ŞEYH İSMÂİL-İ NÜVVAB

Hayatı ve irşad çevresi

ŞEYH İSMÂİL-İ NÜVVAB

Şeyh Behcet Efendi hazretlerinin şeref-i sohbetine mazhar oldukları bu zat-ı muhterem esasen meşayıh-ı Senusiyye'den, Mekke-i Mükerreme'de, Cennetü'l-Mu alla'da medfün İbrahim er-Reşid hazretlerinin halifesidir. Cild-i evvelde ma'lumat vardır (bkz. c.l, s. 258.). Kendileri an-asl Hindlidir. Muhammed-i Nüvvab hazretlerinin mahdumu ve İz haru'l-Hak sahibi, Hindli Rahmetullah Efendi hazretlerinin damadıdır. Tababette de ihtisası vardır. Mekke-i Mükerreme'de, Süleymaniye Medresesi'nin müderrisi idi. Merza-yı müslimini burada muayene ederler ve ilaçlarını tertib eylerler idi.

lmdadul lah Efendi hazretlerinin hem-bezm-i sohbeti ve mazhar-ı hürmeti olmuş urefa-yı lsla miyye'dendir. ŞEYH MUHAMMED-İ NÜVVAB lsmail-i Nüvvab'ın peder-i mükerremleri Mekke-i Mükerreme ulema-yı bena mından ve kudema-yı mücavirinden olup kırkbeş seneden beri Mekke-i Mükerre me'de neşr-i ulGm-ı diniyye ile meşgul idi. Meşahir-i efazıl ü sülehadan bir Hindli idi. Şeyh Muhammed Molla Nüvvab Efendi, şöhret-girdir. 20 Cemaziye'l-ahir 1309/(22 Ocak 1 892)'da seksensekiz yaşın da kaviyyü'l-bünye olduğu halde saratan denilen boğaz hastalığından bir hafta içinde müteessiren vefat etmiştir.

Fazıl-ı şehirin cenazesinde bir cemm-i gafü hazır bulunup, cenazeleri Harem-i Şerif'e getirilmiş ve binlerce halk tarafından namazı eda olunmuş tur. Mualla Kabristanı'nda medfündur. Müşarünileyh ulGm-ı akliyye vü nakliyye ve lugatta yeq-i tGla sahibi bir fazıl ol duğu gibi, ulGm-ı fıkhiyye ve ulGm-ı felsefe ve tasavvuf ve ilm-i hikmette dahi ferid- 252 Sel'ine-i Evliya i asr bir ziit-ı sütude-siyer idi.

Hucdk meyanında çar-aktiir-ı cihandan gelip ziyaretiy le müşerref olan efiiz ıl bile müşarünileyhin talakat ve fesahat-i lisanıyla ilm ü fazlına ve her fendeki maharet-i fevka'l-adesine veleh ü hayretler içinde kalırlar idi. Hallal i müşkilat idi. Ulum-ı aliye tedris ve ifaza eylerlerdi. Şeyh İsmail-i Nüvvab İ stanbul'da: lsmall-i Nüvvab hazretleri bu sırada kırkbeş yaşlarında ve lstanbul'da bulunuyor lardı. Pederlerinin irtihalini müteakib Mekke-i Mükerreme'ye azimet eylemişler ve pederlerine hayru'l-halef olmuşlardı. lstanbul'da 1309/( 1 892) senesinde bulundular.

Şeyh Behcet Efendi'nin ta'riflerine göre uzuna karib orta boylu, nahifü'l-vücud, esmerü'l-levn, siyah sakallı, sakalı sünnet-i seniyye dairesinde uzunca, bıyıkları kesi li, mütenasibü'l-endam, beşuş, mütevazı', haluk, bi-hakkın sünnet-i seniyye ile mü cehhez idi. Lakırdıyı hafif söylerlerdi. /1 28/ Mevlevi Tahir Dede, Mahfil risalesinde, "Haremeyn'de lftar" ser-levhasıy la yazdığı bir makalede der ki: "Mekke-i Mükerreme'de geçirdiğim, 1 3 1 2 Ramazanında (Mart 1 895) şahidi ol duğum bir harikayı burada zikretmeden geçemeyeceğim.

Belde-i mübarekede, Ha rem-i Şerife nazır olmak üzere Süleymaniyye namında bir medrese vardır. Müderris liğinde Hindli Şeyh lsmail-i Nüvvab Efendi bulunuyordu. Rical-i Şazeliyye'den Ah med b. ldris'in halifesi olduğu gibi, Şeyh lbrahim er-Reşid'den de irşada me'zun ol muştu. Üstad-ı muhteremim Mesnevi-han Muhammed Es'ad Dede Efendi merhum ile ziyaretine gittiğimiz bir gün bizi akşama iftara da'vet etti. Med'uv bulunduğumuz için abd-i aciz, Harem-i Şerifteki iftarda bir kaç yudum zemzemle iktifa ettim. Na mazdan sonra Şeyh'in medresedeki odasına gittik. Bizimle beraber beş-altı kişi vardı.

Ortaya bir sofra bezi yaydılar. Etrafına diz çöküp oturduk. Beherimize birer parmak kıt'asında yapılmış ikişer peksimet verdiler. Sofraya da fincan tabakları içinden biraz peynir, biraz zeytin koydular. Bir de, vaktiyle lstanbul'da 20 paraya satılan bir karpuz kestiler. Ben bunları iftarlık ve yemeği sonra gelecek zannediyordum. Şeyh efendi, sı yam-ı dehre müdavim olduğu ve akşamla sahur olmak üzere 24 saatte bir yemek i'ti yadında bulunduğu cihetle sofraya oturmadı. "Bi'smi'llah, tafaddalu! " dedi. Yemeğe başladık ve oruç açlığıyla yedik. Tama mıyla doyduğumuz halde, sofradaki mevaddın bakiyyesi duruyordu.

O mevad ki, aç o lık ve zamanki gençlik ilcasıyla onların mecmuunu yalnız ben yiyebilirdim. Ba'de't taam birer çay içtik. Biraz müsahabe ve istifazadan sonra, Hz. Şeyh'in elini öpüp ve da' ettik. Dışarı çıkarken,