COĞRAFİ HAFIZA · CANLI VERİ

Tasavvuf haritası

Harita, Directus’taki mekân koleksiyonundan otomatik beslenir. Yapı koordinatları ve şehir düzeyindeki tarihî kayıtlar birbirinden ayrılır; konumu bulunmayan kayıtlar araştırma dizininde kalır.

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3550 nokta · 3548 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

3679toplam tarihî kayıt

3551haritada görünür

128konumu araştırılıyor

633şehir / bölge

Ayrıntılı mekân dizini →

METİN ALTERNATİFİ · SÜZÜLMÜŞ DİZİN1009–1056 / 3679

Haritadaki kayıtların klavyeyle erişilebilir metin karşılığı. Her sayfada en fazla 48 mekân gösterilir.

Ankara · TürkiyeAnkaraEvliya Çelebi’nin naklettiğine göre Yûsuf Hakîkî, Hacı Bayram-ı Velî’nin talebesi olmuş ve seyrüsülûkünü Ankara’da şeyhinin yanında tamamlamıştır. İlişkili kişi dosyası Baba Yûsuf Hakîkî : Baba Yûsuf Hakîkî (ö. 893/1488), Somuncu Baba’nın oğlu; Hacı Bayrâm-ı Velî’nin terbiyesinde yetişen, Aksaray’daki Melik Mahmud Gazi Hankahı’nın şeyhi ve Hakîkî-nâme ile Muhabbetnâme’nin müellifidir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkaraVücudunun mumu Ankara tarafından tutuşmuştur denilerek memleketi olarak verilen şehir. İlişkili kişi dosyası Nasuh Efendi Ankaralı : Nasuh Efendi (ö. 972/1564-65), Ankara doğumlu; Kadrî Efendi'den mülâzemet alarak Bursa Mollâ Fenârî Medresesi'nde uzun yıllar ders vermiş Osmanlı âlimidir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkaraXVI. yüzyılın ikinci yarısında doğduğu, ilk öğrenimini gördüğü ve nisbesini aldığı şehir; Bayramiyye'ye burada intisap etmiştir. İlişkili kişi dosyası İsmâil Rusûhî Ankaravî : İsmâil Rusûhî Ankaravî (ö. 1631), Galata Mevlevîhânesi şeyhi; Mesnevî’nin en etkili Osmanlı şerhlerinden birini yazan, semâ ve Mevlevî erkânını savunan âlim ve mutasavvıftır.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkaraOcak 1913'te Vilâyet Tahrirat müdürlüğüne getirildiği şehir; Neşîde-i Cihâd-ı Ekber, Dâstânnâme ve Gülbang-i Cihâd-ı Ekber burada basılmıştır. İlişkili kişi dosyası Sâdık Vicdânî : Kastamonu'dan Balkanlar, Basra, Ankara, Bursa ve İstanbul'a uzanan memuriyet hayatını Nakşî-Hâlidî mensubiyeti ve tarikat tarihi araştırmalarıyla birleştiren Tomâr-ı Turuk müellifi.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkaraOğlu Osman Vehbi Efendi'nin yerleşip şehrin tanınmış âlimlerinden biri olduğu, Çerkeşîzâdeler ailesinin doğduğu şehir; halifesi Tiritzâde Hüseyin Efendi de Ankaralıdır. İlişkili kişi dosyası Çerkeşî Mustafa Efendi : Çerkeşî Mustafa Efendi (1743-1814), Zoralı Şeyh Mehmed Efendi’den hilâfet alan; Şâbâniyye’nin Çerkeşiyye kolunu geniş bir coğrafyaya taşıdığı için pîr-i sânî anılan ve şeriat-tarikat bütünlüğünü savunan Halvetî-Şâbânî mürşididir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara (Hacı Bayram Camii ve Türbesi)İlk bağlandığı ve şeyhlik makamına kadar yükseldiği Bayramiyye'nin merkezi; “Ankara ve çevresinde yaygın olan” yol budur. İlişkili kişi dosyası İsmâil Rusûhî Ankaravî : İsmâil Rusûhî Ankaravî (ö. 1631), Galata Mevlevîhânesi şeyhi; Mesnevî’nin en etkili Osmanlı şerhlerinden birini yazan, semâ ve Mevlevî erkânını savunan âlim ve mutasavvıftır.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara (Hacı Bayram Camii ve Türbesi)Bağlı olduğu Bayramiyye'nin pîri Hacı Bayrâm-ı Velî'nin (ö. 833/1430) merkezi ve medfeni; babası Yazıcı Sâlih'in de Ankara civarından olduğu rivayet edilir. İlişkili kişi dosyası Ahmed-i Bîcân : Ahmed-i Bîcân (ö. 870/1466’dan sonra), Gelibolu’da Hacı Bayrâm-ı Velî’nin irşad çevresinde yetişen; Envârü’l-âşıkīn başta olmak üzere Türkçe dinî, tasavvufî ve ansiklopedik eserleriyle Anadolu ve Balkan halk kültürünü etkileyen müelliftir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara (Hacı Bayram Camii ve Türbesi)Silsilesinin ulaştığı Hacı Bayrâm-ı Velî'nin medfeni; Bayramî Melâmîliği onun halifesi Dede Ömer Sikkînî ile başlamıştır. İlişkili kişi dosyası Olanlar Şeyhi İbrâhim Efendi : Olanlar Şeyhi İbrâhim Efendi (yaklaşık 1592-1655), Aksaray’daki dergâhında uzun süre irşad eden; Bayramî-Melâmî ve Hamzavî hafızada öne çıkan, Halvetî çevrelerle de temasları kaydedilen Dîvân ve Dil-i Dânâ sahibi sûfî şairdir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara (Hacı Bayrâm-ı Velî)Silsilesinin Hızır Dede ve Akbıyık Sultan vasıtasıyla ulaştığı Hacı Bayrâm-ı Velî'nin merkezi. İlişkili kişi dosyası Mehmed Muhyiddin Üftâde : Mehmed Muhyiddin Üftâde (ö. 1580), Bursa’da yetişen, Hızır Dede yanında sülûkünü tamamlayan ve Aziz Mahmud Hüdâyî’yi yetiştiren Celvetiyye pîridir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara (Hacı Bayrâm-ı Velî)Sevgi ve ilgisine mazhar olduğu Hacı Bayrâm-ı Velî'nin dergâhı; Hickman'ın Erdebîlî takipçiliği tezinde de birlikte anıldıkları isimdir. İlişkili kişi dosyası Kemâl Ümmî : Kemâl Ümmî, Şeyh Hâmid-i Velî ve Hoca Ali Erdebîlî çevreleriyle ilişkili XV. yüzyıl mutasavvıf şairidir. Kaynakların çoğu onu Halvetî kabul eder; erken Erdebil-Safevî ocağıyla bağı ve Kemâllü adı verilen çevrenin niteliği ayrıca tartışmalıdır.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara (Hacı Bayrâm-ı Velî)Melâmetî tavrın Türk tasavvufundaki sürdürücüsü Hacı Bayrâm-ı Velî'nin dergâhı; Dede Ömer Sikkînî ile birlikte bu çizgiyi devam ettirmiştir. İlişkili kişi dosyası Hamdûn el-Kassâr : Ebû Sâlih Hamdûn b. Ahmed el-Kassâr (ö. 271/884), Nîşâbur’da ihlâs, nefsin ithamı ve manevî hâlleri gizleme ilkelerini keskin biçimde temsil eden fakih, hadis râvisi ve erken Melâmetî pîrdir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara (Hacı Bayrâm-ı Velî)Sevgi ve ilgisine mazhar olduğu Hacı Bayrâm-ı Velî'nin dergâhı; Hickman'ın Erdebîlî takipçiliği tezinde de birlikte anıldıkları isimdir. İlişkili kişi dosyası Kemâl-i Ümmî İsmâil : Kemâl-i Ümmî İsmâil (ö. 1475), Bahâeddin Erzincânî’nin müridi; Yunus Emre söyleyişini hatırlatan ilâhileri, divanı ve adına yazılan menâkıbnâme ile tanınan Halvetî şairdir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara AkmedreseBabasının müderris olduğu medrese; Kur'an'ı burada, babasının yanındayken ezberledi. İlişkili kişi dosyası Taşköprizâde Ahmed Efendi : Taşköprizâde Ahmed Efendi (1495-1561), Osmanlı âlim ve şeyh biyografilerini Şakā’iku’n-Nu‘mâniyye’de bir araya getiren; ilimler tasnifi, kelâm, mantık ve belâgat alanlarında eserler veren âlim ve kadıdır.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara İstiklâl Mahkemesi7 Aralık 1925'te tutuklanıp getirildiği yer; 26 Ocak ve 3 Şubat 1926 duruşmalarının ardından beraat etti. İlişkili kişi dosyası Tâhirülmevlevî : Tâhirülmevlevî adıyla tanınan Tâhir Olgun, Mesnevî dersleri ve şerhi, edebiyat tarihi çalışmaları, tercümeleri ve dergiciliğiyle son dönem Mevlevî kültürünü Cumhuriyet devrine taşıdı.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara — Ahmed Şerîf es-Senûsî'nin Millî Mücadele temaslarıAnkara görüşmeleri 15 Kasım 1920'de Ankara'ya gelen Ahmed Şerîf, 25 Kasım'da Mustafa Kemal Paşa ile görüştü. İşaret şehir merkezini gösterir. Biyografideki yeri Seyyid Ahmed Şerîf es-Senûsî (1873–1933), Cağbûb'da yetişen Senûsiyye'nin üçüncü şeyhi; Fransız ve İtalyan sömürgeciliğine karşı Sahra ve Trablusgarp direnişini yöneten, 1918'den sonra Anadolu'da Millî Mücadele'yi destekleyen âlim ve teşkilâtçıdır. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Ankara — Ahmed Şerîf es-Senûsî'nin Millî Mücadele temasları” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara — doğum ve ilk tahsil şehriDoğum ve ilk tahsil çevresi Çalık Ya‘kūb bin Bayram Efendi Ankara’da doğdu ve ilk öğrenimini burada gördü. Doğum yılı, ailesi ve Ankara’daki hocaları kaynaklarda açık biçimde verilmediği için kayıt yalnız doğrulanabilen şehir bağını gösterir. Harita kaydının sınırı Belirli bir ev, medrese veya mahalle tespit edilmemiştir. İşaret Ankara tarihî şehir merkezini temsil eder; kesin doğum yapısı ya da ikamet noktası olarak okunmamalıdır.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara — kadılık ve görevden ayrılışAnkara — kadılık ve görevden ayrılış. Ankara şehir merkezi yaklaşık koordinatıdır. Biyografideki yeri Ali Behçet Efendi (1727–1822), Konya ve Afyonkarahisar’daki ilmî-Mevlevî terbiyesini Bursa’da aldığı Nakşibendî, Kâdirî, Kübrevî, Çiştî ve Şüttârî icâzetleriyle birleştiren; Üsküdar Selimiye Dergâhı’nda Nakşibendî-Müceddidî irşadı, Mesnevî ve Mektûbât dersleriyle tanınan şeyhtir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Ankara — kadılık ve görevden ayrılış” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAnkara — Şa‘bân-ı Şifâî'nin vefat çevresiVefat Diyarbakır'dan dönüş yolunda Ankara'da Mart 1705'te vefat etti. Bu kayıt mezar işareti değil şehir hafızasıdır. Biyografideki yeri Şa‘bân-ı Şifâî (ö. 1705), Ayaş'tan İstanbul'a giderek saray hekimliğine ve ilmiye mesleğine giren; doğum, yenidoğan ve çocuk sağlığına dair Tedbîrü'l-mevlûd başta olmak üzere Türkçe tıp eserleri yazan müderris, kadı ve şairdir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Ankara — Şa‘bân-ı Şifâî'nin vefat çevresi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeAyaş — Şa‘bân-ı Şifâî'nin doğum çevresiDoğum çevresi Şa‘bân-ı Şifâî Ayaş'ta doğdu. Kaynaklar doğum evi veya mahalle belirtmediğinden işaret ilçe merkezini gösterir. Biyografideki yeri Şa‘bân-ı Şifâî (ö. 1705), Ayaş'tan İstanbul'a giderek saray hekimliğine ve ilmiye mesleğine giren; doğum, yenidoğan ve çocuk sağlığına dair Tedbîrü'l-mevlûd başta olmak üzere Türkçe tıp eserleri yazan müderris, kadı ve şairdir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Ayaş — Şa‘bân-ı Şifâî'nin doğum çevresi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeBayram-ı Veli TürbesiKaynakta geçen mekân Bayram-ı Veli Türbesi , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki defin, ziyaret ve çevresindeki kişi bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Ömer Fuâdî.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeBeypazarıŞeyhinin yanından ayrılıp gittiği, bir mescid ve değirmen inşa ettirdiği yer; Fâtih'in kızını tedavi etmesi karşılığında buradaki pirinç mezraaları kendisine verilmiştir. İlişkili kişi dosyası Akşemseddin : Şemseddin Muhammed b. Hamza, Akşemseddin (1390-1459), Hacı Bayrâm-ı Velî’nin halifesi, Şemsiyye-i Bayramiyye’nin pîri; âlim, hekim, şair ve İstanbul’un fethinin manevî rehberlerindendir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeBeypazarıAkşemseddin'i ziyaret edip dervişi olduğu yer; Erdebil'e gitmek üzereyken yolunu buraya çevirmişti. İlişkili kişi dosyası İbrâhim Tennûrî : Akşemseddin’in halifesi İbrâhim Tennûrî (ö. 1482), Kayseri’de irşad eden; fıkıh ile tasavvuf dilini Gülzâr-ı Ma‘nevî’de birleştiren Bayramî-Şemsî şeyhidir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeHacı Bayram Dergâhı — İntisap DurağıAkşemseddin’in coğrafi hafızası Hacı Bayrâm-ı Velî’ye intisap ederek seyrüsülûkünü tamamladığı merkez. Yapıyla ilişkili kişi Şemseddin Muhammed b. Hamza, Akşemseddin (1390-1459), Hacı Bayrâm-ı Velî’nin halifesi, Şemsiyye-i Bayramiyye’nin pîri; âlim, hekim, şair ve İstanbul’un fethinin manevî rehberlerindendir. Kayıt, Akşemseddin’in hayat güzergâhındaki bu yapıyla ilişkisini izlemek üzere kişi dosyasına bağlanmıştır.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeHacı Bayram-ı Velî KülliyesiÂsitâne ve pîr makamı Hacı Bayrâm-ı Velî’nin Ankara’da kurduğu merkez, Bayramiyye’nin âsitânesi ve pîr makamıdır. İlk çekirdeğin, onun Ankara’ya dönüp irşada başladığı yıllarda halvethânelerle küçük bir mescid-tevhidhâne çevresinde teşekkül ettiği; bugünkü caminin ise kaynaklarda 828/1425 veya 831/1427-28 tarihlerine bağlandığı belirtilir. Külliyenin katmanları Hacı Bayrâm-ı Velî’nin 833/1430’daki vefatından sonra kabri üzerine türbe yapılmış; cami, türbe, iki hazîre, tekke birimleri, medrese, imaret, harem, muvakkithâne ve çeşmeler zaman içinde genişleyen bir yapı topluluğu oluşturmuştur. Komşu Augustus Tapınağı’nın Osmanlı döneminde Akmedrese ve hazîre çevresiyle külliyenin şehir dokusuna katılması, mekânın Roma, Bizans ve Osmanlı katmanlarını yan yana taşır. Onarım ve kayıplar Cami 1126/1714’te Şeyh Mehmed Baba tarafından kapsamlı biçimde onarılmış, 1940-41’de yeniden ele alınmış; türbe 1947’de tamir edilmiştir. 1925 sonrasında harem, cümle kapısı, medrese ve hazîrenin bir bölümü gibi birçok tekke unsuru ortadan kalkmış; cami, türbe ve muvakkithâne tarihî çevrelerinden büyük ölçüde ayrışmış halde günümüze ulaşmıştır. İrşad ağı Meşihatın Hacı Bayrâm-ı Velî’nin neslinden gelen postnişinlerde sürmesi ve geniş vakıf ağı, burayı yalnız bir ziyaretgâh değil Ankara merkezli Bayramî hafızanın kurumsal düğümü haline getirmiştir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeHacı Bayrâm-ı Velî Dergâhı, AnkaraOn bir yıl riyâzet ve mücâhede ile en ağır hizmetlerde çalıştığı, sonra imam ve damat olduğu dergâh; Bayramiyye icâzetini burada aldı. İlişkili kişi dosyası Eşrefoğlu Rûmî : Eşrefoğlu Rûmî (ö. 874/1469-70), Hacı Bayrâm-ı Velî ve Hüseyin Hamevî’den yetişen, Kādiriyye’nin Anadolu’daki Eşrefiyye kolunu kuran mutasavvıf şairdir. 1887: görevlerin mevcut mutasarrıf üzerinde sürdürülmesi 6 Mart 1887 tarihli kayıtta, Ankara’daki Hacı Bayrâm-ı Velî Dergâhı’nın meşihat, tevliyet, zaviyedarlık ve türbedarlık görevlerinin Abdülhamid Baba üzerinde bulunduğu; bu görevlere yönelik yeni bir tayin başvurusunun uygun görülmediği belirtilir. Kayıt, dergâhtaki idarî görevlerin aynı mutasarrıf üzerinde sürdüğünü gösterir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeHacı Bayrâm-ı Velî KülliyesiKabrinin bulunduğu ve Taşköprizâde'nin “ziyaretgâh olduğunu, burada yapılan duaların kabul edildiğini” yazdığı yer; Bayramiyye'nin merkezi. İlişkili kişi dosyası Hacı Bayram Velî : Hacı Bayrâm-ı Velî, Ankara merkezli Bayramiyye yolunun pîri; medrese ilmi, sohbet, ortak emek ve topluma hizmeti birleştiren 15. yüzyıl sûfîsidir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeHacıbayram Camii (çile hücresi)Hacı Bayrâm-ı Velî'ye intisap edip riyâzet ve mücâhededen sonra hilâfet aldığı yer; içinde çileye girdiği hücre bugün de caminin bodrumunda mevcut olup şeyhin adıyla anılmaktadır. İlişkili kişi dosyası Akşemseddin : Şemseddin Muhammed b. Hamza, Akşemseddin (1390-1459), Hacı Bayrâm-ı Velî’nin halifesi, Şemsiyye-i Bayramiyye’nin pîri; âlim, hekim, şair ve İstanbul’un fethinin manevî rehberlerindendir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeKutluhanSefîne-i Evliyâ'nın Hüsâmeddin-i Ankaravî'nin doğum yeri olarak kaydettiği, Ankara'ya yakın mahal. Metinde başka bir tarif verilmediği için konumu kesinleştirilememiştir. İlişkili kişi dosyası Hüsâmeddin-i Ankaravî : Hüsâmeddin-i Ankaravî, Ankara yakınındaki Kutluhan’da doğan; zâhirî ilimlerden sonra Ahmed-i Sârbân’ın terbiyesinde yetişen, Hamza Bâlî ve Hasan Kabâdûz’u yetiştiren Bayramî-Melâmî şeyhidir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeKutluhan köyü1548'de Nahcıvan seferine giderken uğradıkları, kutub Hüsâmeddin Ankaravî'nin ikamet ettiği köy; müridliğe burada kabul edildi ve “İdris” lakabını burada aldı. İlişkili kişi dosyası İdrîs-i Muhtefî : İdrîs-i Muhtefî (1534–1615), asıl adı Hacı Ali Bey olan; Hüsâmeddin Ankaravî ve Seyyid Osman Hâşimî’nin terbiyesinde yetişerek İstanbul Bayramî-Melâmîliğinin gizlilik dönemine yön veren şeyhtir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeSolfasol (Zülfazl) köyüLâmiî Çelebi'ye göre Çubuk suyu kenarında doğduğu köy. İlişkili kişi dosyası Hacı Bayram Velî : Hacı Bayrâm-ı Velî, Ankara merkezli Bayramiyye yolunun pîri; medrese ilmi, sohbet, ortak emek ve topluma hizmeti birleştiren 15. yüzyıl sûfîsidir.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeTapduk Emre Dergâhı (Emrem Sultan Zâviyesi)Kaynakların vardığı kanaate göre Yûnus Emre, Nallıhan'a yakın Emrem Sultan'daki zâviyede, Tapduk Emre Dergâhı'nda yaşamıştır. Sarıköy'deki arazisini bu zâviyeye bağışladığı belirtilir. İlişkili kişi dosyası Yûnus Emre : Yûnus Emre (638/1240-41–720/1320), Tapduk Emre’nin irşadında yetişen; Dîvânı ve Risâletü’n-nushiyye’siyle aşk, tevhid, ahlâk ve insan anlayışını Anadolu Türkçesinin kalıcı şiir diline dönüştüren mutasavvıftır.KOORDİNATLI Ankara · TürkiyeŞereflikoçhisar948'de (1541) doğduğu yer. İlişkili kişi dosyası Aziz Mahmud Hüdâyî : Aziz Mahmud Hüdâyî (1541-1628), Üftâde’nin irfanını Üsküdar merkezli ilim, vaaz, şiir, vakıf ve irşad ağına dönüştüren; Celvetiyye’yi teşkilâtlandırıp Anadolu ve Balkanlara taşıyan mutasavvıf, âlim ve şairdir.KOORDİNATLI Antakya · TürkiyeAntakya — doğum ve menşeAntakya — doğum ve menşe. Kaynaklar Antakyalı olduğunu bildirir; doğduğu yapı veya mahalle bilinmediğinden şehir merkezi gösterilir. Biyografideki yeri Ali el-Arabî Efendi (ö. 1008/1599-1600), Antakya’dan İstanbul’a gelerek Bostan Efendi’den mülâzemet alan; Saraybosna ve Hezargrad’da müftülük, İstanbul’da fetva mukabelesi ve Babadağ’da müderrislik yapan Hanefî fakih ve Osmanlı âlimidir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Antakya — doğum ve menşe” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Antalya · TürkiyeAbdal Musa TekkesiErken Bektaşî âsitânesi Kesin kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte Kaygusuz Abdal’ın Bursa’nın fethinden sonra burada Abdal Mûsâ’ya bağlandığını bildiren gelenek, tekkenin XIV. yüzyılın ikinci yarısında mevcut olduğunu düşündürür. XVII. yüzyılda zengin vakıfları bulunan tam teşekküllü bir Bektaşî âsitânesiydi. Misafirlik ve tekke ekonomisi Tekke köyü dergâha vakfedilmişti. Evliya Çelebi hiç sönmediğini söylediği ocaktan çıkan “baba çorbası”nın yolculara sunulduğunu aktarır; su kuyusu, aşevi, mihman evi ve derviş hücreleri ziyaret ile gündelik hizmetin birlikte yürüdüğünü gösterir. Kapatılma ve ihya 1826’da Bektaşîliğin ilgasıyla kapatılan tekke 1874’te Sultan Abdülaziz tarafından ihya edildi; II. Abdülhamid döneminde ve 1910’da yeniden onarıldı. Üç avlulu düzende mescid, meydan evi, hücreler, mutfak ve hizmet yapılarıyla türbe-hazîre bölümü birbirini izliyordu. Günümüze kalan çekirdek İlk dönemden türbe, şifalı kabul edilen su kuyusu ve hazîre günümüze ulaşmıştır. Diğer tekke birimleri büyük ölçüde kaybolmuştur. Türbe 1968’de onarılarak ziyarete açılmış; içeride Abdal Mûsâ ve yakınlarına nispet edilen sandukalar korunmuştur. 1906 Meşihat kaydı Elmalı’da Abdal Mûsâ Zaviyesi’nin vefat eden zaviyedarı Kuddûsî Efendi’den sonra zaviyedarlığa kimlerin tayin edildiğiyle, meşihatine ait kayıtların Evkaf Nezâretinden istenmesi. Bu belge, kurumun 1906 tarihli idarî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1888 Meşihat kaydı 1888 tarihli defter kaydında Abdal Musa Tekkesi için idarî bir kayıt yer alır. Bu belge, kurumun tarihî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1893 Meşihat kaydı 1893 tarihli defter kaydında Abdal Musa Tekkesi için idarî bir kayıt yer alır. Bu belge, kurumun tarihî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz. 1893: vefat sonrası meşihat tevcihi 1 Ekim 1893 tarihli kayıtta, Elmalı’ya bağlı Tekke köyündeki Abdal Mûsâ Dergâhı şeyhi Kuddûsî Efendi’nin vefatı sonrasında meşihat görevinin kardeşi Ahmed Hâşim Efendi’ye tevcihi ele alınır. Bu, dergâhtaki idarî görev sürekliliğine ait kayıttır.KOORDİNATLI Antalya · TürkiyeAntalyaElmalı ile birlikte adının en çok tanındığı çevre. İlişkili kişi dosyası Ümmî Sinân : Ümmî Sinân (ö. 1657), Elmalı merkezli Halvetî şeyhi; Niyâzî-i Mısrî, Muslihuddin Mustafa Uşşâkī, Çavdaroğlu Müftî Derviş ve Eroğlu Nûrî gibi isimlerin yetiştiği irşad çevresinin merkez şahsiyetidir.KOORDİNATLI Antalya · TürkiyeTeke-ili (Antalya)Rivayetlerin Aydın üzerinden gelip yerleştiği bölge; kaynak burayı “koyu bir Şiî-Bâtınî merkezi” diye tarif eder ve Tahtacılar zümresinin yoğunluğuna dikkat çeker. İlişkili kişi dosyası Abdal Mûsâ : Abdal Mûsâ, tarihî şahsiyeti menkıbelerle iç içe geçen; Bursa ve Teke çevresindeki hatırası, Kaygusuz Abdal ile irşad bağı ve Elmalı'da büyüyen dergâhı sayesinde Anadolu-Bektaşî hafızasının başlıca düğümlerinden biri olan derviştir.KOORDİNATLI Antalya (Elmalı) · TürkiyeAbdal Mûsâ Tekkesi ve Türbesi, TekkeköyEvliya Çelebi'nin XVII. yüzyıl ortasında üç yüzden fazla mücerred dervişle gördüğü tekke; XVIII. yüzyıl sonlarından itibaren Girit Bektaşî şeyhleri burada yetişti. 1826'dan sonra Nakşîlere geçtiği tahmin edilir, 1911'de harabe hâlindeydi.KOORDİNATLI Antalya (Elmalı) · TürkiyeAbdal Mûsâ Zâviyesi, TekkeköyKültünün yayılmasında baş rolü oynayan Abdal Mûsâ'nın türbesi. Sulucakarahöyük tekkesinden yetişen Abdal Mûsâ, önce Bursa havalisinde, sonra Bergama ve Antalya'da Osmanlı gazilerine onun menkıbelerini anlatarak tanıtmıştır.KOORDİNATLI Antalya (Finike) · TürkiyeKâfî Baba Tekkesi, FinikeFâtih devri Teke-ili belgesinde adı geçen ve XIV. yüzyıl ortalarında kurulduğu anlaşılan tekke; kitâbesinden 1815'te tamir edildiği ve Abdal Mûsâ'nın burada “pîr-i sânî” diye anıldığı bilinir. Konum yaklaşıktır.KOORDİNATLI Anteb (Gaziantep) · TürkiyeHüseyin Vâiz Efendi'nin kabriHac dönüşü uğradığı ve ilk mürşidi Müftî el-Hâc Hüseyin Vâiz Efendi'nin kabrini ziyaret ettiği şehir. Bu kayıt, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin halifelerinden olan ilk şeyhinin Anteb'de medfun olduğunu göstermesi bakımından önemlidir; kabrin şehir içindeki yeri belirtilmediğinden koordinat şehir ölçeğindedir.KOORDİNATLI Ayaş · TürkiyeAyaşKaynak, Bünyâmin Ayâşî'nin Ankara'ya bağlı Ayaş'ta doğduğunu bildirir. Nisbesi de bu kasabadan gelir; hayatının ilk dönemleri hakkında yeterli bilgi yoktur. İlişkili kişi dosyası Şeyh Bünyâmin-i Ayâşî : Bünyâmin-i Ayâşî (ö. 916/1510), Dede Ömer Rûşenî'nin halifesi; şeyhinden sonra yirmi altı yıl irşad makamında bulunan ve kabri Ayaş'ta ziyaret edilen sûfîdir.KOORDİNATLI Ayaş · TürkiyeBünyâmin Ayâşî TürbesiTürbesi Ayaş'ta kendi adıyla anılan caminin yanındadır. Kaynak aynı yerde medrese ve hamam gibi vakıflarının da bulunduğunu bildirir; koordinat kasaba düzeyindedir. İlişkili kişi dosyası Şeyh Bünyâmin-i Ayâşî : Bünyâmin-i Ayâşî (ö. 916/1510), Dede Ömer Rûşenî'nin halifesi; şeyhinden sonra yirmi altı yıl irşad makamında bulunan ve kabri Ayaş'ta ziyaret edilen sûfîdir.KOORDİNATLI Ayaş · TürkiyeBünyâmin Camii1325 tarihli Ankara Vilâyeti Salnâmesi, Ayaş anlatılırken Şeyh Mustafa Bünyâmin'in kendi adıyla anılan caminin yakınlarında gömülü olduğunu kaydeder. Esad Muhlis Paşa'nın Bünyâmin'in Hacı Bayrâm-ı Velî'den el aldığını söyleyen manzumesi de bu camide asılıdır.KOORDİNATLI Aydın · TürkiyeAydınoğlu TekkesiKaynakta geçen mekân Aydınoğlu Tekkesi , Sefîne-i Evliyâ içinde 2 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Şeyh Hasan Ünsi Efendi, İbrâhim Hâs Efendi.KOORDİNATLI Aydın · TürkiyeNazilliDoğduğu, sıbyan mektebi ve medrese tahsilini gördüğü, on üç yaşında ilk memuriyetine başladığı kaza. İlişkili kişi dosyası Şeyh Muhammed Fahreddin-i Himmetî : Muhammed Fahreddin-i Himmetî (1849–1915), Nazilli’den İstanbul’a uzanan memuriyet hayatını Uşşâkî hizmetiyle birleştiren; Emin Efendi’den hilâfet alan, Aksaray Şekerci Sokağı Dergâhı’nı kuran ve Salâhaddin-i Uşşâkî’nin eserlerini istinsah ederek koruyan şeyh ve şairdir.KOORDİNATLI Aydın · TürkiyeNazilliEn meşhur halifesi Mehmed Zühdü Efendi'nin bir ara müftülük yaptığı yer. İlişkili kişi dosyası Abdullah Salâhî Uşşâkî : Abdullah Salâhî Uşşâkî (1705–1783), Tâhir Ağa Tekkesi’ndeki meşihatı, çok yönlü telif ve şerh faaliyeti ve Uşşâkîliğin Salâhiyye koluyla XVIII. yüzyıl tasavvuf hayatının merkez şahsiyetlerindendir.KOORDİNATLI Ağrı · TürkiyeDoğubayazıt93 Harbi'nde (1877-78) Ruslara karşı talebeleriyle birlikte gittiği cephe. İlişkili kişi dosyası Seyyid Fehim Arvâsî : Seyyid Fehim Arvâsî (1826/27-1895), Seyyid Tâhâ Nehrî'nin halifesi; Arvâs Medresesi'ni yeniden imar edip ilmî tahsil ile tasavvuf terbiyesini birleştiren âlim ve mürşiddir.KOORDİNATLI Ağrı · TürkiyeDoğubayazıt (Şeyh Muhammed Celâlî Medresesi)Babasının medresesinden sonra öğrenimini sürdürdüğü medrese. İlişkili kişi dosyası Muhammed Küfrevî : Muhammed Küfrevî (ö. 1898), Seyyid Tâhâ Nehrî'den hilâfet alarak Bitlis'te tekke kuran; Doğu Anadolu, Kafkasya ve İran'a uzanan geniş halife ağıyla Küfrevî kolunu meydana getiren âlim ve mürşiddir.KOORDİNATLI