Ara
Menü

İbrâhim Hamdi Ispartavî

Muhammed Sâdık Erzincânî'nin önde gelen halifesi ve ardından Alaca Minare Tekkesi postnişîni; Zenbûrî ve Şâbânî nispetleriyle anılır.

Vefat
1827
Unvan
Alaca Minare Tekkesi'nin dördüncü postnişîni

Halifelik ve postnişinlik

İbrâhim Hamdi Ispartavî, Sâdık Efendi'nin önde gelen halifeleri arasındadır. Pîrin 1209/1794'te vefatından sonra Alaca Minare Tekkesi postuna geçti ve uzun süre meşîhat etti.

Aile ve post halkası

Şeyhi Erzincânî'nin vefatından sonra onun dul kalan hanımıyla evlendi. Bu evlilikten doğan Hacı Ali Rızâ Efendi, kaynaklarda “İbrâhim Efendi-zâde”, “Hacı Rızâ Efendi” ve “Ali Rızâ ibn-i Şeyh el-Hac İbrâhim” biçimlerinde anılan beşinci postnişîndir.

Tarih ihtilafı

Vefat tarihi iki yazılı kaynak hattında farklıdır: Sefîne-i Evliyâ ile Zâkir Şükrî 1243/1827'yi, Sâdık Efendi'nin risalelerini istinsah eden Yahyâ Âgâh İstanbulî ise 1233/1817'yi verir. Ana kronolojide 1243/1827 kullanılır; 1233/1817 kaydı uydurma veya basit hata sayılmadan kaynak ihtilafı olarak korunur.

Tekkenin ondan sonraki seyri

Üsküdar'daki Alaca Minare (diğer adıyla Şeyh Sâdık Efendi) Tekkesi'nde İbrâhim Hamdi Celâlî Efendi'den sonra Ali Rızâ Efendi postnişin olmuş, ondan sonra da Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin halifelerinden Abdülfettâh el-Akrî (ö. 1281/1864) posta geçmiştir. Abdülfettâh Efendi'nin şeyhliğiyle birlikte tekke Nakşibendiyye'nin Hâlidiyye şubesine intikal etmiştir. İbrâhim Hamdi'den hilâfet alan Kırkağaçlı Muhammed Emin Efendi ise Aksaray'da kurulan yeni tekkenin ilk şeyhi olarak Zenbûrî hattını sürdürmüştür.

COĞRAFÎ HAFIZAAlaca Minare TekkesiMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →
ÇOKLU İRŞAD GÜZERGÂHI2 ayrı bağlamda görünüyorHer bağlantı ayrı açılır; ortak gövde, kol aidiyeti anlamına gelmez.

Kavram dünyası

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Zenbûriyye silsilesinde Sâdık Erzincânî'den sonraki halka

Hem Nakşibendî hem Kādirî kolundan verilen Zenbûriyye silsilelerinde adı, pîr Muhammed Sâdık Erzincânî ile Muhammed Emin Kırkağacî arasında aynı sırada geçer.

Metni gösterMetni daralt

Zenbûriyye'nin kendi silsilenâmelerinde İbrâhim Hamdi Ispartavî, iki koldan birden aynı halkada durur: Nakşibendî silsilesinde Süleyman Kürdî ve Pîr-i Sânî Muhammed Sâdık Erzincânî'den sonra, Kādirî silsilesinde ise Mahmûd Şemsî Bitlisî ve Sâdık Erzincânî'den sonra gelir; her iki listede kendisinden sonraki halka el-Hâc Muhammed Emin Kırkağacî'dir. Silsilenin devamı Muhammed Haydar Bergamavî ve Yahyâ Âgâh İstanbulî ile sürer. İki ayrı kolun aynı sırayı vermesi, onun yolun aktarımındaki yerinin tek bir listeye dayanmadığını gösterir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Kolun adında yaşayan bir isim: Zenbûriyye-i İbrahim Celâliyye

Yahyâ Âgâh, mensup olduğu yolu “Zenbûriyye-i İbrahim Celâliyye” adıyla anar; Farsça silsile manzumesinde de “Celâlî” lakabıyla kaydedilir.

Metni gösterMetni daralt

Yahyâ Âgâh İstanbulî risâlesinin telif kaydında aldığı icâzeti “Mürşid-i Tarîkatü's-Sâdıkiyye an Nakşibendiyyü'l-Kâdiriyye bi-Zikr-i Zenbûriyye-i İbrahim Celâliyye” adıyla anar. Aynı derlemedeki Farsça “Manzûme-i Teselsül-i Nakşibendiyye”de de “Bi-İbrâhim Celâlî u Emîn Kırkağâcî râ” mısraıyla “Celâlî” lakabıyla geçer. Kolun adlandırılmasında adının yer alması, onun bu hatta yalnız bir silsile ismi olarak değil, yolun aktarımında iz bırakan bir halka olarak görüldüğüne işaret eder.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Kırkağaçlı Muhammed Emin Efendi'ye verdiği Nakşibendî hilâfeti

Aksaray'daki Zenbûrî tekkesinin ilk şeyhi Kırkağaçlı Muhammed Emin Efendi, Kādirî hilâfetini Kadirîhâne şeyhinden, Nakşibendî hilâfetini ise Üsküdar Alaca Minare Tekkesi şeyhi İbrâhim Hamdi Celâlî Efendi'den almıştır.

Metni gösterMetni daralt

Modern araştırmalar, İbrâhim Hamdi Celâlî Efendi'den hilâfet alan Kırkağaçlı Muhammed Emin Efendi'nin Aksaray'da kurulan tekkenin ilk şeyhi olduğunu kaydeder. Aynı kayıtta hilâfetin cinsi de belirtilir: Muhammed Emin Efendi Kādirî hilâfetini Kadirîhâne şeyhi Şerîf Ahmed Efendi'den, Nakşibendî hilâfetini ise Üsküdar Alaca Minare Tekkesi şeyhi el-Hâc İbrâhim Hamdi Celâlî Efendi'den almıştır. Böylece onun bu hattaki payı, Zenbûriyye'nin iki kanadından Nakşibendî kanadının aktarımı olarak tasrih edilmiş olur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Yahyâ Âgâh İstanbulî istinsahı, Ankara Millî Kütüphane, no. 3200
  2. [2]Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ; Yahyâ Âgâh İstanbulî
Ortak kaynak kataloğunu aç →