Bu ortaklık resmî postun iki kişi tarafından paylaşılması anlamına gelmez: merkezî liderlik Muhammed el-Mehdî'deydi; Muhammed Şerîf aile, eğitim, zâviye ve seyahat düzeninde onun başlıca destekçilerinden biriydi.

Cağbûb'dan Kufra'ya

Muhammed el-Mehdî, İngiliz nüfuzu altındaki Mısır'dan gelebilecek baskı ve değişen siyasî şartlar sebebiyle merkezini daha güneye taşımaya karar verdi. 17 Nisan 1895'te Cağbûb'dan Kufra'ya hareket ederken Muhammed Şerîf, aile üyeleri, talebeler ve hizmetliler de kafiledeydi. Bu yolculuk Senûsiyye merkezinin Büyük Sahra içlerine taşınmasında önemli bir aşamadır.

Vefatı ve çocukları

Muhammed Şerîf 1896'da vefat etti. Kaynaklar Muhammed el-Mehdî ile sürdürdüğü kardeşlik ve hizmet ortaklığının ölümüne kadar devam ettiğini özellikle belirtir. Beş oğlu vardı; bunların en büyüğü Ahmed Şerîf es-Senûsî, Muhammed el-Mehdî'nin 1902'deki vefatından sonra Senûsiyye'nin üçüncü postnişini oldu.

Tarihî yeri

Muhammed Şerîf'in önemi müstakil bir kol kurmasından değil, kurucu kuşağın ikinci nesli ile Ahmed Şerîf ve I. İdrîs dönemlerini birbirine bağlayan aile ve hizmet halkasında yer almasından gelir. Aile bağı tek başına irşad yetkisi sayılmamalı; Senûsî zâviyelerinde alınan eğitim, hizmet ve merkez şeyhinin kabulüyle birlikte okunmalıdır.

Ailesi ve çocukluğu

Senûsiyye'nin kurucusu Muhammed b. Ali es-Senûsî'nin, Seyyid Ahmed b. Ferecullah'ın kızı Fâtıma ile yaptığı üçüncü evliliğinden doğan iki oğuldan biridir; diğeri ağabeyi Muhammed Mehdî'dir. Kaynaklar bu iki kardeşi “Senûsiyye tarikatını sürdüren” oğullar olarak anar.

Babası 1846 yılında hac için Hicaz'a giderken yerine vekil olarak Muhammed b. Ahmed el-Filâlî'yi bırakmış, iki oğluyla birlikte ailesini Derne'deki zâviyesine yerleştirmiştir. Hacdan sonra ülkesine dönmeyip uzun yıllar Mekke'de kalması sebebiyle ilk çocukluk yılları babasından uzakta, Derne'nin dindar aileleri ve bedevî Araplar arasında geçmiştir. Babanın 1854'te Trablusgarp'a dönüp Cağbûb'da büyük bir zâviye kurmasının ardından ailenin merkezi buraya taşınmıştır.

COĞRAFÎ HAFIZA2 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi2 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

YOL BAĞLAMISenûsiyyeYol dosyasını aç →Kişi kaydındaki tarihî yol bağlantısı; sıralı silsilede halka olduğunu tek başına göstermez.Yolun irşad atlasını aç →
KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç5 doğrudan bağlantıAğda gör →

Kavram dünyası

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Ağabeyiyle otuz yedi yıl süren ortak hareket

Babasının 1859'da vefatında on dört yaşındaydı; postnişinlik ağabeyi Muhammed Mehdî'ye geçmekle birlikte iki kardeş bütün meselelerde ortak hareket etmiş, bu birliktelik 1896'daki vefatına kadar sürmüştür.

Metni gösterMetni daralt

Babası Muhammed b. Ali es-Senûsî 1859'da vefat ettiğinde ağabeyi Muhammed Mehdî on altı yaşında tarikatın ikinci postnişini oldu; kendisi o sırada on dört yaşındaydı. Bu tarihten itibaren Senûsiyye'nin önderi Muhammed Mehdî olmakla birlikte iki kardeş birbirine bağlı kalarak bütün meselelerde ortak hareket etti. Kaynakta “örnek kardeşlik” diye nitelenen bu birliktelik 1896'daki vefatına kadar, yani otuz yedi yıl boyunca sürmüştür.

Böylece tarikatın en hızlı yayıldığı dönemde, resmî postnişinlik tek elde toplanmış olsa da fiilî yürütme iki kardeş arasında paylaşılmıştır. Kaynak, bu ortaklığın hangi işleri nasıl bölüştüğüne dair ayrıntı vermemektedir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Oğlu Ahmed Şerîf'in yetişmesindeki payı

1873'te Cağbûb'da doğan oğlu Ahmed Şerîf, dinî ilimleri babası ve amcası Muhammed Mehdî'nin yanı sıra Senûsî âlimlerinden tahsil etmiş, ikisinin gözetiminde yetişerek 1902'de tarikatın üçüncü şeyhi olmuştur.

Metni gösterMetni daralt

Oğlu Seyyid Ahmed eş-Şerîf, tarikatın merkez zâviyesinin bulunduğu Cağbûb'da 1873'te doğdu. Dinî ilimleri Cağbûb'da babası ve amcası Muhammed Mehdî es-Senûsî'nin yanı sıra Seyyid Ahmed er-Rîfî, Muhammed Mustafa et-Tilimsânî ve İmrân b. Bereke gibi Senûsî tarikatına mensup âlimlerden tahsil etti; tarikatın lideri olan amcası ile babasının gözetiminde yetişti.

Amcasının 1902'de vefatı üzerine tarikatın üçüncü şeyhi olarak Fransızlar'a ve ardından İtalyanlar'a karşı yürütülen cihad hareketinin sorumluluğunu üstlendi. Muhammed Şerîf'in kendi hayatına dair kayıt ince olmakla birlikte, tarikat liderliğinin kendi soyundan devam etmesi bu yetiştirme sürecine bağlanmaktadır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

AİLE / NESEPMuhammed b. Ali es-SenûsîKurucu aile ve ortak zâviye idaresi
Bu bağın kanıt fişi
İlişki kimliği
202
Yön
102 → 955
Tür
Aile ve nesep
Hat / varyant
senusiyye
Eser / belge
TDV İslâm Ansiklopedisi: Senûsiyye, Muhammed b. Ali es-Senûsî, Muhammed Mehdî es-Senûsî, Ahmed Şerîf es-Senûsî ve Câğbûb maddeleri
Baskı / nüsha
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama
Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: TDV İslâm Ansiklopedisi: Senûsiyye, Muhammed b. Ali es-Senûsî, Muhammed Mehdî es-Senûsî, Ahmed Şerîf es-Senûsî ve Câğbûb maddeleri; Reşat Öngören, Tasavvuf; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ I

İlişki / dönem açıklaması: Kurucu aile ve ortak zâviye idaresi

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

AİLE / NESEPSeyyid Ahmed Şerîf es-SenûsîBabası Muhammed Şerîf'tir; post aktarımı doğrudan babasından değil, amcası Muhammed el-Mehdî'nin eğitim ve idare çevresinden gerçekleşti.
Bu bağın kanıt fişi
İlişki kimliği
203
Yön
955 → 956
Tür
Aile ve nesep
Hat / varyant
senusiyye
Eser / belge
TDV İslâm Ansiklopedisi: Senûsiyye, Muhammed b. Ali es-Senûsî, Muhammed Mehdî es-Senûsî, Ahmed Şerîf es-Senûsî ve Câğbûb maddeleri
Baskı / nüsha
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama
Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: TDV İslâm Ansiklopedisi: Senûsiyye, Muhammed b. Ali es-Senûsî, Muhammed Mehdî es-Senûsî, Ahmed Şerîf es-Senûsî ve Câğbûb maddeleri; Reşat Öngören, Tasavvuf; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ I

İlişki / dönem açıklaması: Babası Muhammed Şerîf'tir; post aktarımı doğrudan babasından değil, amcası Muhammed el-Mehdî'nin eğitim ve idare çevresinden gerçekleşti.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

AİLE / NESEPMuhammed b. Ali es-SenûsîBabası; Senûsiyye tarikatının kurucusu. Seyyid Ahmed b. Ferecullah'ın kızı Fâtıma ile yaptığı evlilikten olan iki oğlundan biridir.
Bu bağın kanıt fişi
İlişki kimliği
1172
Yön
955 → 102
Tür
Aile ve nesep
Hat / varyant
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Baskı / nüsha
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama
Kaynak belirtilmemiş

İlişki / dönem açıklaması: Babası; Senûsiyye tarikatının kurucusu. Seyyid Ahmed b. Ferecullah'ın kızı Fâtıma ile yaptığı evlilikten olan iki oğlundan biridir.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

AİLE BAĞIMuhammed el-Mehdî es-SenûsîAğabeyi ve tarikatın ikinci postnişini. 1859'dan itibaren önderlik onda olmakla birlikte iki kardeş bütün meselelerde ortak hareket etmiş, bu birliktelik 1896'daki vefatına kadar sürmüştür.
Bu bağın kanıt fişi
İlişki kimliği
1173
Yön
955 → 954
Tür
Aile
Hat / varyant
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Baskı / nüsha
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama
Kaynak belirtilmemiş

İlişki / dönem açıklaması: Ağabeyi ve tarikatın ikinci postnişini. 1859'dan itibaren önderlik onda olmakla birlikte iki kardeş bütün meselelerde ortak hareket etmiş, bu birliktelik 1896'daki vefatına kadar sürmüştür.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

AİLE / NESEPSeyyid Ahmed Şerîf es-SenûsîOğlu; 1873'te Cağbûb'da doğmuş, kendisinin ve amcası Muhammed Mehdî'nin gözetiminde yetişmiş, 1902'de tarikatın üçüncü şeyhi olmuştur.
Bu bağın kanıt fişi
İlişki kimliği
1174
Yön
955 → 956
Tür
Aile ve nesep
Hat / varyant
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Baskı / nüsha
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama
Kaynak belirtilmemiş

İlişki / dönem açıklaması: Oğlu; 1873'te Cağbûb'da doğmuş, kendisinin ve amcası Muhammed Mehdî'nin gözetiminde yetişmiş, 1902'de tarikatın üçüncü şeyhi olmuştur.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]TDV İslâm Ansiklopedisi: Senûsiyye, Muhammed b. Ali es-Senûsî, Muhammed Mehdî es-Senûsî, Ahmed Şerîf es-Senûsî ve Câğbûb maddeleri; Reşat Öngören, Tasavvuf; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ I
  2. [2]Kişi dosyasındaki coğrafya kaydı
Ortak kaynak kataloğunu aç →