Ara
Menü

Abdal Musa Tekkesi

Elmalı · Antalya · Türkiye

Tarihî adı: Abdal Mûsâ Bektaşî Âsitânesi

Erken Bektaşî âsitânesi

Kesin kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte Kaygusuz Abdal’ın Bursa’nın fethinden sonra burada Abdal Mûsâ’ya bağlandığını bildiren gelenek, tekkenin XIV. yüzyılın ikinci yarısında mevcut olduğunu düşündürür. XVII. yüzyılda zengin vakıfları bulunan tam teşekküllü bir Bektaşî âsitânesiydi.

Misafirlik ve tekke ekonomisi

Tekke köyü dergâha vakfedilmişti. Evliya Çelebi hiç sönmediğini söylediği ocaktan çıkan “baba çorbası”nın yolculara sunulduğunu aktarır; su kuyusu, aşevi, mihman evi ve derviş hücreleri ziyaret ile gündelik hizmetin birlikte yürüdüğünü gösterir.

Kapatılma ve ihya

1826’da Bektaşîliğin ilgasıyla kapatılan tekke 1874’te Sultan Abdülaziz tarafından ihya edildi; II. Abdülhamid döneminde ve 1910’da yeniden onarıldı. Üç avlulu düzende mescid, meydan evi, hücreler, mutfak ve hizmet yapılarıyla türbe-hazîre bölümü birbirini izliyordu.

Günümüze kalan çekirdek

İlk dönemden türbe, şifalı kabul edilen su kuyusu ve hazîre günümüze ulaşmıştır. Diğer tekke birimleri büyük ölçüde kaybolmuştur. Türbe 1968’de onarılarak ziyarete açılmış; içeride Abdal Mûsâ ve yakınlarına nispet edilen sandukalar korunmuştur.

1906 Meşihat kaydı

Elmalı’da Abdal Mûsâ Zaviyesi’nin vefat eden zaviyedarı Kuddûsî Efendi’den sonra zaviyedarlığa kimlerin tayin edildiğiyle, meşihatine ait kayıtların Evkaf Nezâretinden istenmesi. Bu belge, kurumun 1906 tarihli idarî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz.

1888 Meşihat kaydı

1888 tarihli defter kaydında Abdal Musa Tekkesi için idarî bir kayıt yer alır. Bu belge, kurumun tarihî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz.

1893 Meşihat kaydı

1893 tarihli defter kaydında Abdal Musa Tekkesi için idarî bir kayıt yer alır. Bu belge, kurumun tarihî hafızasına aittir; manevî silsile veya kişi ilişkisi iddiası olarak kullanılmaz.

1893: vefat sonrası meşihat tevcihi

1 Ekim 1893 tarihli kayıtta, Elmalı’ya bağlı Tekke köyündeki Abdal Mûsâ Dergâhı şeyhi Kuddûsî Efendi’nin vefatı sonrasında meşihat görevinin kardeşi Ahmed Hâşim Efendi’ye tevcihi ele alınır. Bu, dergâhtaki idarî görev sürekliliğine ait kayıttır.

Mekân türü
tekke
Dönem
XIV. yüzyılın ikinci yarısı – günümüz
Bugünkü durum
Türbe, su kuyusu ve hazîre korunmaktadır; tarihî mescid, meydan evi, hücreler ve hizmet yapılarının çoğu günümüze ulaşmamıştır.
Konum güveni
Yaklaşık tarihî çevre
KAYIT DAYANAĞIM. Baha Tanman, ‘Abdal Mûsâ Tekkesi’, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 1, s. 65-66; Evliya Çelebi, Seyahatnâme; Teke Vilâyeti Vakıfları Tahrir Defteri; Meclis-i Meşâyih Defterleri

Kuruluş yılı kesinleştirilmedi; XIV. yüzyıl tarihlemesi Kaygusuz Abdal anlatısı ve mimari özelliklerden hareketle ihtiyatlı biçimde verildi. 1826 öncesi ve 1874 ihyası ayrıldı. Antalya şehir merkezi yaklaşık gösterim için işlendi; bu nokta yapının kesin parseli değildir. Meclis-i Meşâyih Defterleri; IST_MFT_MSH_DFT02_01776_0001-0070 Meclis-i Meşâyih Defterleri; IST_MFT_MSH_DFT02_1764_0001_0044 Meclis-i Meşâyih Defterleri; IST_MFT_MSH_DFT02_01772_0001_0018

BAĞLI YOLBektaşiyyeBAĞLI ŞAHSİYETAbdal MûsâAbdal Mûsâ; menkıbeleri Osmanlı Devleti'nin kuruluşuyla ilgili rivayetlere karışan ve Bektaşî an'anesinde önemli bir yeri olan Anadolu abdallarından biri . Kaynak, gerçek şahsiyetinin “çok müphem” olduğunu belirtir.
1 mekân kaydı ve 0 kaynak bağlamı bu dosyada birleştirilmiştir.