tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Tahsil ve seyahat
Bağdatlıdır; doğum tarihi bilinmez. Asıl adı Molla Hüseyin Ferehşâd’dır. Musul ve Irak’ın çeşitli merkezleriyle Mısır’da tahsil gördü; niyâbet görevinde bulundu ve hacdan sonra Şam’a geçti. Burada Kartal Dâlî Dede’ye intisap ederek Mevlevîliğe bağlandı ve şeyhinin ardından onun makamına geçti.
İran, Irak ve İstanbul çevresi
Rûhî, Samtî ve Ünsî gibi şairlerle Irak ve İran seyahatlerine katıldığı nakledilir. Bir ara Irak müftülüğü yaptığı, İstanbul’da Fâtih Camii ve medresesi çevresinde ders verdiği belirtilir. Daha sonra Şam’a döndü ve Kartal Dede’nin yakınına defnedildi.
Tarih problemi
Bazı biyografi kaynakları vefatını 1611 gösterir; ancak Dîvânın sonunda 1655 tarihinin bulunması bu kabulü problemli kılar. Bu nedenle kişi kaydında kesin bir ölüm yılı verilmemiştir.
Eserleri
Yûsuf-ı Sîneçâk’ın Mesnevî seçkisine yazdığı Şerh-i Cezîre-i Mesnevî, İman ve İslâm Risalesi, Ferâiz Manzumesi, bir fıkıh risalesi, Fâtiha tefsiri, Tercüme-i Ferâiz-i Sirâciyye, manzum akaid eseri ve Dîvânı bilinen eserleridir.
Şiiri ve aidiyet sınırı
Dîvân 35 kaside, 157 gazel ve başka nazım şekillerini içerir. İlmî Dede açıkça Mevlevî olmakla birlikte şiirlerinde Mevlevî unsurlarına az yer verir; biyografik tarikat aidiyeti ile şiirlerin konu dünyası birbirine zorla eşitlenmemelidir.
