Ara
Menü

Birrî Mehmed Dede

Manisalı Birrî Mehmed Dede, Nakşî Ali Dede ile Lutfî Efendi’nin sohbetlerinde yetişip bin bir günlük çilesini tamamlayan Mevlevî şairdir. Attarlıkla geçindiği için Attâr Birrî diye de anılır; Dîvânı ile Bülbüliyye adlı eseri vardır.

Doğum
1669
Vefat
1716
Unvan
Manisalı Mevlevî dervişi, attar ve divan şairi

Manisa’da yetişmesi

Asıl adı Mehmed’dir. Dîvânındaki doğum tarihi manzumesi 1669 yılını verir. Kaynaklar düzenli tahsilinin ayrıntılarını kaydetmez; Manisa Sultan Camii Dârüşşifâsı’nın ikinci tabibi Ahmed Efendi’den faydalı ilimler okuduğu belirtilir.

Mevlevî terbiyesi

Şiirlerindeki açık ifadeler ve Esrâr Dede’nin tezkiresi, Manisa Mevlevîhânesi şeyhlerinden Nakşî Ali Dede ile Lutfî Efendi’nin sohbetlerine katıldığını gösterir. Bin bir günlük çilesini tamamladıktan sonra “Dede” oldu; şeyhlerinin izniyle evlenip attarlık yaptı.

Edebî çevresi

Manisa’daki edebî meclislerde Sâbit, Nâbî ve Seyyid Vehbî çevresiyle teması anlatılır. Nâbî ve Sâbit’in gazellerine yazdığı nazireler, Birrî’nin yerel tekke çevresiyle geniş divan şiiri dolaşımı arasındaki yerini gösterir.

Vefatı

Manisa’da vefat ederek Mevlevîhâne avlusuna defnedildi. Kaynaklarda 1713 ve 1715–1716 tarihleri geçer; mezar taşı kaybolduğu için 1716 yaklaşık tarih olarak kullanılır.

Eserleri

Dîvânı ile bülbül merkezli alegorik mesnevisi Bülbüliyye bilinen eserleridir. Dîvânında na‘t, medhiye, gazel ve başka türlerin yanında Mevlânâ, semâ, Mevlevîlik ve tasavvuf açık biçimde yer alır.

Bağlantılı dosya

Dîvân ve kaynak ilişkilerini ayrıntılı oku →

Galata Mevlevîhânesi — XVIII. yüzyıl ön cephe gravürü
BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASIGalata Mevlevîhânesi — XVIII. yüzyıl ön cephe gravürü

Galata Mevlevîhânesi’nin XVIII. yüzyıldaki ön cephesini gösteren tarihî gravür. Mimari ayrıntılar, üretildiği dönemin görsel tanıklığı olarak değerlendirilmelidir.

Ağ ve yol

Eserleri ve metinleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Bülbüliyye

Bülbül ve aşk alegorisi çevresinde kurulan eser, Birrî’nin tasavvufî ve edebî dilini Dîvân dışındaki bir türde gösterir.

Metni gösterMetni daralt

Bülbül ve aşk alegorisi çevresinde kurulan eser, Birrî’nin tasavvufî ve edebî dilini Dîvân dışındaki bir türde gösterir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Birrî Mehmed Dede: Hayatı, Edebî Kişiliği ve Dîvânının Tenkidli Metni.