Ara
Menü

Hacı Kâmil Efendi

Hacı Kâmil Efendi (1824/25–1912), Ayvacık’tan İstanbul’a gelerek Küçük Ayasofya Medresesi’nde yetişen; Hammâmî Tevfik ve Ya‘kūb Han çevrelerinden feyiz alan Şâbânî şeyhidir.

Doğum
1824
Vefat
1912
Unvan
Küçük Ayasofya’da yaşayan Şâbânî şeyhi ve âlim

Ayvacık’tan İstanbul’a

1240/1824-25 dolayında Ayvacık’ta Mustafa Efendi’nin oğlu olarak doğdu. Tahsil için İstanbul’a gelerek Küçük Ayasofya Medresesi’ne yerleşti. Bayezid dersiâmlarından Büyük Kâzım Efendi’den başladığı öğrenimini Yakovalı Hoca diye tanınan Arnavut Ali Efendi’nin yanında tamamladı ve icâzet aldı.

Hammâmî Tevfik çevresi

Hocası Arnavut Ali Efendi’nin izinden giderek Hammâmî Tevfik Efendi’nin sohbetine katıldı. Onun vefatından sonra Mustafa Bey’in dergâhına devam etti. Bu çevre Kuşadalı İbrâhim Halvetî’nin şekilden çok iç terbiyeye ağırlık veren irfan çizgisini taşıyordu.

Ya‘kūb Han’a bağlanışı

Başlangıçta Ya‘kūb Han’a tam teslimiyet duymadı; şeyhin gönlündeki tereddüdü açığa vurduğuna dair anlatı üzerine ona bağlandı. Ya‘kūb Han’ın yanında bahçıvanlık ve imamlık yaptı. Şeyhinin İstanbul’dan ayrılışında vapura kadar eşlik etti; İzmir’den geri dönme emri alınca Küçük Ayasofya’daki odasına çekildi.

Medrese hücresindeki hayatı

Altmış altı yılı aşkın süre Küçük Ayasofya Medresesi’nde yaşadı. Vaktini camide namaz, odasında kitap mütalaası ve ziyaretçilerle sohbetle geçirdi. II. Abdülhamid’in başmabeyincisi Hacı Ali Paşa’nın yaptırdığı yakındaki eve ömrünün son üç yılında taşındı.

Vefatı ve türbesi

Muharrem 1330’da hastalandı ve 28 Muharrem/9 Şubat 1912 gecesi vefat etti. Cenaze namazı Ayasofya Camii’nde kılındı. Sultan Mehmed Reşad’ın iradesiyle Küçük Ayasofya Camii yanındaki türbeye defnedildi; bugün türbedeki iki sandukadan biri ona aittir.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 1 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Menkıbeler

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Şeyh Gālib’in Mekke’deki vefatını haber vermesi

Hacı Kâmil Efendi’nin Mekke’de bulunan Şeyh Gālib’in vefatını aynı gün İstanbul’daki ihvana bildirdiği anlatı.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt
Menâkıbnâme’de tam metni aç

Hüseyin Vassâf, bir Kurban Bayramı’nın ikinci günü Nazmi Efendi ile birlikte Hacı Kâmil Efendi’nin huzuruna girdiklerini anlatır. O sırada ihvandan Şeyh Gālib Hicaz’da bulunuyordu. Hacı Kâmil Efendi yanındakilere dönerek, “Şeyh Gālib düdüğü çaldı” dedi.

Mecliste bulunanlar başlangıçta bu sözü Şeyh Gālib’in Hicaz’da ilâhî bir ikrama erişmesi şeklinde yorumladılar. Bir süre sonra gelen mektup, onun tam o gün vefat ettiğini haber verdi. Mekke’yi sel bastığı için cenazesinin omuzlarda Beytullah’ın huzuruna getirildiği, burada dua edildikten sonra Cennetü’l-Muallâ’nın üst tarafında Hz. Âmine ile Hz. Hatice’ye nispet edilen türbelerin yakınına defnedildiği bildirildi.

Vassâf, Hacı Kâmil Efendi’nin mecliste söylediği sözü vefatı uzaktan haber verme kerameti olarak değerlendirir. Anlatı tarihî ölüm haberinden ayrı olarak, İbrâhimiyye-Şâbâniyye çevresinin şeyh hakkındaki hatırasını gösterir.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4.

Eserleri ve metinleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Eserleri ve metinleri

Ya'kub Han'a mekşuf olan bir işaret-i ma'neviye üzerine Dersaadet'ten mufarakatı lazım gelmekle, fakat Hz. Kamil'e bir şey açmamakla, onunla birlikte konaktan çıkmışlar, Eyüp Sultan'a karadan azimet etmiş­ ler. Bir yerde tevakkuf ettikleri esnada leylekler havada uçup giderlerken Ya'kub Han, "Bunlar nereye gidiyorlar.

Metni gösterMetni daralt

Ya'kub Han'a mekşuf olan bir işaret-i ma'neviye üzerine Dersaadet'ten mufarakatı lazım gelmekle, fakat Hz. Kamil'e bir şey açmamakla, onunla birlikte konaktan çıkmışlar, Eyüp Sultan'a karadan azimet etmiş­ ler. Bir yerde tevakkuf ettikleri esnada leylekler havada uçup giderlerken Ya'kub Han, "Bunlar nereye gidiyorlar.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4.

Öğütleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Söz ve öğüt

"Demek ki, şimdi zamiin-ı me­ saidir. /98/ Hukukı beytü'l-ııUıl üzerindedir . Niçin vazlfenizin başında bulunmuyor; bura­ da vakit geçiriyorsunuz?" deyip, sükut buyurdular. Fa­ kir fevka'l-ade bir komisyonun katibi idim.

Metni gösterMetni daralt

"Demek ki, şimdi zamiin-ı me­ saidir. /98/ Hukukı beytü'l-ııUıl üzerindedir . Niçin vazlfenizin başında bulunmuyor; bura­ da vakit geçiriyorsunuz?" deyip, sükut buyurdular. Fa­ kir fevka'l-ade bir komisyonun katibi idim.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeKüçük Ayasofya CamiiBizans yapısından Osmanlı külliyesine Iustinianos tarafından yaklaşık 530’da Sergios ve Bakkhos adına yaptırılan kilise, II. Bayezid döneminde Kapıağası Hüseyin Ağa tarafından camiye çevrildi. Yakınına zâviye, türbe, mektep ve hamam eklenerek vakıf külliyesi kuruldu. Küçük Ayasofya adı Merkezî planı ve galeri düzeninin Ayasofya ile kurduğu biçimsel yakınlık sebebiyle yapı Türk döneminde Küçük Ayasofya adıyla anıldı. Camiye dönüşüm sırasında son cemaat revakı, mihrap, minber, mahfil ve Osmanlı pencere düzeni eklendi. Deprem, demiryolu ve onarımlar 1648 ve 1766 depremleri yapıya zarar verdi. 1860’larda kıyı demiryolunun geçirilmesi külliyeyi değişen zemin seviyesinin altında bıraktı. 1936’da yıktırılan barok minarenin yerine 1955’te yeni minare yapıldı; aynı dönemde cephe ve iç mekân onarıldı. Aynı külliyedeki zâviye Cami kaydı, aynı avludaki zâviye-medrese dosyasıyla birlikte okunmalıdır. İki kayıt aynı tarihî yerleşkenin ibadet ve tarikat işlevlerini ayrı ayrı görünür kılar.İstanbul · TürkiyeNizam DergahıKaynakta geçen mekân Nizam Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Hacı Kâmil Efendi.İstanbul · TürkiyeTâhir Ağa TekkesiKaynakta geçen mekân Tâhir Ağa Tekkesi , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Hacı Kâmil Efendi.

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4
  2. [2]Semavi Eyice, ‘Küçük Ayasofya Külliyesi’, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 26, s. 520-522; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ; İBB İstanbul Kültür Varlıkları Envanteri, envanter no. 17923
  3. [3]Sefîne-i Evliyâ
Ortak kaynak kataloğunu aç →