COĞRAFİ HAFIZA · CANLI VERİ

Tasavvuf haritası

Harita, Directus’taki mekân koleksiyonundan otomatik beslenir. Yapı koordinatları ve şehir düzeyindeki tarihî kayıtlar birbirinden ayrılır; konumu bulunmayan kayıtlar araştırma dizininde kalır.

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi54 nokta · 54 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

57toplam tarihî kayıt

54haritada görünür

3konumu araştırılıyor

20şehir / bölge

Ayrıntılı mekân dizini →

METİN ALTERNATİFİ · SÜZÜLMÜŞ DİZİN1–48 / 57

Haritadaki kayıtların klavyeyle erişilebilir metin karşılığı. Her sayfada en fazla 48 mekân gösterilir.

Üsküp · Kuzey MakedonyaÜsküp — Altıparmak Mehmed Efendi’nin doğum ve tahsil şehriDoğum ve ilk tahsil şehri. Biyografideki yeri Altıparmak Mehmed Efendi (ö. 1033/1623-24), Üsküp’te yetişip Şeyh Câfer vasıtasıyla Bayramiyye’ye intisap eden; Fâtih Camii’nde ders ve vaaz veren, Kahire’de zikir halkaları kuran âlim, mutasavvıf ve velûd mütercimdir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Üsküp — Altıparmak Mehmed Efendi’nin doğum ve tahsil şehri” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Kahire · MısırKahireHacdan önce gittiği ve tasavvufî düşünce ile Melâmîliğin tanınmasında etkili olduğu ülke merkezi. Şerhi Bulak'ta (1252) basılmıştır. İlişkili kişi dosyası Abdullah Bosnevî : Abdullah Bosnevî (1584–1644), Bayramî-Melâmî terbiyesini Hasan Kabadûz’dan alan; İbnü’l-Arabî’nin Fusûsu’l-hikem’ine yazdığı Türkçe ve Arapça şerhlerle tanınan sûfî müelliftir.KOORDİNATLI Kahire · MısırMescidü AltıparmakAltıparmak Mehmed Efendi’nin yaptırdığı ve avlusuna defnedildiği mescid; kesin parsel koordinatı ayrıca doğrulanmalıdır. Yapıyla ilişkili kişi Altıparmak Mehmed Efendi (ö. 1033/1623-24), Üsküp’te yetişip Şeyh Câfer vasıtasıyla Bayramiyye’ye intisap eden; Fâtih Camii’nde ders ve vaaz veren, Kahire’de zikir halkaları kuran âlim, mutasavvıf ve velûd mütercimdir. Kayıt, Altıparmak Mehmed Efendi’in hayat güzergâhındaki bu yapıyla ilişkisini izlemek üzere kişi dosyasına bağlanmıştır.KOORDİNATLI Afyonkarahisar · TürkiyeAbdürrahim Karahisârî TürbesiKaynak, Abdürrahim Karahisârî'nin türbesinin Karahisar'da Kasım Paşa Camii'nin yanında bulunduğunu bildirir. Ölüm yılı kayıtlarda geçmediğinden türbe, biyografinin en sağlam sabit noktalarından biridir.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeMelik Mahmud Gazi HankahıYûsuf Hakîkî, Fâtih Sultan Mehmed zamanında bu hankahın başındaydı; Aksaray’ın Osmanlılar tarafından fethedildiği 881 (1476) yılında da yine bu hankahın şeyhiydi. Yapının kesin konumu kaynakta tarif edilmediğinden koordinat verilmemiştir.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeYûsuf Hakîkî Türbesi (Şeyh Hamîd Mahallesi)Türbesi Aksaray’ın Şeyh Hamîd mahallesindedir; aynı mahallede babası Şeyh Hamîd-i Velî adına bir cami ve hankah bulunur. Kesin konum kaynakta tarif edilmediğinden koordinat verilmemiştir. İlişkili kişi dosyası Baba Yûsuf Hakîkî : Baba Yûsuf Hakîkî (ö. 893/1488), Somuncu Baba’nın oğlu; Hacı Bayrâm-ı Velî’nin terbiyesinde yetişen, Aksaray’daki Melik Mahmud Gazi Hankahı’nın şeyhi ve Hakîkî-nâme ile Muhabbetnâme’nin müellifidir.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaÖğrenim için ilk gittiği şehir; yıllar sonra Gazanfer Efendi'nin emriyle irşad hizmetine de burada başlamıştır. İlişkili kişi dosyası Hâşimî Emîr Osman Efendi : Hâşimî Emîr Osman Efendi (ö. 1595), “Saçlı Emîr” lakaplı Sivaslı âlim; Vizeli Alâeddin ve Gazanfer Dede çevresinde yetişen, Kasımpaşa Saçlı Emîr Tekkesi’ni kuran Bayramî-Melâmî şeyh ve şairdir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeHacı Bayram Dergâhı — İntisap DurağıAkşemseddin’in coğrafi hafızası Hacı Bayrâm-ı Velî’ye intisap ederek seyrüsülûkünü tamamladığı merkez. Yapıyla ilişkili kişi Şemseddin Muhammed b. Hamza, Akşemseddin (1390-1459), Hacı Bayrâm-ı Velî’nin halifesi, Şemsiyye-i Bayramiyye’nin pîri; âlim, hekim, şair ve İstanbul’un fethinin manevî rehberlerindendir. Kayıt, Akşemseddin’in hayat güzergâhındaki bu yapıyla ilişkisini izlemek üzere kişi dosyasına bağlanmıştır.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeHacı Bayram-ı Velî KülliyesiÂsitâne ve pîr makamı Hacı Bayrâm-ı Velî’nin Ankara’da kurduğu merkez, Bayramiyye’nin âsitânesi ve pîr makamıdır. İlk çekirdeğin, onun Ankara’ya dönüp irşada başladığı yıllarda halvethânelerle küçük bir mescid-tevhidhâne çevresinde teşekkül ettiği; bugünkü caminin ise kaynaklarda 828/1425 veya 831/1427-28 tarihlerine bağlandığı belirtilir. Külliyenin katmanları Hacı Bayrâm-ı Velî’nin 833/1430’daki vefatından sonra kabri üzerine türbe yapılmış; cami, türbe, iki hazîre, tekke birimleri, medrese, imaret, harem, muvakkithâne ve çeşmeler zaman içinde genişleyen bir yapı topluluğu oluşturmuştur. Komşu Augustus Tapınağı’nın Osmanlı döneminde Akmedrese ve hazîre çevresiyle külliyenin şehir dokusuna katılması, mekânın Roma, Bizans ve Osmanlı katmanlarını yan yana taşır. Onarım ve kayıplar Cami 1126/1714’te Şeyh Mehmed Baba tarafından kapsamlı biçimde onarılmış, 1940-41’de yeniden ele alınmış; türbe 1947’de tamir edilmiştir. 1925 sonrasında harem, cümle kapısı, medrese ve hazîrenin bir bölümü gibi birçok tekke unsuru ortadan kalkmış; cami, türbe ve muvakkithâne tarihî çevrelerinden büyük ölçüde ayrışmış halde günümüze ulaşmıştır. İrşad ağı Meşihatın Hacı Bayrâm-ı Velî’nin neslinden gelen postnişinlerde sürmesi ve geniş vakıf ağı, burayı yalnız bir ziyaretgâh değil Ankara merkezli Bayramî hafızanın kurumsal düğümü haline getirmiştir.KOORDİNATLI Bolu · TürkiyeAkşemseddin Türbesi, Göynük863 Rebîülâhirinin sonunda (Şubat 1459) vefat edip defnedildiği yer; türbe vefatından beş yıl kadar sonra yapılmış, sandukası üzerindeki yazı oğlu Mehmed Sâdullah'a aittir. Oğullarından Mehmed Sâdullah ve Nûrullah da burada yatar. Kapı üzerindeki inşa kitâbesi vefat tarihini doğrular.KOORDİNATLI Bolu · TürkiyeGöynük (Akşemseddin Türbesi)Mürşidi Akşemseddin'in son yıllarını geçirdiği ve medfun bulunduğu yer; Şemsiyye kolunun diğer merkezi burada oğlu Fazlullah tarafından sürdürülmüştür. İlişkili kişi dosyası İbrâhim Tennûrî : Akşemseddin’in halifesi İbrâhim Tennûrî (ö. 1482), Kayseri’de irşad eden; fıkıh ile tasavvuf dilini Gülzâr-ı Ma‘nevî’de birleştiren Bayramî-Şemsî şeyhidir.KOORDİNATLI Darende · TürkiyeSomuncu Baba Dergâhı ve TürbesiŞeyh Hâmid-i Velî’ye nispet edilen Darende’deki makam, Bayramiyye’nin erken irşad ağı ve Anadolu’daki tasavvuf hafızası bakımından önem taşır. Tarihî biyografi ile sonraki makam ve ziyaret geleneği aynı şey sayılmadan birlikte gösterilir.KOORDİNATLI Erzincan · TürkiyeKeleriç (Karakaya) köyüİstanbul dönüşü imamlık ve hatiplik yaptığı, Nurşin'den halife olarak döndüğünde de ilk gittiği köy; eski talebesi Beşir Efendi ile birlikte on kişi burada hizmetine girmiştir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Şâmî Efendi : Muhammed Şâmî Efendi, Sefîne-i Evliyâ'da Akşemseddin'in halifeleri arasında adı kaydedilen erken Bayramî-Şemsî şahsiyettir.KOORDİNATLI Erzincan · TürkiyeMuhammed Sâmî Efendi Dergâhı, AkmezarlıkSelüke'deki mal varlığını satarak Keçioğulları'ndan aldığı altmış dönümlük arazi üzerine kurduğu dergâh; 1330/1912'de vefatında buraya defnedilmiştir. Eski Erzincan'da Terzi Baba Mezarlığı'na giden yol üzerindedir. Konum yaklaşıktır.KOORDİNATLI Gelibolu · TürkiyeYazıcızâde Zâviyesi ve HaziresiGelibolu'nun dışında bulunan, Vassâf'ın zamanında hâlâ ayakta ve ziyaretgâh olan zâviye; Yazıcızâde ömrünün sonunu burada geçirmiş ve zâviyenin haziresine defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası Yazıcızâde Muhammed Bîcân Efendi : Yazıcızâde Muhammed Bîcân (ö. 1451), Gelibolu'da yaşayan, Hacı Bayrâm-ı Velî'nin terbiyesinde yetişen ve Muhammediyye adlı eseriyle geniş tesir bırakan Bayramî mutasavvıftır.KOORDİNATLI Gelibolu, Çanakkale · TürkiyeYazıcıoğlu Mezarlığı (bugün park)Kabri, eskiden Yazıcıoğlu Mezarlığı adını taşıyan, bugün aynı isimle park haline getirilmiş alanda, ağabeyi Yazıcıoğlu Mehmed'in kabrinin takriben 150 adım ilerisindedir. Evliya Çelebi'nin Sofya iddiası ve Ayverdi'nin kapalı türbe teşhisi kaynakça yanlış bulunmuştur. Konum yaklaşıktır.KOORDİNATLI Göynük · TürkiyeGöynük — İrşad, Vefat ve Türbe ÇevresiAkşemseddin’in coğrafi hafızası Son yıllarını geçirdiği, 863/1459’da vefat ettiği ve türbesinin bulunduğu şehir. Biyografideki yeri Şemseddin Muhammed b. Hamza, Akşemseddin (1390-1459), Hacı Bayrâm-ı Velî’nin halifesi, Şemsiyye-i Bayramiyye’nin pîri; âlim, hekim, şair ve İstanbul’un fethinin manevî rehberlerindendir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Göynük — İrşad, Vefat ve Türbe Çevresi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Hayrabolu · TürkiyeSarban TekkesiKaynakta geçen mekân Sarban Tekkesi , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Şeyh Ahmed-i Sârbân.KOORDİNATLI Kayseri · TürkiyeHoca Vatan ZâviyesiKayseri'de medrese tahsilini tamamlayıp Bayrâmiyye'ye intisap ettikten sonra irşad hizmetini yürüttüğü zâviye. Tasavvuf terbiyesini de burada aldığı kaydedilir. İlişkili kişi dosyası Sarı Babazâde Seyyid Abdürrahim Efendi : Sarı Babazâde Seyyid Abdürrahim Efendi (ö. Şevval 1047/Şubat-Mart 1638), Kayseri Hoca Vatan Zâviyesi’nde irşad eden; Abaza Mehmed Paşa üzerindeki nüfuzu ve IV. Murad devrindeki siyasî idamıyla tanınan Bayramî şeyhidir.KOORDİNATLI Kayseri · TürkiyeKayseriHuand Hatun Medresesi'nde müderrislik yaptığı, sonra Akşemseddin'in emriyle dönüp irşada başladığı ve Tennûriyye kolunu kurduğu şehir; Akşemseddin'in oğlu Hamdullah Hamdi de seyrüsülûkünü burada tamamlamıştır.KOORDİNATLI Kayseri · Türkiyeİbrâhim Tennûrî Türbesi (Şeyh Camii)887 (1482) sonbaharında vefat edip defnedildiği yer; türbesi, kendisinin yaptırdığı söylenen Şeyh Camii'nin batı tarafındadır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası İbrâhim Tennûrî : Akşemseddin’in halifesi İbrâhim Tennûrî (ö. 1482), Kayseri’de irşad eden; fıkıh ile tasavvuf dilini Gülzâr-ı Ma‘nevî’de birleştiren Bayramî-Şemsî şeyhidir.KOORDİNATLI Konya · TürkiyeSadreddin Konevî Türbesi1054/1644'te vefat ettiği şehirde, İbnü'l-Arabî'nin en yakın talebesi Sadreddin Konevî'nin yanına defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası Abdullah Bosnevî : Abdullah Bosnevî (1584–1644), Bayramî-Melâmî terbiyesini Hasan Kabadûz’dan alan; İbnü’l-Arabî’nin Fusûsu’l-hikem’ine yazdığı Türkçe ve Arapça şerhlerle tanınan sûfî müelliftir.KOORDİNATLI Çanakkale · TürkiyeAhmed-i Bîcân TürbesiGelibolu’daki türbe XV. yüzyıla tarihlenen türbe Ahmed-i Bîcân adına yapılmış kabul edilir. Ağabeyi Yazıcızâde Mehmed’in kabri ve Yazıcızâde Camii ile aynı tarihî ziyaret çevresindedir. Sofya rivayeti Evliya Çelebi’ye Sofya’da Ahmed Bîcân’a ait olduğu söylenen bir mezar gösterilmiştir; araştırmalarda bu rivayet kabul edilmemiş, Gelibolu’daki türbe esas alınmıştır.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeAhmed Edirnevi TürbesiZiyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH AHMED PİR EDİRNEVİ” adıyla, BAYRAMİYYE çevresinde, EYÜPSULTAN/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi FESHANE CD. NO:36 Bağlı yol Kaynak bu mekânı Bayramiyye çevresiyle ilişkilendirir. Hacı Bayrâm-ı Velî çevresinde Ankara merkezli teşekkül eden; farklı halife hatlarıyla Osmanlı coğrafyasına yayılan tasavvuf yolu. Bu nispet mekân dosyasının gelenek bağını gösterir; kişi kimliği ayrıca doğrulanmadıkça belirli bir şeyh adına dönüştürülmez.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeAksaray'da Olanlar DergahıKaynakta geçen mekân Aksaray'da Olanlar Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Olanlar Şeyhi İbrâhim Efendi. 1918 Meşihat kaydı Aksaray’daki Olanlar Dergâhı için 1918’de meşihatın İbrâhim Efendi’ye tevcihi sırasında Şeyh Safvet Efendi’nin vekâleti ve dergâh tahsisatının verilmesine dair işlem kaydedilmiştir. 1921 Meşihat kaydı 1921 tarihli dosya, Olanlar Dergâhı meşihatına ilişkin bir talep ve Şeyh Safvet Efendi’nin tayin usulünün ilgilisine bildirilmesi sürecini içerir. Kayıt, kurumun idari tarihine aittir. 1922 Meşihat kaydı 1922’de Olanlar Dergâhı postnişinliği için yapılan başvuruların ardından Abdülkadir Efendi’nin tayinine dair karar kayda geçmiştir. Bu kayıt, adaylar arasındaki idari değerlendirmeyi gösterir. 1885 Meşihat kaydı Aksaray’da Olanlar Dergâhı şeyhi Mehmed Veys Efendi’nin vefatıyla yerine kendisinin tayinine dair oğlu Hüseyin Hüsnü Efendi tarafından sunulan arzuhal. Bu belge, kurumun 1885 tarihli idarî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1918 Meşihat kaydı Aksaray’da Olanlar Dergâhı’nda Merkez Kumandanlığı tarafından iskân ettirildiği belirtilen ve dergâhın semâhanesine yerleşmiş olan ailenin, münasip başka bir yere nakledilmesi. Bu belge, kurumun 1918 tarihli idarî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1918 Meşihat kaydı Aksaray’da Olanlar Dergâhı postnişini Hüseyin Hüsnü Efendi vefat ettiğinden, meşihatin tevcih işleminin yapılması için deruhte kaydıyla vakfiyesinin Evkaf Nezâretinden istenmesi. Bu belge, kurumun 1918 tarihli idarî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1922 Meşihat kaydı Aksaray’da Olanlar Dergâhı şeyhi Safvet Efendi’nin istifası üzerine, yerine dergâhın müteveffa şeyhi Hüsnü Efendi’nin torunu Abdülkâdir Efendi’nin niyâbeten tayini. Bu belge, kurumun 1922 tarihli idarî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1920 Meşihat kaydı 1920 tarihli defter kaydında Aksaray'da Olanlar Dergahı için idarî bir kayıt yer alır. Bu belge, kurumun tarihî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1921: meşihat dosyasının incelemeye gönderilmesi 1921 tarihli kayıtta, Aksaray’daki Olanlar Dergâhı meşihat cihetinin tevcihine dair mazbata örneğinin incelenmek üzere Şûrâ-yı Devlet’e gönderildiği görülür. Bu, kurum görevine ilişkin idarî inceleme kaydıdır. 1918: savaş yıllarında geçici iskânın kaldırılması 1918 tarihli kayıtta, Aksaray’daki Olanlar Dergâhı’na yerleşen yangınzede ailelerin Merkez Efendi Dergâhı’na nakledilmesi kararı yer alır. Bu, savaş dönemi şehir hayatında dergâhların geçici iskânla ilişkisinin görüldüğü kurum ve çevre kaydıdır.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeBaba Yusuf Bayrami TürbesiZiyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH BABA YUSUF BAYRAMİ” adıyla, BAYRAMİYYE çevresinde, EYÜPSULTAN/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi EYÜP SULTAN HAZRETLERİ'NİN TÜRBESİNİN GİRİŞ KAPISININ ARKASINDA. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 918 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeBayrami Aziz Efendi TürbesiZiyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH BAYRAMİ AZİZ EFENDİ” adıyla, BAYRAMİYYE çevresinde, ÜSKÜDAR/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi SALACAK İSKELE ARKASI SK. NO:18, EKMEK YEMEZ TEKKESİ HAZİRESİKOORDİNATLIİstanbul · TürkiyeBayrami Himmet Baba TürbesiZiyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH BAYRAMİ HİMMET BABA” adıyla, BAYRAMİYYE çevresinde, ÜSKÜDAR/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi HİMMET BABA SK. NO:19'UN TAM KARŞISINDA KABRİ BULUNMAKTADIR.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeBayrami Mustafa Efendi TürbesiZiyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH BAYRAMİ MUSTAFA EFENDİ” adıyla, BAYRAMİYYE çevresinde, ÜSKÜDAR/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi SALACAK İSKELE ARKASI SK. NO:18, EKMEK YEMEZ TEKKESİ HAZİRESİKOORDİNATLIİstanbul · TürkiyeBaşmak DergahıKaynakta geçen mekân Başmak Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Şeyh Muhammed Süreyyâ Efendi.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeBezcizâde Mehmed Muhyiddin Efendi TekkesiNuhkuyusu-Divitçiler’de kuruluş Bezcizâde Mehmed Muhyiddin Efendi, Üsküdar Nuhkuyusu-Divitçiler çevresinde kendisine bağışlanan arazide bir tekke ve türbe kurdu. 1020/1611’de vefat edince buraya defnedildi; yapı onun adıyla tanındı. Bir merkezin çok sayıdaki adı Tekke kaynaklarda Bezcizâde Muhyiddin Efendi, Muhyî Efendi, Şekûrî Efendi, Himmetzâde, Himmet Baba, Divitçiler ve Salı Tekkesi adlarıyla geçer. “ŞekGri” biçimi Şekûrî adının bozulmuş aktarımıdır; ayrı bir tekkeye işaret etmez. Halvetî kuruluştan Himmetiyye merkezine Bezcizâde’nin ardından halifesi Hüseyin Efendi ve Bolulu Himmet Efendi postnişin oldu. Himmet Efendi’nin oğlu Abdullah Efendi ile devam eden silsile, yapıyı Bayramiyye’nin Himmetiyye kolunun önemli merkezlerinden birine dönüştürdü. Mimari birimler ve kayıp Kaynaklar semâhâne, türbe, derviş odaları, selâmlık, matbah, gasilhâne, avlu, bahçe, ahır ve şadırvanı bulunan geniş bir yerleşke tarif eder. Tekke XX. yüzyıl ortasında yıktırıldı; arsası Zeynep Kâmil Hastahanesi alanına katıldı. Hazîredeki kabir ve kitâbelerin önemli kısmı Selimiye’deki Çiçekçi Camii çevresine nakledildi. 1915: meşihat ve tevliyetin yeniden tevcihi 1915 tarihli kayıtta, Üsküdar’daki Bezcizâde Karabaş Mehmed Muhyiddin Efendi Dergâhı’nda görevini oğluna devreden Abdülhay Subhî Efendi’nin, oğlunun vefatı üzerine meşihat ve tevliyet cihetlerinin yeniden kendisine tevcihini istediği görülür. Bu, aile içi devir bağlamındaki kurum görevi kaydıdır.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeBezcizâde Mehmed Muhyiddin Efendi Tekkesi (Salı Tekkesi)Üsküdar'da Arakıyeci Hacı Mehmed mahallesi Divitçiler caddesi Salı sokağında bulunan tekkenin şeyhliğine, Bezcizâde Mehmed Muhyiddin Efendi'den sonra halifelerinden Hüseyin Efendi, onun ardından Bolulu Himmet Efendi geçmiştir. 16 Safer 1095'te (3 Şubat 1684) vefat edince Üsküdar Divitçiler'de, Bezcizâde Muhyiddin Efendi'nin türbesine defnedilmiş olan ilk mürşidi Hüsâmeddin Efendi'nin yanında toprağa verildi. Kendisinden sonra oğlu Abdullah Efendi şeyh olduğu için tekke Himmetzâde Tekkesi adıyla da anılmış; âyin gününden dolayı halk arasında Salı Tekkesi, ayrıca Himmet Baba, Himmet Efendi Tekkesi gibi adlarla da zikredilmiştir. Himmetiyye tarikatının önemli merkezlerinden biri olan tekke 1940'larda yıktırılmış, arsası Zeynep Kâmil Hastahanesi'nin arazisine katılmış, hazîresindeki kabirler Üsküdar'daki Selimiye Tekkesi'nin bahçesine nakledilmiştir.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeEmîr Buhârî civarındaki kabri4 Muharrem 1124'te (12 Şubat 1712) görevi başında vefat edince Edirnekapı dışında Emîr Buhârî yakınında, Kemalpaşazâde'nin kabri civarına defnedilmiştir. Cenaze namazı Fâtih Camii'nde Ayasofya vâizi Süleyman Efendi tarafından kıldırılmıştır.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeEyüp Sultan — Fetih HafızasıAkşemseddin’in coğrafi hafızası Ebû Eyyûb el-Ensârî’nin kabrinin keşfi anlatısıyla ilişkilendirilen tarihî çevre. Yapıyla ilişkili kişi Şemseddin Muhammed b. Hamza, Akşemseddin (1390-1459), Hacı Bayrâm-ı Velî’nin halifesi, Şemsiyye-i Bayramiyye’nin pîri; âlim, hekim, şair ve İstanbul’un fethinin manevî rehberlerindendir. Kayıt, Akşemseddin’in hayat güzergâhındaki bu yapıyla ilişkisini izlemek üzere kişi dosyasına bağlanmıştır.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeFâtih Camii — Altıparmak Mehmed Efendi’nin ders ve vaaz halkasıHadis, tefsir ve fıkıh dersleriyle vaaz verdiği doğrulanmış merkez. Yapıyla ilişkili kişi Altıparmak Mehmed Efendi (ö. 1033/1623-24), Üsküp’te yetişip Şeyh Câfer vasıtasıyla Bayramiyye’ye intisap eden; Fâtih Camii’nde ders ve vaaz veren, Kahire’de zikir halkaları kuran âlim, mutasavvıf ve velûd mütercimdir. Yapının adı ve biyografik kayıt aynı kişide birleşir.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeGavsî / Olanlar TekkesiAdları değişen eski bir dergâh Sefîne-i Evliyâ, İstanbul Aksaray’daki merkezin ilk bânisini Fâtih devrinin sersekbanı Ya‘kūb Ağa olarak gösterir. Yapı kaynaklarda Ya‘kūb Ağa Dergâhı, Oğlanlar veya Olanlar Tekkesi ve Gavsî Tekkesi adlarıyla anılmıştır. Kādirî, Hamzavî ve yeniden Kādirî Kaynak anlatısına göre başlangıçta Kādirî olan tekke daha sonra Hamzavî çevreye geçti; sonraki dönemde yeniden Kādirî kimliği kazandı. “Gavsî” adı Abdülkādir-i Geylânî’ye nispetle açıklanır. Olanlar Şeyhi İbrâhim Efendi Olanlar Şeyhi İbrâhim Efendi burada yaklaşık kırk yıl irşad yürüttü ve 1065/1655’teki vefatından sonra dergâhtaki özel türbeye defnedildi. Böylece mekân, Bayramî-Melâmî ve Hamzavî hafızanın da başlıca İstanbul duraklarından biri oldu. Kimlik ve konum ihtiyatı Farklı adların aynı tarihî merkeze işaret ettiği kaynak içinden anlaşılmaktadır. Bununla birlikte kesin parsel ve güncel yapı izi ayrıca doğrulanmadığından kayıt Aksaray semt düzeyinde tutulmuştur.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeHelvâyî Ya‘kūb DergâhıBozdoğan Kemeri çevresindeki Bayramî merkezi Helvâyî Ya‘kūb Efendi, Akka sürgününden İstanbul’a döndükten sonra Kanûnî Sultan Süleyman’ın Bozdoğan Kemeri yakınında kendisi için kurdurduğu tekkede irşad yürüttü. Kaynak metninde dergâhın sonraki şeyhlerinden Muhammed Tâhir Efendi de anılır. Kurucu şahsiyetle ilişki Pîr Ali Aksarâyî’nin halifesi ve damadı olan Helvâyî Ya‘kūb, Bayramî-Melâmî çevresinin XVI. yüzyıl İstanbul’undaki önemli temsilcilerindendir. Mekân kaydı, onun şehirdeki irşad faaliyetinin kurumsal odağını gösterir. Konum kaydının sınırı Kaynaklar Bozdoğan Kemeri çevresini açıkça gösterir; ancak tekkenin yapı parseli ve günümüze kalan izleri bu aşamada kesinleştirilememiştir. Bu nedenle kayıt semt düzeyinde tutulmuş, yapı koordinatı üretilmemiştir.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeHelvâyî Ya‘kūb Efendi TürbesiZiyaretgâh kaydı Kaynakta “PİR-İ SANİ EŞ-ŞEYH HELVAİ YAKUB EFENDİ” adıyla, BAYRAMİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi BODZOĞAN KEMERİ CD. NO:59 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 997 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeHimmet Efendi TekkesiBayramiyye'nin Himmetiyye kolunun âsitânesi olan XVII. yüzyıla ait tekkedir; Himmetzâde Tekkesi olarak da anılır. Fatih ilçesinde Şehremini'den Yenibahçe'ye inen yamaçta, Ördek Kasap mahallesi Himmetzâde Dergâhı sokağında yer almaktaydı. IV. Mehmed devri defterdarlarından İbrâhim Efendi'nin mescidinin içinde XVII. yüzyıl ortalarında onun tarafından faaliyete geçirilmiş, vakfiyesi torunu ve tekkenin üçüncü postnişini Himmetzâde Şeyh Abdüssamed Efendi tarafından 1135 (1723) yılında düzenlenmiştir. Vefatından sonra meşihat, 1925'e kadar Himmetzâdeler adıyla tanınan ailenin tasarrufunda kalmıştır. Tekke bütünüyle tarihe karışmış, arsası İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi'nin arazisine katılmış, mimari özellikleri tesbit edilememiştir; yalnız çekirdeğini oluşturan mescid-tevhidhânenin kâgir duvarlı ve kırma çatılı olduğu tahmin edilmektedir.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeHâşimî Emîr Osman Tekkesi, KulaksızKasımpaşa ile Okmeydanı arasındaki Kulaksız semtinde, bugün kendi adını taşıyan ve cami olarak kullanılan zâviye; 974/1566-67'den itibaren burada irşad etmiş, 11 Zilkade 1003'te (18 Temmuz 1595) vefatında hazîresine defnedilmiştir. Konum yaklaşıktır.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeKayalar Camii HazîresiRumelihisarı sahilinde, bugünkü Bebek semti yakınlarında Kayalar denilen yer. İdamının ardından naaşının buraya defnedilmesinden sonra burası bir mezarlık haline gelmiş ve bir cami yapılmıştır; kabri bu caminin hazîresindedir ve hazîrede bir makam kabri şâhidesi bulunmaktadır. Mezar taşında "tarîkat-ı aliyye-i Bayrâmiyye" ibaresinin yer aldığı kaydedilir.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeKeskin Baba TürbesiZiyaretgâh kaydı Kaynakta “HZ. PİR EŞ-ŞEYH KESKİN BABA” adıyla, BAYRAMİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi FATİH NİŞANCA CD. NO:25 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 857 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeMihrimah Sultan Medresesi yanındaki kabriİdamından sonra defnedildiği yer; kabrinin Üsküdar'da Mihrimah Sultan Medresesi'nin yanında olduğu bildirilir. İlişkili kişi dosyası Sarı Babazâde Seyyid Abdürrahim Efendi : Sarı Babazâde Seyyid Abdürrahim Efendi (ö. Şevval 1047/Şubat-Mart 1638), Kayseri Hoca Vatan Zâviyesi’nde irşad eden; Abaza Mehmed Paşa üzerindeki nüfuzu ve IV. Murad devrindeki siyasî idamıyla tanınan Bayramî şeyhidir.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeNureddin-zade DergahıKaynakta geçen mekân Nureddin-zade Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Hâşimî Emir Osman Efendi.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeOlanlar TekkesiKaynakta geçen mekân Olanlar Tekkesi , Sefîne-i Evliyâ içinde 2 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Olanlar Şeyhi İbrâhim Efendi, Şeyh Muhammed Efendi Hazretleri.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeOğlanlar TekkesiAksaray’daki Oğlanlar Tekkesi Kaynaklar tekkeyi Aksaray’da, Çakırağa Mahallesi’nde, Millet Caddesi ile Cerrahpaşa Caddesi’nin kavşak çevresinde gösterir. Akademik çalışmada tarihî yer 872 ada 3 parsel olarak kaydedilir. Yapı Millet Caddesi açılırken ortadan kaldırılmıştır. Adları ve irşad çevresi Tekke Oğlanlar Tekkesi ve Olanlar Dergâhı adlarının yanı sıra İbrâhim Efendi’nin meşihatiyle ilişkili olarak Gavsî Tekkesi ve Şeyh İbrâhim Efendi Dergâhı adlarıyla da anılmıştır. Sun‘ullah Gaybî 1059/1649’da İbrâhim Efendi’ye burada intisap etmiş ve şeyhinin 1065/1654’teki vefatına kadar bu çevrede bulunmuştur. Kaynakları birlikte okuma notu Sefîne kaydı tekkenin kişi ve silsile bağlantılarını; akademik çalışma ise ad varyantı, mahalle, cadde ve parsel tarifini tamamlar. OCR metnindeki bozuk kelimeler ve sayfa artıkları yayıma alınmamış, yalnız birbiriyle uyumlu yer ve ilişki bilgileri redaksiyondan geçirilmiştir.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyePaşmakçı Ali Efendi (Küçük Piyâle) TekkesiBeyoğlu, Kaptanpaşa Mahallesi'nde, Kasımpaşa Zincirlikuyu Caddesi üzerindedir. İlk defa XVI. yüzyıl sonlarında Kurd Kaptan tarafından mescid olarak yaptırılmış, XVII. yüzyıl başlarında tekke olarak yeniden inşa ettirilmiştir. Tekkenin ilk şeyhi Bayramî-Melâmîlerden Paşmakçı Ali Dede'dir; ondan sonra oğlu Seyyid İshak Efendi, ardından Seyyid Pîr Muhammed Efendi ve Seyyid Halil Efendi postnişin olmuştur. Muabbir Tekkesi şeyhi ve Kādirîhâne şeyh vekili Ali el-Vâhidî'nin damadı Abdurrahman Efendi ile birlikte tekke Kādiriyye'ye intikal etmiş, son şeyhi Hâfız Muhammed Cemâleddin (Zâkirbaşı Kasımpaşalı Cemal) Efendi 1910'da tayin edilerek 1925'e kadar burada kalmıştır. Süleyman Safî Efendi'nin şeyhliği döneminde son kez inşa edilen yapının resm-i küşâdı 14 Rebîülâhir 1321 (10 Temmuz 1903) tarihinde yapılmıştır. 1925'ten sonra Vakıflar İdaresi tarafından kiraya verilmiş, 1934'te Kasımpaşa Camikebir imamı Ahmed Kalafat buraya taşınmış ve ailesi günümüze kadar burada oturmayı sürdürmüştür. 1910: son dönem postnişin tayini 6 Temmuz 1910 tarihli kayıtta, Kasımpaşa Küçük Piyâle Mahallesi’ndeki Paşmakçı Ali Efendi Dergâhı şeyhi Süleyman Efendi’nin vefatı üzerine meşihatın Hâfız Mehmed Cemâl Efendi’ye tevcihi ele alınır. Kayıt, dergâhın son dönem post zincirine ait idarî süreklilik bilgisidir.KOORDİNATLI İstanbul · TürkiyeSaçlı Emir TekkesiBeyoğlu ilçesinde, Kasımpaşa'da, Kulaksız Mahallesi'ndedir. Bayramî-Melâmîlerin Helvâî Tekkesi'nden sonra İstanbul'da temellerini attıkları ikinci önemli tarikat merkezi olup XVI. yüzyıl sonlarında Saçlı Emir lakabıyla tanınan Hâşimî Osman Efendi (ö. 1595) tarafından Bayramî tekkesi olarak kurulmuştur. 1644'te Helvâî Tekkesi'ndeki Melâmî meşihatının sona ermesiyle XVIII. yüzyıl başına kadar İstanbul'daki tek Melâmî merkezi olma özelliğini sürdürmüştür. Paşmakçı Ali Dede, araya giren kısa Şâbânî meşihatının ardından burada posta geçerek tekkeyi yeniden Melâmî/Bayramî denetimine sokmuştur. Tekke 1925'e kadar sırasıyla Şâbânî, Kādirî ve Bektaşî tarikatlarının denetiminde kalmıştır. 1894 Meşihat kaydı 1894 tarihli defter kaydında Saçlı Emir Tekkesi için idarî bir kayıt yer alır. Bu belge, kurumun tarihî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1920: mescid hizmetinde vefat sonrası tevcih 1920 tarihli kayıtta, Büyük Ayasofya Karaki Mahallesi’ndeki Saçlı Emîr Dergâhı içindeki Mahmud Çavuş Mescidi’nde imam ve hatiplik görevinin, dergâh şeyhi İzzî Efendi’nin vefatı sonrasında Bayram Efendi’ye niyabet yoluyla tevcihi ele alınır. Bu, dergâh-mescid bileşenindeki hizmet devamına ilişkin idarî kayıttır.KOORDİNATLI