Şeyh Muhammed Nidâi Efendi

Doğumu ve tahsili

Şeyh Atâullah Efendi'nin oğlu olan Muhammed Nidâî Efendi 1288/1871'de doğdu. İlk tahsilini mahalle mektebi ile Soğukçeşme Rüşdiyesi'nde tamamladı. Ayasofya'da Malatyalı Hoca Rıza Efendi'nin derslerine devam etti; Molla Câmî'ye kadar okudu, Meşihat müsteşarı Râşid Efendi'den Tasavvurât tahsil etti ve Araçlı Hacı Kâmil Efendi'nin yanında derslerini tamamlayarak 1328/1910'da icazet aldı.

Hıfzı, sülûkü ve post hizmeti

Muhammed Paşa Camii imam ve hatibi Köle Hâfız Efendi'nin yanında Kur'an'ı ezberledi ve 1303/1886'da hâfız oldu. Ceddinin halifesi Beykozlu Ahmed Efendi'nin terbiyesinde üç yıl içinde hilâfet aldı. 1310 Muharreminde/Temmuz 1892'de babasının makamına geçti.

Sünbülî bağı ve mûsiki

Sünbül Hânkāhı'nda Kutbeddin Efendi'nin vefatına kadar yedi yıl hitabet vekâletinde bulundu ve teberrüken Sünbülî tâcı giydi. Yeniköylü Hasan Efendi, Divanhâne mümeyyizlerinden Behlül Efendi ve Kocamustafapaşa zâkirbaşısı Hâfız Edî Efendi'den mûsiki öğrendi. Kaynak onu güzel sesli, durak okuyan ve zikir idare edebilen bir tekke mûsikisi icracısı olarak tanıtır.

Çanakkale hizmeti

Seferberlik yıllarında yaklaşık dört yıl Çanakkale hastahanesinde imamlık yaptı. Mazhar ve Nasûhî adlarında iki oğlu bulunduğu kaydedilir.

Dergâhın zikir düzeni

Dergâhın toplantı günü perşembeydi. Sokollu Mehmed Paşa'nın vakıf şartında camide zikir yapılması yer aldığı halde, tarikata karşı itirazların arttığı bir dönemde caminin mihrap tarafındaki medrese yemekhanesi tevhidhâneye çevrilmişti. Nidâî Efendi ramazanlarda cuma geceleri ile bayram sabahlarında camide Vird-i Settâr okunduğunu ve zikir geleneğinin sürdüğünü anlatır. Niyâzî-i Mısrî'nin burada erbaîn çıkardığı kabul edilen hücrelerin kendi zamanında mevcut olduğunu da kaydeder.

Kaynakların sınırı

Eski aktarımda Nidâî Efendi'nin biyografisinden sonra Molla Ahmed'in mezar taşı, dergâhın eski şeyhler listesi, Abdülkerim Kurt Efendi, Müştak Efendi ve Cemal Efendi kayıtları aynı sayfada devam ediyordu. Bunlar ayrı şahsiyet ve hazîre kayıtları olduğundan bu dosyadan çıkarıldı.