ŞAHSİYET DOSYASI

Şeyh İsmâil-i Ma'şük

Şeyh İsmâil-i Ma‘şûk, Pîr Ali Aksarâyî’nin oğludur. Şeyh Çelebi ve Oğlan Şeyh adlarıyla da anılır. Genç yaşında İstanbul’a gelmiş; Ayasofya ve Süleymaniye camilerindeki vaazlarıyla geniş bir çevrenin ilgisini çekmiştir. Sefîne-i Evliyâ, Atâî, Müstakimzâde, Lâ‘lîzâde ve Sadık Vicdânî’den nakillerle onun Bayramî-Melâmî çevredeki yerini anlatır. Yaşının…

Yol: Bayramiyye
Unvan: Tasavvuf şahsiyeti

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Hayatı ve irşadı

Şeyh İsmâil-i Ma‘şûk, Pîr Ali Aksarâyî’nin oğludur. Şeyh Çelebi ve Oğlan Şeyh adlarıyla da anılır. Genç yaşında İstanbul’a gelmiş; Ayasofya ve Süleymaniye camilerindeki vaazlarıyla geniş bir çevrenin ilgisini çekmiştir.

Sefîne-i Evliyâ, Atâî, Müstakimzâde, Lâ‘lîzâde ve Sadık Vicdânî’den nakillerle onun Bayramî-Melâmî çevredeki yerini anlatır. Yaşının küçüklüğüne rağmen mârifet ve vahdet bahislerinde konuşması sebebiyle “Oğlan Şeyh” diye tanındığı belirtilir. Pîr Ali’nin vefatından altı ay sonra irşad makamına geçtiği aktarılır.

Şehadeti

İstanbul’daki tesiri siyasî ve ilmî çevrelerde tepki doğurmuş; İbn Kemal’e nispet edilen fetva üzerine 935/1529 yılında Atmeydanı civarında on iki müridiyle birlikte idam edilmiştir. Kaynaklardaki 1524 tarihiyle mezar kitabesindeki 935/1529 kaydı arasında fark vardır.

Rumelihisarı menkıbesi

Hüseyin Vassâf, kabri bizzat ziyaret ettiğini, Bebek’e yakın kıyı duvarı içinde ve bir tekkenin bitişiğinde bulunduğunu yazar.

Adları

Mezar kitabesinde kendisi “Aksaraylı Pîr Ali Efendi’nin mahdumu… Şehid İsmâil-i Ma‘şûkî” diye anılır. Ma‘şûk, Ma‘şûkî ve İsmâil-i Ma‘şûk adlarının aynı şahıs için kullanıldığı görülür.

Bayramiyye-Himmetiyye tâcı — BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASIBayramiyye-Himmetiyye tâcı
Terksiz Himmetiyye tâcı. Müze kaydında Himmetzâde Dergâhı'nın son şeyhi Tâhir Himmetoğlu ile ilişkilendirilir.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

lardaki 1524 tarihiyle mezar kitabesindeki 935/1529 kaydı arasında fark vardır

Kaynaklardaki 1524 tarihiyle mezar kitabesindeki 935/1529 kaydı arasında fark vardır. Gelenek içi anlatıya göre şehadetinden sonra bir müridinin rüyasına girerek bedeninin ve başının Rumelihisarı kıyısına ayrı ayrı ulaşacağını bildirmiş; müridi de onları Kayalar Mezarlığı civarında bir araya getirerek defnetmiştir. Hüseyin Vassâf, kabri bizzat ziyaret ettiğini, Bebek’e yakın kıyı duvarı içinde ve bir tekkenin bitişiğinde bulunduğunu yazar.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

İsmâil-i Ma‘şûk’un 935/1529 yılında idam edilmesinden sonra bedeninin nasıl defnedildiğine dair anlatı, Sefîne’de bir müridin rüyası üzerinden nakledilir. Rivayete göre İsmâil-i Ma‘şûk müridine görünerek Rumelihisarı’ndaki Kayalar Mezarlığı civarında beklemesini, önce bedeninin ardından başının deniz yoluyla kıyıya ulaşacağını söyler.

Mürid söylenen yerde bekler; önce bedenin, ardından başın dalgalarla kıyıya geldiğini görür ve ikisini bir araya getirerek defneder. Bu bölüm tarihî infaz kaydından ayrı, Ma‘şûkî çevrenin şehadet ve kabir hafızasını taşıyan gelenek içi bir menkıbe olarak okunmalıdır.

Hüseyin Vassâf kabri bizzat ziyaret ettiğini; mezarın Bebek’e yakın kıyı duvarı içinde, bir tekkenin bitişiğinde bulunduğunu yazar. Kitabede İsmâil-i Ma‘şûk, “Aksaraylı Pîr Ali Efendi’nin mahdumu” ve “Şehid İsmâil-i Ma‘şûkî” ifadeleriyle anılır.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 2.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Söz ve öğüt

Bayraıniyye Tarikatı 473 "Oldu İsmail kurban-ı tarik" ( _). 0 4} L-1 .s ...U _, ı ) tarihidir. Hikaye olunur ki, müridlerinden birinin rü'yasında görünüp "Rumeli Hisa rı'nda, Kayalar Meziiristam'nda cesedime muntazır ol, evvela cesedim, sonra başım gele cek, araya defn edesin." buyurmasıyla, o mürid hayretle bu hale muntazır olur. Haki katen ibtida cesed-i şerifleri dalgaların muavenetiyle o sahile gelir.

Metni gösterMetni daralt

Bayraıniyye Tarikatı 473 "Oldu İsmail kurban-ı tarik" ( _). 0 4} L-1 .s ...U _, ı ) tarihidir. Hikaye olunur ki, müridlerinden birinin rü'yasında görünüp "Rumeli Hisa rı'nda, Kayalar Meziiristam'nda cesedime muntazır ol, evvela cesedim, sonra başım gele cek, araya defn edesin." buyurmasıyla, o mürid hayretle bu hale muntazır olur. Haki katen ibtida cesed-i şerifleri dalgaların muavenetiyle o sahile gelir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 2.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Tekke ve irşad mekânı 1

Gelenek içi anlatıya göre şehadetinden sonra bir müridinin rüyasına girerek bedeninin ve başının Rumelihisarı kıyısına ayrı ayrı ulaşacağını bildirmiş; müridi de onları Kayalar Mezarlığı civarında bir araya getirerek defnetmiştir. Hüseyin Vassâf, kabri bizzat ziyaret ettiğini, Bebek’e yakın kıyı duvarı içinde ve bir tekkenin bitişiğinde bulunduğunu yazar. Bu anlatı tarihî biyografiden ayrı bir menkıbe kaydı olarak değerlendirilmelidir.

Metni gösterMetni daralt

Gelenek içi anlatıya göre şehadetinden sonra bir müridinin rüyasına girerek bedeninin ve başının Rumelihisarı kıyısına ayrı ayrı ulaşacağını bildirmiş; müridi de onları Kayalar Mezarlığı civarında bir araya getirerek defnetmiştir. Hüseyin Vassâf, kabri bizzat ziyaret ettiğini, Bebek’e yakın kıyı duvarı içinde ve bir tekkenin bitişiğinde bulunduğunu yazar. Bu anlatı tarihî biyografiden ayrı bir menkıbe kaydı olarak değerlendirilmelidir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 2.