tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Şeyh Îsâ Mahvî

Şeyh Îsâ Mahvî (1047-1127/1637-1715), Gerede'den yetişmiş; Bolbolcızâde Abdülkerim Efendi'den Halvetî hilâfeti almış, İstanbul'da ders ve irşad hizmeti yürütmüş âlim ve şairdir.

Doğum
1637
Vefat
1715
Unvan
Halvetî şeyhi, müderris, vâiz ve Müfîdü'l-i‘râb müellifi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Gerede'den İstanbul'a

1047/1637-38'de Gerede'ye bağlı Sarı Kadılar köyünde doğdu. Sukûkî Ali Efendi'nin yeğeni, Ganîzâde Nâdirî çevresiyle akrabaydı. İstanbul'a giderek Arap dili ve dinî ilimler tahsil etti.

Halvetî terbiyesi

Bolbolcızâde Abdülkerim Efendi'ye intisap etti; tarikat terbiyesini tamamlayarak hilâfet aldı. Kaynak onu cehrî zikir meclisi, vaaz ve irşad faaliyetiyle tanıtır.

Ders, vaaz ve tekke hizmetleri

Medrese tedrisatı ile çeşitli camilerde vaaz hizmetini birlikte yürüttü. Tercüman Yûnus Zâviyesi'nde postnişinlik yaptı; hadis ve tefsir nakletti.

Hac yolunda vefatı

1127/1715'te hac yolculuğuna çıktı. 22 Ramazan 1127/21 Eylül 1715'te Şam'ın Sâlihiyye semtinde vefat etti ve Muhyiddin İbnü'l-Arabî Türbesi'ne defnedildi. Kaynak, yaşının seksene yaklaştığını bildirir.

Silsilesi ve vaaz hizmeti

Sefîne-i Evliyâ, Mahvî Efendi'nin hilâfetini iki halkada verir: Abdülehad Nûrî hulefâsından Şeyh Fethî Abdülkerim Efendi'nin halifesidir. Bu bağ, onu on yedinci yüzyıl İstanbul'unun en tesirli irşad merkezlerinden birine bağlar.

Görevine dair kayıt kısa fakat açıktır: Şehzade Camii şerifinin vâizliğinde bulunmuştur. Vâizlik, tekke içindeki irşadı cami cemaatine taşıyan ve şeyhin tesir alanını genişleten bir hizmettir.

Kabri hakkında Sefîne kaydı

Kaynak, defin yerini iki kademede tarif eder. Önce Şeyhü'l-Ekber Muhyiddîn-i Arabî'nin türbesi civarında rahmete kavuştuğunu söyler; ardından türbenin dışında, Emîrü'l-Hac Îsâ Paşa'nın kabri yanında medfun olduğunu bildirir ve bu ikinci bilgiyi Hadîkatü'l-Cevâmi'de okuduğunu belirterek kaynak gösterir.

Aynı bahiste mürettep bir Dîvân'ı, Müfîdü'l-İ'râb adlı eseri ve başka bazı teliflerinin bulunduğu tekrarlanır; ayrıca ona ait bir na't-ı şerif nakledilir. Metnin kenarındaki neşir notu, verilen ibarelerden birinin hesabından 1128 tarihinin çıktığını kaydeder.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

5 kayıt

İlk 5 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Divanı ve şiirleri

Haric-i türbede Emirü'l-Hac Isa Paşa'nın kabri yanında medfün oldu­ ğunu Hadikatü'l-Cevami"de okudum. Müretteb Divan'ı ve Müfidü'l-İ'rab isminde eseri ve daha ba'zı te'lifleri vardır. Şu na't-ı şerif müşarünileyhindir: Derd-mendim mücrimim denniina geldim Ya RasUl Siülim muhtıicınım ihsana geldim Ya RasUl Ka'be-i vaslm yolunda sa'y idüp düşdüm garib Gayri neyim canımı kurbana geldim Ya RasUl Nar-ı hasret cana geçdi can atup canım sana Aşk ile d'ıdarını seyrana geldim Ya Rasul 2 1 2. i kinci ibarenin hesaplanmasından 1 1 28 çıkmaktadır. ( H )

Metni gösterMetni daralt

Haric-i türbede Emirü'l-Hac Isa Paşa'nın kabri yanında medfün oldu­ ğunu Hadikatü'l-Cevami"de okudum. Müretteb Divan'ı ve Müfidü'l-İ'rab isminde eseri ve daha ba'zı te'lifleri vardır. Şu na't-ı şerif müşarünileyhindir: Derd-mendim mücrimim denniina geldim Ya RasUl Siülim muhtıicınım ihsana geldim Ya RasUl Ka'be-i vaslm yolunda sa'y idüp düşdüm garib Gayri neyim canımı kurbana geldim Ya RasUl Nar-ı hasret cana geçdi can atup canım sana Aşk ile d'ıdarını seyrana geldim Ya Rasul 2 1 2. i kinci ibarenin hesaplanmasından 1 1 28 çıkmaktadır. ( H )

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Eserleri ve metinleri

Müretteb Divan'ı ve Müfidü'l-İ'rab isminde eseri ve daha ba'zı te'lifleri vardır. Şu na't-ı şerif müşarünileyhindir: Derd-mendim mücrimim denniina geldim Ya RasUl Siülim muhtıicınım ihsana geldim Ya RasUl Ka'be-i vaslm yolunda sa'y idüp düşdüm garib Gayri neyim canımı kurbana geldim Ya RasUl Nar-ı hasret cana geçdi can atup canım sana Aşk ile d'ıdarını seyrana geldim Ya Rasul 2 1 2. i kinci ibarenin hesaplanmasından 1 1 28 çıkmaktadır. ( H )

Metni gösterMetni daralt

Müretteb Divan'ı ve Müfidü'l-İ'rab isminde eseri ve daha ba'zı te'lifleri vardır. Şu na't-ı şerif müşarünileyhindir: Derd-mendim mücrimim denniina geldim Ya RasUl Siülim muhtıicınım ihsana geldim Ya RasUl Ka'be-i vaslm yolunda sa'y idüp düşdüm garib Gayri neyim canımı kurbana geldim Ya RasUl Nar-ı hasret cana geçdi can atup canım sana Aşk ile d'ıdarını seyrana geldim Ya Rasul 2 1 2. i kinci ibarenin hesaplanmasından 1 1 28 çıkmaktadır. ( H )

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Divanı ve şiirleri 1

Haric-i türbede Emirü'l-Hac Isa Paşa'nın kabri yanında medfün oldu­ ğunu Hadikatü'l-Cevami"de okudum. Müretteb Divan'ı ve Müfidü'l-İ'rab isminde eseri ve daha ba'zı te'lifleri vardır. Şu na't-ı şerif müşarünileyhindir: Derd-mendim mücrimim denniina geldim Ya RasUl Siülim muhtıicınım ihsana geldim Ya RasUl Ka'be-i vaslm yolunda sa'y idüp düşdüm garib Gayri neyim canımı kurbana geldim Ya RasUl Nar-ı hasret cana geçdi can atup canım sana Aşk ile d'ıdarını seyrana geldim Ya Rasul 2 1 2. i kinci ibarenin hesaplanmasından 1 1 28 çıkmaktadır. ( H )

Metni gösterMetni daralt

Haric-i türbede Emirü'l-Hac Isa Paşa'nın kabri yanında medfün oldu­ ğunu Hadikatü'l-Cevami"de okudum. Müretteb Divan'ı ve Müfidü'l-İ'rab isminde eseri ve daha ba'zı te'lifleri vardır. Şu na't-ı şerif müşarünileyhindir: Derd-mendim mücrimim denniina geldim Ya RasUl Siülim muhtıicınım ihsana geldim Ya RasUl Ka'be-i vaslm yolunda sa'y idüp düşdüm garib Gayri neyim canımı kurbana geldim Ya RasUl Nar-ı hasret cana geçdi can atup canım sana Aşk ile d'ıdarını seyrana geldim Ya Rasul 2 1 2. i kinci ibarenin hesaplanmasından 1 1 28 çıkmaktadır. ( H )

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Eserleri ve metinleri 2

Müretteb Divan'ı ve Müfidü'l-İ'rab isminde eseri ve daha ba'zı te'lifleri vardır. Şu na't-ı şerif müşarünileyhindir: Derd-mendim mücrimim denniina geldim Ya RasUl Siülim muhtıicınım ihsana geldim Ya RasUl Ka'be-i vaslm yolunda sa'y idüp düşdüm garib Gayri neyim canımı kurbana geldim Ya RasUl Nar-ı hasret cana geçdi can atup canım sana Aşk ile d'ıdarını seyrana geldim Ya Rasul 2 1 2. i kinci ibarenin hesaplanmasından 1 1 28 çıkmaktadır. ( H )

Metni gösterMetni daralt

Müretteb Divan'ı ve Müfidü'l-İ'rab isminde eseri ve daha ba'zı te'lifleri vardır. Şu na't-ı şerif müşarünileyhindir: Derd-mendim mücrimim denniina geldim Ya RasUl Siülim muhtıicınım ihsana geldim Ya RasUl Ka'be-i vaslm yolunda sa'y idüp düşdüm garib Gayri neyim canımı kurbana geldim Ya RasUl Nar-ı hasret cana geçdi can atup canım sana Aşk ile d'ıdarını seyrana geldim Ya Rasul 2 1 2. i kinci ibarenin hesaplanmasından 1 1 28 çıkmaktadır. ( H )

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Müfîdü'l-i‘râb ve Mahvî ilâhileri

Nahiv alanındaki eseri ile Mahvî mahlasıyla kaleme aldığı ilâhiler.

Metni gösterMetni daralt

Şeyh Îsâ Mahvî'nin nahiv ilmine dair Müfîdü'l-i‘râb adlı bir eseri bulunduğu kaydedilir. Mahvî mahlasıyla ilâhiler de söylemiştir.

Bırakdım aşkın ile nâm u ârım yâ Resûlallah
Unutdum şevkin ile cümle kârım yâ Resûlallah

Bu Mahvî bendene rahm et, firâkın nârına yanmış
Katı hayli zaman oldu yanarım yâ Resûlallah

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2748-2762.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Canını kurbana getiren na't

Nakledilen na'tında Peygamber'in kapısına dertli ve suçlu geldiğini söyler; verecek başka bir şeyi kalmadığı için canını kurban olarak sunduğunu ifade eder.

Metni gösterMetni daralt

Sefîne, Mahvî Efendi'ye ait bir na't nakleder. Şair kendini derd-mend ve mücrim olarak tanıtarak devâ ve ihsan için Peygamber'in kapısına geldiğini söyler; her mısraın sonunda tekrarlanan Yâ Resûl nidâsı, metni baştan sona bir seslenme hâline getirir.

Manzumenin merkezinde bir yoksunluk itirafı vardır: vuslat Kâbe'sinin yolunda çalışırken garip düşmüş, elinde verecek başka bir şey kalmamıştır; bu yüzden gayri neyim canımı kurbana geldim der. Hasret ateşi cana geçmiş, arayış didar seyrine dönüşmüştür.

Çerçeve. Na't, biyografik bilgi taşımayan bir hâl metnidir; buradaki öğüt, verilecek son şeyin can olduğunu söyleyen teslimiyet ölçüsüdür. Gelenek bu tür manzumeleri şairin iç hâlinin şahidi sayar, tarihî bir vakıa kaydı olarak değil.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

4 kayıt

İlk 4 kayıt gösteriliyor

KAVRAM

Abdülehad Nûrî hulefâsına bağlanan hilâfet ve Şehzade Camii vâizliği

Sefîne, Mahvî Efendi'yi Abdülehad Nûrî'nin halifelerinden Şeyh Fethî Abdülkerim Efendi'nin halifesi olarak tanıtır ve Şehzade Camii vâizliğinde bulunduğunu kaydeder.

Metni gösterMetni daralt

Metin, Mahvî Efendi'nin tarikat bağını iki halkada verir: Abdülehad Nûrî hulefâsından Şeyh Fethî Abdülkerim Efendi'nin halifesidir. Böylece hilâfeti, on yedinci yüzyıl İstanbul'unun en tesirli irşad merkezlerinden biri olan Abdülehad Nûrî çevresine bağlanır.

Görevine dair verilen bilgi de kısadır ama nettir: Şehzade Camii şerifinin vâizliğinde bulunmuştur. Vâizlik, tekke postuyla birlikte yürütülen ve şeyhin tesirini cami cemaatine taşıyan bir hizmettir.

Çerçeve. Hilâfet zinciri ve görev kaydı, menkıbe değil biyografik veridir; bu tür kayıtlar şeyhler arası bağların takibini mümkün kılar. Buna karşılık şeyhinin adı kaynaklarda farklı biçimlerde geçebildiğinden, hilâfet halkası tek bir ad biçimine dayandırılmamalıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.
KAVRAM

Kabri hakkında Hadîkatü'l-Cevâmi' kaydı

Sefîne, Şeyhü'l-Ekber Muhyiddîn-i Arabî'nin türbesi civarında istirahat ettiğini söyler; türbenin dışında Emîrü'l-Hac Îsâ Paşa'nın kabri yanında medfun olduğunu ise Hadîkatü'l-Cevâmi'de okuduğunu belirtir.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak, Mahvî Efendi'nin defin yerini iki cümlede tarif eder. Önce Şeyhü'l-Ekber Muhyiddîn-i Arabî'nin türbesi civarında rahmete kavuştuğunu söyler.

Ardından daha dar bir tarif verir ve bu kez kaynağını da açıkça belirtir: türbenin dışında, Emîrü'l-Hac Îsâ Paşa'nın kabri yanında medfun olduğunu Hadîkatü'l-Cevâmi'de okumuştur. Yani bilgi Vassâf'ın kendi müşahedesi değil, başka bir esere dayanan bir nakildir.

Çerçeve. Müellifin kaynak göstermesi kaydın güvenilirliğini artırır, çünkü bilgiyi kendi tespiti gibi sunmaz. Yine de burada bir mesele vardır: metin, defin yerini bir başka esere dayandırırken kendi cümlesinde türbenin adını verir, semtini ve şehrini söylemez. Bu sebeple defin yerinin bugünkü karşılığı Sefîne'den kesin olarak çıkarılamaz ve başka kaynaklarla doğrulanmalıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.
TARİHÎ KAYIT

Silsile ve aktarım bağı 1

MAHVİ EFENDİ Abdülehad en-Nfiri hulefasından Şeyh Fethi Abdülkerim Efendi halifesidir. Şehzade Cami' -i şerifi vaizliğinde bulunmuştu.

Metni gösterMetni daralt

MAHVİ EFENDİ Abdülehad en-Nfiri hulefasından Şeyh Fethi Abdülkerim Efendi halifesidir. Şehzade Cami' -i şerifi vaizliğinde bulunmuştu.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.
TARİHÎ KAYIT

Türbe, kabir ve ziyaret kaydı 2

Şey­ hü'l-Ekber Muhyiddin-i Arabi Efendimizin türbesi civarında asude-nişin-i rahmet-i bi-payan oldu. Haric-i türbede Emirü'l-Hac Isa Paşa'nın kabri yanında medfün oldu­ ğunu Hadikatü'l-Cevami"de okudum. Müretteb Divan'ı ve Müfidü'l-İ'rab isminde eseri ve daha ba'zı te'lifleri vardır.

Metni gösterMetni daralt

Şey­ hü'l-Ekber Muhyiddin-i Arabi Efendimizin türbesi civarında asude-nişin-i rahmet-i bi-payan oldu. Haric-i türbede Emirü'l-Hac Isa Paşa'nın kabri yanında medfün oldu­ ğunu Hadikatü'l-Cevami"de okudum. Müretteb Divan'ı ve Müfidü'l-İ'rab isminde eseri ve daha ba'zı te'lifleri vardır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeŞehzade CamiiSefîne'ye göre Mahvî Efendi bu caminin vâizliğinde bulunmuştur. Koordinat cami seviyesinde yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Şeyh Îsâ Mahvî : Şeyh Îsâ Mahvî (1047-1127/1637-1715), Gerede'den yetişmiş; Bolbolcızâde Abdülkerim Efendi'den Halvetî hilâfeti almış, İstanbul'da ders ve irşad hizmeti yürütmüş âlim ve şairdir.TARİHÎ MEKÂNMuhyiddîn İbn Arabî Türbesi civarıSefîne, Mahvî Efendi'nin Şeyhü'l-Ekber Muhyiddîn-i Arabî'nin türbesi civarında medfun olduğunu; türbenin dışında Emîrü'l-Hac Îsâ Paşa'nın kabri yanında bulunduğunu ise Hadîkatü'l-Cevâmi'den naklen kaydeder. Metin şehir adı vermediğinden konum bilgisi boş bırakılmıştır.İstanbul · TürkiyeDıraman TekkesiAdın kaynak bağlamı Dergâhın adı kaynakta, Şeyh Îsâ Mahvî’nin görevlerini sıralayan cümlede “Dıraman Tekkesi” biçiminde geçer. Buradaki Dıraman, İstanbul Fatih’teki tarihî Draman çevresini ifade eder. Îsâ Mahvî’nin İstanbul görevi Gerede çevresinden yetişen Şeyh Îsâ Mahvî, Abdülehad Nûrî silsilesinden Fethi Abdülkerim Efendi’nin halifesiydi. Şehzade Camii vaizliğinin ardından Dıraman Tekkesi meşihatını ve Süleymaniye Camii vaizliğini üstlendi. Şehir bağlamı ve konum ihtiyatı Dıraman’ın İstanbul Fatih’teki tarihî mahalle bağlamı açıktır. Ancak tekkenin kesin parseli ve günümüze kalan yapı izi ayrıca doğrulanmadığından semt merkezi koordinatı yapı noktası gibi gösterilmemiştir.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ
  2. [2]Sefîne-i Evliyâ - Cilt 3
  3. [3]Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2748-2762
  4. [4]Uşşâkîzâde; Şeyhî; Osmanlı Müellifleri
  5. [5]Kişi dosyasının kaynakları — Şeyh Îsâ Mahvî
  6. [6]Sefîne-i Evliyâ
Ortak kaynak kataloğunu aç →