tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Keşfî Ca‘fer Efendi

Adlî Efendi’nin halifesi Keşfî Ca‘fer Efendi, Fındıklı’daki Hatuniyye Dergâhı’nda kırk beş yıl hizmet eden İstanbul Sünbülî şeyhidir.

Vefat
1643
Unvan
Fındıklı Hatuniyye Dergâhı şeyhi ve Sünbülî şair

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Adlî Efendi’nin halifesi

İstanbullu Keşfî Ca‘fer Efendi, Adlî Efendi’nin halifelerindendir. Tophane-Fındıklı’da, Kaptan Arap Ahmed Paşa’nın Hatuniyye Mescidi yanında eşi Perizâd Hanım’ın yaptırdığı dergâha şeyh oldu. Dergâhın ilk şeyhi Hasan Efendi’nin 1008/1599’da vefatından sonra posta geçti ve kırk beş yıl hizmet etti.

Dergâhın ve kabrin dönüşümü

Sultan Abdülmecid devrindeki cadde genişletmesi sırasında eski dergâh alanı yola katıldı. Ca‘fer Efendi’nin kemikleri, tramvay hattının deniz tarafında yeniden düzenlenen hazîreye nakledildi ve üzerine bir türbe yapıldı. Bu kayıt, tekke ve mezarların şehircilik müdahaleleri karşısında nasıl yer değiştirdiğini gösterir.

Vefatı ve şiiri

1053/1643’te vefat etti. Tarih mısraı “Hû deyip Ca‘fer Efendi azm-i Firdevs eyledi” şeklindedir. Güzel nutukları bulunduğu belirtilir; Sefîne’nin kaydettiği iki beyit şöyledir:

Şol gönül kim mübtelâ-yı derd-i aşkullah olur
Derdine dermân bulunca kân ağlar, zâr olur

Tâlib-i dîdâr olan ey derdmend Keşfî bugün
“Mâ vesaanî” remzinin esrârına âgâh olur

Post devamı

Kaynak, dergâhın sonraki halkaları arasında Receb Efendi, Fazlullah Efendi, Ömer Hüseyin Efendi, Mustafa Efendi, Muhammed Efendi, İbrâhim Efendi, Muhammed Nebî Efendi ve Hâfız Efendi’yi tarihleriyle sıralar. Bu liste Ca‘fer Efendi’nin şahsî halifeleri olarak değil, dergâhın sonraki post silsilesi olarak okunmalıdır.

COĞRAFÎ HAFIZA2 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi2 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →
YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Eserleri ve metinleri

Keşfi Ca'fer Efendi geçmiş; kırk­ beş sene şeyh olmuştur. Fakir, yalnız atldekine müsadif oldum: Şol gönül kim mübtelii-yı derd-i aşku'IUıh olur Derdine denniin bulunca kan tıh u zar olur Talib-i dU:lilr olan ey derd-mend Ke§fi bugün "Md-11esa'ni" remzinin esrarına tlgtıh olur Sonra şeyh olanlar: Şeyh Receb Efendi ( 1 1 55/1 742) 195, Şeyh Fazlullah Efendi ( 1065/165 5 ) , halifesi Ömer Hüseyin Efendi 1 1 1 8/1 705) (Elliüç sene meşihat etmiş­ tir.) ; yerine yine Fazlullah Efendi halifesi Şeyh Mustafa Efendi ( 1 140/1 728), Şeyh Muhammed Efendi ( 1 149/1 736), Şeyh İbrahim Efendi 1 1 78/1 76

Metni gösterMetni daralt

Keşfi Ca'fer Efendi geçmiş; kırk­ beş sene şeyh olmuştur. Fakir, yalnız atldekine müsadif oldum: Şol gönül kim mübtelii-yı derd-i aşku'IUıh olur Derdine denniin bulunca kan tıh u zar olur Talib-i dU:lilr olan ey derd-mend Ke§fi bugün "Md-11esa'ni" remzinin esrarına tlgtıh olur Sonra şeyh olanlar: Şeyh Receb Efendi ( 1 1 55/1 742) 195, Şeyh Fazlullah Efendi ( 1065/165 5 ) , halifesi Ömer Hüseyin Efendi 1 1 1 8/1 705) (Elliüç sene meşihat etmiş­ tir.) ; yerine yine Fazlullah Efendi halifesi Şeyh Mustafa Efendi ( 1 140/1 728), Şeyh Muhammed Efendi ( 1 149/1 736), Şeyh İbrahim Efendi 1 1 78/1 76

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Adını taşıyan Fındıklı dergâhının sonraki asırları

Fındıklı'daki dergâh onun adıyla anılmaya devam etti; 1764'te buraya tayin edilen Mehmed Nebî Efendi'nin nesli İstanbul'un en büyük Sünbülî ailesini meydana getirdi.

Metni gösterMetni daralt

Fındıklı'daki dergâh, tekkelerin kapatıldığı döneme kadar Sünbülî âyinlerinin icra edildiği İstanbul dergâhları arasında "Keşfî Câfer Efendi" adıyla sayılır.

Buranın meşihatı 1764'te, Sünbül Efendi Tekkesi'nin on birinci postnişini Mehmed Nûreddin Efendi'nin halifesi olan Mehmed Nebî Efendi'ye (ö. 1189/1775) verildi. İstanbul'da Sünbülî tarikatına mensup en büyük aileyi bu zatın neslinden gelenler oluşturur. Ondan sonra tekkede sırasıyla İsmâil Hakkı Efendi, Yûnus Hilmi Efendi, Hâfız Ahmed Şevki Efendi ve oğlu Mehmed Kudretullah Efendi postnişinlik yapmıştır.

Bunların en meşhuru olan Yûnus Hilmi Efendi'nin buradaki postnişinliği 1819-1863 yıllarını kapsar; II. Mahmud'un takdirini kazanmış, padişah birkaç defa tekkeyi ziyaret etmiştir. Yetiştirdiği halifeler ise Merkez Efendi, Mimar Acem, Yavsî Baba ve Tarsûsî tekkelerinin meşihat görevlerini üstlenmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Türbesinin kitâbesi

Fındıklı'daki türbesinin kitâbesi, XIX. yüzyılın büyük hattatı Kazasker Mustafa İzzet'in celî ta'lik kitâbeleri arasında sayılır.

Metni gösterMetni daralt

Fındıklı'da adını taşıyan bir türbesi vardır. Türbenin kitâbesi, Ayasofya'nın dev levhalarını da yazan Kazasker Mustafa İzzet'in taşa mahkûk celî ta'lik kitâbeleri arasında zikredilir; kitâbe tarihsizdir.

Kitâbenin bugünkü yeri konusunda kayıtlar farklıdır: bir kayıt onu Fındıklı'daki türbede gösterirken, bir başkası Keşfî Câfer Efendi Türbesi'nin kitâbelerini Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesi'nin bahçesinde görülmeye değer eserler arasında sayar. İki kayıt burada olduğu gibi yan yana bırakılmıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeKeşfî Câfer Efendi TekkesiAdıyla anılan Sünbülî dergâhı. Sünbülî âyinlerinin yapıldığı İstanbul dergâhları arasında sayılır; 1764'te Mehmed Nebî Efendi buranın meşihatına tayin edilmiş ve tekke, İstanbul'un en büyük Sünbülî şeyh ailesinin merkezi olmuştur. 1896 Meşihat kaydı Fındıklı’daki Keşfî Cafer Efendi Dergâhı meşihatine tayini talebiyle Şeyh Mehmed Şâkir Efendi’nin Meclis-i Meşâyihe verdiği arzuhal. Bu belge, kurumun 1896 tarihli idarî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1907 Meşihat kaydı Fındıklı’da Keşfî Cafer Efendi Dergâhı meşihatine niyâbeten mutasarrıf olan Hafız Şevki Efendi’nin, meşihate asaleten tayini. Bu belge, kurumun 1907 tarihli idarî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1918 Meşihat kaydı Meclis-i Meb‘ûsan Dairesi yapılmak üzere istimlak edilecek olan ve Fındıklı’da Seyyid Keşfî Cafer Efendi Dergâhı’nda mezarları olan zatların, nakledilecekleri mahallerin belirlenmesinde Meclis-i Meşâyihin görüşünün alınması. Bu belge, kurumun 1918 tarihli idarî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1913: meşihat cihetinin tevcihi 1913 tarihli kayıtta, Fındıklı’daki Keşfî Câfer Efendi Dergâhı meşihat cihetinin Şeyh Kâmil Efendi’ye tevcihi için hazırlanan mazbatanın işlemde olduğu görülür. Bu, kurum görevinin resmî tevcih sürecine dair kayıttır. 1913: görevden rıza ile çekilme ve devir 1913 tarihli kayıtta, Fındıklı’daki Keşfî Câfer Efendi Dergâhı şeyhi Ahmed Şevki Efendi’nin görevden kendi rızasıyla çekilerek meşihatı dergâhın imam ve hatibi olan eniştesi Şeyh Hâfız Mehmed Kâmil Efendi’ye bırakmak istediği görülür. Bu, kurum görevinin devir sürecine dair kayıttır.İstanbul · TürkiyeKeşfî Câfer Efendi TürbesiFındıklı'da adını taşıyan türbe. Tarihsiz kitâbesi Kazasker Mustafa İzzet'in celî ta'lik eserleri arasında anılır; türbenin kitâbeleri Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesi'nin bahçesindeki eserler arasında da sayılmaktadır.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3
  2. [2]Kişi dosyasının kaynakları — Keşfî Ca‘fer Efendi; Meclis-i Meşâyih Defterleri; Meclis-i Meşâyih Defterleri; Meclis-i Meşâyih Defterleri
  3. [3]Kişi dosyasının kaynakları — Keşfî Ca‘fer Efendi
Ortak kaynak kataloğunu aç →