Şeyh Abdurrahîm-i Tirsî

Abdürrahim Tirsî'nin bir Dîvân sahibi olduğu Bursalı Mehmed Tâhir ile Sadettin Nüzhet Ergun tarafından kaydedilir. Ne var ki kaynak, böyle bir eserin bugüne kadar ele geçmediğini açıkça belirtir. Elimizde kalan, dağınık şiirlerdir: eski mecmualarda rastlanan parçalar. Ergun, Türk Şairleri'nde çeşitli mecmualardan topladığı on bir şiirini yayımlamıştır.

Çerçeve. “Divan sahibi” ifadesi ile elde bulunan metin arasındaki fark burada belirleyicidir: kayıt bir eserin varlığına, mevcut durum ise yokluğuna işaret eder. Tirsî'nin şiir mirası bu yüzden müstakil bir kitaptan değil, mecmua sayfalarına dağılmış on bir manzumeden ibaret sayılmalı; künyelerdeki “divanı vardır” kaydı bir tesbit değil, bir rivayet olarak aktarılmalıdır.

Güftesi Abdürrahim Tirsî'ye ait ilâhiler uzun yıllar Kādirî dergâhlarında okunmuştur. Kaynak ayrıca onun tarafından bestelendiği belirtilen bazı ilâhilere çeşitli el yazması güfte mecmualarında rastlandığını, fakat bunların hiçbirinin notasının zamanımıza ulaşmadığını kaydeder.

Çerçeve. Burada iki ayrı kayıp söz konusudur: divanın metni ve bestelerin notası. Geriye kalan, güfte mecmualarındaki nispet kayıtlarıdır — yani bir eserin varlığına dair ikinci elden şahitlik. Tirsî'nin mûsiki yönü bu sebeple ancak “bestekâr olarak anılmıştır” düzeyinde ifade edilebilir; kendisine mal edilen ezgilerin icrası bugün yeniden kurulamaz. Şiirlerinin Kādirî dergâh repertuvarında yaşaması ise Eşrefiyye'nin Kādiriyye içindeki yerini pratik düzeyde gösteren bir delildir.