HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Hayatı ve irşad yolculuğu
Anadolu’da doğan İsmâil Rûmî’nin Kādirî icazetini Arap coğrafyasındaki mürşitlerden aldığı ve uzun irşad seyahatleri yaptığı aktarılır. Balkanlar ve Anadolu’da çok sayıda tekke ve halife çevresiyle ilişkilendirilir.
Tophane Kādirîhânesi
İstanbul’a geldiğinde Tophane’de kurduğu dergâh, Kādiriyye’nin Osmanlı başkentindeki âsitânesi oldu. Zikir, evrâd, vaaz, misafir hizmeti ve derviş eğitimi burada kurumsal bir düzene kavuştu.
Rûmiyye kolu
İsmâil Rûmî’nin irşad çevresi Rûmiyye-i Kādiriyye adıyla anıldı. Eşrefiyye dâhil Anadolu’daki başka Kādirî yorumlarla ortak esaslar taşımakla birlikte kendi silsile, taç ve erkân ayrıntıları vardı.
Vefatı
1631’de İstanbul’da vefat etti ve Tophane’deki âsitâneye defnedildi. Hakkındaki kuruluş ve keramet rivayetleri tarihî vakıf/tekke kayıtlarından ayrı menkıbe katmanında değerlendirilir.