COĞRAFİ HAFIZA · CANLI VERİ

Tasavvuf haritası

Harita, Directus’taki mekân koleksiyonundan otomatik beslenir. Yapı koordinatları ve şehir düzeyindeki tarihî kayıtlar birbirinden ayrılır; konumu bulunmayan kayıtlar araştırma dizininde kalır.

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3550 nokta · 3548 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

3679toplam tarihî kayıt

3551haritada görünür

128konumu araştırılıyor

633şehir / bölge

Ayrıntılı mekân dizini →

METİN ALTERNATİFİ · SÜZÜLMÜŞ DİZİN961–1008 / 3679

Haritadaki kayıtların klavyeyle erişilebilir metin karşılığı. Her sayfada en fazla 48 mekân gösterilir.

Afyonkarahisar · TürkiyeAfyonkarahisar — sancak beyliği ve lalalık1558 Martında Afyonkarahisar sancak beyi ve Şehzade Orhan’ın lalasıydı. Biyografideki yeri Çandarlı Halil Bey (1508–1570), Çandarlı Îsâ Paşa’nın oğlu; medrese öğretiminden Maraş defterdarlığına, Afyonkarahisar sancak beyliği ve Şehzade Orhan’ın lalalığından Budin defterdarlığına geçen Osmanlı ilim ve devlet adamıdır. Şiirlerinde Muhlisî ve Defterî mahlaslarını kullanmış, Budin’in on iki sancağına ait Defter-i Halîl’i düzenlemiştir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Afyonkarahisar — sancak beyliği ve lalalık” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Afyonkarahisar · TürkiyeAmmûriye (Amorion)Hıristiyanlık öğrendiği son durak; buradaki papaz ölüm döşeğinde ona son peygamberin alâmetlerini haber verdi. İlişkili kişi dosyası Selmân-ı Fârisî : Selmân-ı Fârisî (ö. 36/656 [?]), hakikat arayışı İran’dan Hicaz’a uzanan, Hendek Gazvesi’ndeki teklifi ve Medâin valiliğindeki zâhid yaşayışıyla tanınan sahâbîdir.KOORDİNATLI Afyonkarahisar · TürkiyeSandıklıÜveyik köyünde sığır çobanlığından sonra gittiği, ancak kılık kıyafeti yüzünden barındırılmadığı yerlerden. İlişkili kişi dosyası Hacım Sultan : Hacım Sultan, XIV. yüzyılda Germiyan sahasında yaşadığı anlaşılan; 1321 tarihli Susuz zâviyesi, konar göçer Türkmen çevresi ve erken Vilâyetnâmesi üzerinden tanınan, daha sonra Bektaşî geleneğin başlıca halife şahsiyetlerinden biri kabul edilen Kalenderî-Haydarî şeyhidir.KOORDİNATLI Afyonkarahisar · TürkiyeYûnus Emre Makamı (Sandıklı)İlişkili kişi dosyası Yûnus Emre : Yûnus Emre (638/1240-41–720/1320), Tapduk Emre’nin irşadında yetişen; Dîvânı ve Risâletü’n-nushiyye’siyle aşk, tevhid, ahlâk ve insan anlayışını Anadolu Türkçesinin kalıcı şiir diline dönüştüren mutasavvıftır.KOORDİNATLI Afyonkarahisar · TürkiyeÇavuşlar Sultan MezarlığıAfyonkarahisar'da vefat ettiği ve buraya gömüldüğü rivayet edilen mezarlık. İlişkili kişi dosyası Gülâboğlu Muhammed Askerî : Gülâboğlu Muhammed Askerî (yaklaşık 1621–1693), Ümmî Sinan’dan hilâfet alan, Afyonkarahisar’da kırk yıla yakın müderrislik ve irşad yürüten, dört bin beyitlik Dîvân sahibi Halvetî şairidir.KOORDİNATLI Akhisar · TürkiyeAkhisarSaruhan vilâyeti içindeki doğum yeri; nisbesi de buradan gelir. İlişkili kişi dosyası Sinâneddin Yusuf Çelebi : Sinâneddin Yusuf Çelebi (ö. 979/1571), Akhisarlı âlim; Balıkesir, Birgi, Tokat, Bursa, Edirne ve İstanbul medreselerinde görev yapmıştır.KOORDİNATLI Akhisar · TürkiyeAkhisar — Doğum ÇevresiMustafa Efendi’nin kadılık güzergâhı Akhisarlı Mustafa Efendi’nin doğduğu şehir. Harita işareti tarihî mahkeme binasını değil, kaynakta adı geçen şehir merkezini gösterir. Biyografideki yeri Akhisarlı Şeyhzâde Mustafa Efendi (ö. 6 Zilkade 1137/17 Temmuz 1725), Feyzullah Efendi’den mülâzemet aldıktan sonra Siroz, Belgrad, Lefkoşa, Kütahya, Erzurum, Kayseri ve Eyüp kadılıklarında bulunan Osmanlı âlimidir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Akhisar — Doğum Çevresi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Akhisar · TürkiyeAziz Efendi'nin Akhisar'daki dergâhıBabasından hilâfet aldıktan sonra yaptırdığı dergâh. Kaynak yeri “İzmir Akhisar” diye kaydeder. 1329/1911'de vefat edince buraya defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası Şeyh Aziz Vehbîzâde Sa‘dî : Aziz Vehbîzâde Sa‘dî Efendi (1862–1911), babası Şeyh Vehbî'den hilâfet alan, Akhisar'da dergâh kurup uzun yıllar irşad hizmeti yürüten Sa‘dî şeyhidir.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeAksaray1731 rubâîsini içeren mecmuanın 730'da (1330) Burhân b. Ömer tarafından istinsah edildiği yer — eserinin Anadolu'da yaşadığını gösteren kayıt. İlişkili kişi dosyası Evhadüddin-i Kirmânî : Evhadüddin-i Kirmânî (1164–1238), Rükneddîn-i Sücâsî’den hilâfet alan; Bağdat, Azerbaycan, Anadolu, Suriye, Mısır ve Hicaz arasında dolaşan; rubâîleri ve cemâl müşâhedesine dayalı meşrebiyle tanınan mutasavvıf-şairdir.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeAksarayYûsuf Hakîkî hayatının geri kalan kısmını Aksaray’da şeyhlik yaparak geçirdi. Şehrin Şeyh Hamîd mahallesinde babası adına bir cami ve hankah bulunmaktadır; 906 (1500-1501) ve 992 (1584) tarihli vakıf ve nüfus defterleri ailenin buradaki sürekliliğini belgeler.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeAksaray719 Zilkade ayının son cumasında (11 Ocak 1320) Konya'ya döndüğü son durak; dönüşünde hastalanıp yirmi beş gün sonra vefat etmiştir. İlişkili kişi dosyası Ulu Ârif Çelebi : Ulu Ârif Çelebi, Sultan Veled’den sonra çelebilik makamına geçen; uzun seyahatleri, beylerle kurduğu ilişkiler ve halife ağıyla Mevleviyye’nin Konya dışındaki yayılışını hızlandıran isimdir.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeAksarayHac dönüşü Somuncu Baba ile birlikte geldikleri şehir; bir yıl sonra buradan Ankara'ya gönderildi. İlişkili kişi dosyası Hacı Bayram Velî : Hacı Bayrâm-ı Velî, Ankara merkezli Bayramiyye yolunun pîri; medrese ilmi, sohbet, ortak emek ve topluma hizmeti birleştiren 15. yüzyıl sûfîsidir.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeAksarayHayatının sonlarında burada yaşayan Seyf-i Fergānî, şiirlerine nazîreler yazmış ve hakkında methiyeler söylemiştir — Anadolu'daki tesirinin ilk kaydı. İlişkili kişi dosyası Sa‘dî-i Şîrâzî : Sa‘dî-i Şîrâzî, akıcı nesri, hikmetli hikâyeleri ve gazelleriyle Fars edebiyatını; Gülistân ve Bostân’ın yüzyıllar süren tedrisiyle Osmanlı ahlâk ve tasavvuf kültürünü derinden etkiledi.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeAksaray (Pîr Ali Aksarâyî'nin memleketi)Silsilesindeki Pîr Ali Aksarâyî'nin nisbe aldığı şehir; oğlu İsmâil Ma'şûkī bu hattın en meşhur ve idam edilen kutbudur. İstanbul'daki tekkesinin bulunduğu semtin de adı Aksaray'dır; ikisi ayrı yerlerdir.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeAksaray Ulu CamiiAli b. Şaban Aksarâyî’nin coğrafi hafızası Yaklaşık otuz yıl vaaz ve dinî öğüt hizmeti verdiği Câmi-i Kebîr. Biyografideki yeri Ali b. Şaban el-Aksarâyî (ö. 1111/1699-1700), Aksaray’da yaklaşık otuz yıl ders ve vaaz, yirmi yıl fetva hizmeti veren; Kayseri Şifâiyye Medresesi’ne tayin edilen Osmanlı âlimidir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Aksaray Ulu Camii” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeAksaray — Doğum ve İlim ÇevresiAli b. Şaban Aksarâyî’nin coğrafi hafızası Doğduğu, tahsil gördüğü ve uzun süre müderrislik, vaizlik ve müftülük yaptığı şehir. Biyografideki yeri Ali b. Şaban el-Aksarâyî (ö. 1111/1699-1700), Aksaray’da yaklaşık otuz yıl ders ve vaaz, yirmi yıl fetva hizmeti veren; Kayseri Şifâiyye Medresesi’ne tayin edilen Osmanlı âlimidir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Aksaray — Doğum ve İlim Çevresi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeMelik Mahmud Gazi HankahıYûsuf Hakîkî, Fâtih Sultan Mehmed zamanında bu hankahın başındaydı; Aksaray’ın Osmanlılar tarafından fethedildiği 881 (1476) yılında da yine bu hankahın şeyhiydi. Yapının kesin konumu kaynakta tarif edilmediğinden koordinat verilmemiştir.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeYûnus Emre Makamı (Ortaköy)İlişkili kişi dosyası Yûnus Emre : Yûnus Emre (638/1240-41–720/1320), Tapduk Emre’nin irşadında yetişen; Dîvânı ve Risâletü’n-nushiyye’siyle aşk, tevhid, ahlâk ve insan anlayışını Anadolu Türkçesinin kalıcı şiir diline dönüştüren mutasavvıftır.KOORDİNATLI Aksaray · TürkiyeYûsuf Hakîkî Türbesi (Şeyh Hamîd Mahallesi)Türbesi Aksaray’ın Şeyh Hamîd mahallesindedir; aynı mahallede babası Şeyh Hamîd-i Velî adına bir cami ve hankah bulunur. Kesin konum kaynakta tarif edilmediğinden koordinat verilmemiştir. İlişkili kişi dosyası Baba Yûsuf Hakîkî : Baba Yûsuf Hakîkî (ö. 893/1488), Somuncu Baba’nın oğlu; Hacı Bayrâm-ı Velî’nin terbiyesinde yetişen, Aksaray’daki Melik Mahmud Gazi Hankahı’nın şeyhi ve Hakîkî-nâme ile Muhabbetnâme’nin müellifidir.KOORDİNATLI Aksaray, İstanbul · TürkiyeOlanlar Tekkesi (Gavsî Tekkesi) — yıkılmışŞeyh olarak tayin edildiği ve ölümüne kadar postnişin kaldığı tekke; lakabına izâfetle Olanlar Tekkesi denmiştir. Cerrahpaşa'dan Aksaray'a giden yolun sağında, bugün yerinde Ziraat Bankası bulunan yapı 1957'de yıkılmıştır. Konum yaklaşıktır.KOORDİNATLI Aksaray, İstanbul · TürkiyeTürbesi, Murad Paşa Camii avlusu22 Rebîülâhir 1065'te (1 Mart 1655) vefat edip tekkesinin hazîresine defnedilmiş; tekke 1957'de yol genişletmesi sırasında yıkılınca türbesi Murad Paşa Camii'nin avlusuna nakledilmiştir. Konum yaklaşıktır.KOORDİNATLI Akşehir · TürkiyeAbdullah Dede Zâviyesi — Tarihî Akşehir ÇevresiAbdullah Dede’nin coğrafi hafızası Zâviye Akşehir’e yakın, adı belirtilmeyen bir köydeydi. Kesin köy ve parsel bilinmediğinden yalnız Akşehir çevresi gösterilir. Biyografideki yeri Akşehirli Abdullah Dede (ö. 968/1560-61), Akşehir yakınında zâviye ve misafirhane kuran, yolcuları ağırlayan ve gelen bağışları aynı gün ihtiyaç sahiplerine dağıtan derviştir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Abdullah Dede Zâviyesi — Tarihî Akşehir Çevresi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Akşehir · TürkiyeAbdî Halife Zâviyesi ve Türbesi — Tarihî ÇevreAbdî Halife’nin coğrafi hafızası Kendi yaptırdığı zâviyenin sahasına defnedildi. Yapı XVIII. yüzyılın ilk yarısında ortadan kalkmış olmalıdır; kesin parseli bilinmediğinden Akşehir tarihî merkez çevresi gösterilir.KOORDİNATLI Akşehir · TürkiyeAkşehirKaynak onu "sevâd-ı Akşehr"den, yani Akşehir ve çevresinden yetişmiş gösterir; mürşidi Abdî Halîfe de aynı yerdendir. İlişkili kişi dosyası Mahmud-ı Akşehrî : Mahmud-ı Akşehrî (ö. 972/1564-65), Akşehirli Abdî Halife'nin yanında yetişip İshaklı kazasına bağlı bir köyde irşad faaliyeti yürüten şeyhtir.KOORDİNATLI Akşehir · TürkiyeAkşehir — Abdullah Dede’nin Doğum ÇevresiAbdullah Dede’nin coğrafi hafızası Akşehir’de doğduğu ve ömrünün büyük bölümünü bu bölgenin yakınında geçirdiği kaynakta açıkça kaydedilir. Biyografideki yeri Akşehirli Abdullah Dede (ö. 968/1560-61), Akşehir yakınında zâviye ve misafirhane kuran, yolcuları ağırlayan ve gelen bağışları aynı gün ihtiyaç sahiplerine dağıtan derviştir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Akşehir — Abdullah Dede’nin Doğum Çevresi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Akşehir · TürkiyeAkşehir — Doğum ve İrşad ÇevresiAbdî Halife’nin coğrafi hafızası Doğduğu, ilmî eğitim gördüğü, zâviyesini kurduğu ve 972/1564-65’te vefat ettiği şehir. Biyografideki yeri Abdullah b. Hacı Mahmud, meşhur adıyla Abdî Halife (ö. 972/1564-65), Bahâeddinzâde’den icazet alarak Akşehir’de Bayramiyye’yi yayan, zâviye kuran ve risaleler kaleme alan şeyhtir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Akşehir — Doğum ve İrşad Çevresi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Alanya · TürkiyeAlanya (Alâiye)Doğum yeri olarak kaydedilen Alâiye. Kayıtta ayrıca Bilâd-ı Rûm ikamet yeri olarak geçer. İlişkili kişi dosyası Zervâ Tâceddin İbrahim el-Manavî : Zervâ Tâceddin İbrahim el-Manavî (ö. 974/1566), Alâiye'den yetişmiş; Adana, Bursa, Rodos, Manisa, Şam ve Sahn medreselerinde görev yapmış, güçlü hafızasıyla “Hâfız-ı Muhît” diye anılmış Osmanlı âlimidir.KOORDİNATLI Alanya · TürkiyeAlâiye (doğum yeri)Menâkıbnâmeye göre sancak beyinin oğlu olarak burada doğdu. İlişkili kişi dosyası Kaygusuz Abdal : Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ çevresine bağlanan menâkıbnâmesi, Kahire dergâhı ve manzum-mensur eserleriyle Bektaşî edebiyat ve erkân hafızasının kurucu isimlerindendir.KOORDİNATLI Alanya · TürkiyeAlâiye — Seyyid Süleyman’ın doğum çevresiMemleket nisbesi Kaynak Seyyid Süleyman’ın Alâiye diyarından yetiştiğini bildirir. Kesin doğum evi veya mahalle bilinmediğinden işaret Alanya tarihî merkezini gösterir. Biyografideki yeri Alâiyeli Seyyid Süleyman (ö. 27 Cemâziyelevvel 1064/15 Nisan 1654), Şeyh Ali Efendi’den inâbe alan, Kasımpaşa’da bulunduktan sonra Bursa Ahmed Paşa-yı Fenârî Zâviyesi postunu yaklaşık otuz sekiz yıl taşıyan Halvetî şeyhidir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Alâiye — Seyyid Süleyman’ın doğum çevresi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Alaşehir · TürkiyeAlaşehir — Mustafa Efendi’nin doğum çevresiMemleketi Vekāyi‘u’l-fuzalâ Mustafa Efendi’nin Alaşehir’de doğduğunu açıkça kaydeder. Mahallesi ve doğum evi bilinmediğinden işaret tarihî şehir merkezini gösterir. Biyografideki yeri Alaşehirli Mustafa Efendi (ö. 1135/1723), 1688’de ilmiye mesleğine girip Sahn ve Süleymaniye medreselerine yükselen; İzmir kadılığına giderken Manisa çevresinde eşkıya saldırısında öldürülen Osmanlı âlimidir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Alaşehir — Mustafa Efendi’nin doğum çevresi” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaAnnesinin memleketi; Bursalı Mehmed Tâhir bu sebeple onun burada doğduğunu söyler. İlişkili kişi dosyası İbrâhim Tennûrî : Akşemseddin’in halifesi İbrâhim Tennûrî (ö. 1482), Kayseri’de irşad eden; fıkıh ile tasavvuf dilini Gülzâr-ı Ma‘nevî’de birleştiren Bayramî-Şemsî şeyhidir.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaBabasının şeyhi Hacı Hızır'ın halifesi Muslihuddin Efendi'ye intisap ettiği şehir; ilk Halvetî hattının merkezidir. İlişkili kişi dosyası Şemseddin Ahmed Sivâsî : Şemseddin Ahmed Sivâsî (1520–1597), Kara Şems diye tanınan; Halvetiyye’nin Şemsiyye kolunu Sivas merkezli olarak teşkilâtlandıran, irşad, tedris, şiir ve telif faaliyetlerini birlikte yürüten mutasavvıftır.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaİznik'ten ayrıldıktan sonra Amasya'ya giderek Cemâleddin Aksarâyî'nin öğrencisi oldu ve 778/1376 yılında kendisinden icâzet aldı. İlişkili kişi dosyası Molla Şemseddin Fenârî : Molla Şemseddin Fenârî, 1350'de doğan ve 1431'de Bursa'da vefat eden Osmanlı âlimidir. Rifâiyye'den hırka giymiş; Zeyniyye, Ekberiyye ve başka tasavvuf çevreleriyle de ilişki kurmuştur.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaÖğrenim için ilk gittiği şehir; yıllar sonra Gazanfer Efendi'nin emriyle irşad hizmetine de burada başlamıştır. İlişkili kişi dosyası Hâşimî Emîr Osman Efendi : Hâşimî Emîr Osman Efendi (ö. 1595), “Saçlı Emîr” lakaplı Sivaslı âlim; Vizeli Alâeddin ve Gazanfer Dede çevresinde yetişen, Kasımpaşa Saçlı Emîr Tekkesi’ni kuran Bayramî-Melâmî şeyh ve şairdir.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaŞehzade Mustafa'nın yanındaki hocalık yılları Amasya'da da geçti. En meşhur eseri Bahrü'l-maârif 'i 11 Safer 956'da (11 Mart 1549) Amasya'da , şehzadenin yanındayken tamamladı; Şerḥu Gülistân 'ı da yine Amasya'da talebeler için yazdı.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaHalifelerinden Alâeddin'in nisbet edildiği şehir. İlişkili kişi dosyası Sultan Veled : Sultan Veled (1226–1312), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin oğlu; Hüsâmeddin Çelebi’nin ardından irşad makamını üstlenen, Mevlevî çevrenin teşkilâtlanması ve yazılı hafızasının oluşmasında belirleyici mutasavvıf şairdir.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaKaynak, doğum yeri ve tarihinin bilinmediğini açıkça söyler; kişiyi yalnız “Nûh bin Şeyh Muhammed Amâsî” nisbesiyle ve “Osmanlılar devrinde Anadolu'da yetişen evliyânın büyüklerinden” ifadesiyle tanıtır. Bu kayıt, nisbesinin gösterdiği ve Kanûnî'nin kendisine haber ve hediye gönderebildiği yerleşik bulunduğu şehir olarak verilmiştir; kaynakta müstakil bir yer tarifi yoktur. Evinin içinde kazdığı küçük mağarada inzivaya çekildiği de aynı metinde anlatılır, ancak evin yeri belirtilmez.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaHalvetiyye'nin Anadolu'ya, Sadreddîn-i Hiyâvî'nin halifesi Amasyalı Pîr İlyas eliyle girdiği şehir; Anadolu Halvetîliğinin ilk merkezidir. İlişkili kişi dosyası Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî : Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî (ö. 868/1463-64), Sadreddin Hıyâvî’nin halifesi; Bakü’de yetiştirdiği halifeler, Virdü’s-settâr’ı ve etvâr-ı seb‘a merkezli eserleriyle Halvetiyye’yi Azerbaycan’dan Anadolu ve Balkanlar’a taşıyan pîr-i sânîdir.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaHalifesi Pîr İlyas'ın Halvetiyye'yi getirdiği şehir; Anadolu Halvetîliğinin ilk merkezidir. İlişkili kişi dosyası Sadreddin Hıyâvî : Sadreddin Hıyâvî (ö. 860/1455-56), Şirvan yakınındaki Hıyâve’de yetişen; Hacı İzzeddin Türkmânî’den hilâfet alıp Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî’yi yetiştiren erken Halvetî şeyhidir.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasyaTaşköprizâde'ye göre halifelerinden Şeyh Abdurrahman Erzincânî'nin yakınında tekke kurup faaliyet gösterdiği şehir; Anadolu'daki mürid havzasının merkezlerindendir. İlişkili kişi dosyası Şeyh Safiyyüddin-i Erdebîlî : Safiyyüddin-i Erdebîlî (1252–1334), Zâhid-i Geylânî’nin halifesi, Erdebîl merkezli Safeviyye tarikatının pîri ve daha sonraki Safevî hanedanının atasıdır.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasya (Yâvedûd Tekkesi)857'de (1453) kurulan ve ilk şeyhi Sun'ullah Buhârî'nin Kâşgarî'nin halifelerinden olduğu kaydedilen tekkenin bulunduğu şehir. Konum şehir merkezine göre verilmiştir. İlişkili kişi dosyası Sa‘deddîn-i Kâşgarî : Nizâmeddin Hâmûş'un halifesi Sa‘deddîn-i Kâşgarî, Herat'ı önemli bir Nakşibendî merkezine dönüştürdü ve Abdurrahman Câmî'yi yetiştirdi.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasya Beyazıt Medresesi1486'da inşası tamamlanınca müderrislik göreviyle buraya tayin edilmiş, aynı zamanda Amasya müftülüğünü de üstlenmiştir. 896'daki (1491) protokol hadisesinden sonra bu görevi bırakıp İstanbul'a dönmüştür.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasya Hüseyniye MedresesiBabasının tayin edilmesi üzerine gidip öğrenimini tamamladığı medrese. İlişkili kişi dosyası Taşköprizâde Ahmed Efendi : Taşköprizâde Ahmed Efendi (1495-1561), Osmanlı âlim ve şeyh biyografilerini Şakā’iku’n-Nu‘mâniyye’de bir araya getiren; ilimler tasnifi, kelâm, mantık ve belâgat alanlarında eserler veren âlim ve kadıdır.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeAmasya — Hoca Sultan irşad çevresiÇelebi Halife’nin II. Bayezid’in şehzadelik yıllarında faaliyet gösterdiği ve Hoca Sultan zâviyesiyle anıldığı şehir. Kesin yapı noktası yerine tarihî merkez gösterilmiştir. Yapıyla ilişkili kişi Çelebi Halife diye tanınan Mehmed Cemâl-i Halvetî (ö. 899/1493-94), Pîr Muhammed Erzincânî’nin halifesi; Amasya’dan İstanbul’a uzanan irşad faaliyeti, Koca Mustafa Paşa Âsitânesi ve Sünbül Sinân başta olmak üzere halifeleriyle Halvetiyye’nin Cemâliyye ana koluna adını veren pîrdir. Kayıt, Çelebi Halife Cemâl-i Halvetî’in hayat güzergâhındaki bu yapıyla ilişkisini izlemek üzere kişi dosyasına bağlanmıştır.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeGümüşlüoğlu TekkesiAmasya’daki ilk Halvetî merkez Gümüşlüoğlu Tekkesi, Pîr İlyas’ın Amasya’ya dönüşünden sonra kurulan ve şehirde Halvetiyye’ye tahsis edilen ilk tekke kabul edilen irşad merkezidir. Günümüze ulaşmayan yapı Tekke günümüze ulaşmamıştır. Akademik araştırmalar yerini Gümüşlü Camii’nin doğu ve güney çevresiyle ilişkilendirir. Bugünkü cami, tarih boyunca yeniden yapılan ayrı mimarî katmanlara sahiptir; tekkenin kendisi değildir.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeMerzifonDoğduğu ve ilk öğrenimini yaptığı şehir; babası Kayabeyoğlu Ali'dir, ailesi hakkında başka bilgi yoktur. İlişkili kişi dosyası Sünbül Sinân Efendi : Sünbül Sinân Efendi (856/1452–936/1529), Cemâl-i Halvetî'nin halifesi; Koca Mustafa Paşa Âsitânesi'nin şeyhi ve Halvetiyye'nin İstanbul'da teşekkül eden Sünbüliyye kolunun pîridir. Vaazları, devrân müdafaası, risâleleri ve Merkez Efendi başta olmak üzere yetiştirdiği halifelerle XVI. yüzyıl Osmanlı tasavvuf hayatının kurucu şahsiyetlerindendir.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyePîr İlyas TürbesiPîr İlyas’ın Amasya’daki makamı Türbe Pîr Şücâeddin İlyas’ın Amasya’daki defin ve aile hafızasını taşır. Resmî envanter türbede damadı Pîr Celâleddin Abdurrahman, torunu Pîr Hayreddin Hızır Çelebi ve aile mensuplarının da bulunduğunu bildirir. Yapı ve tarih Mevcut türbe, ilk defin düzeninin sonraki devirlerde imar edilmiş biçimidir. Pîr İlyas’ın ölüm tarihi hakkındaki 813/1410 ve 833/1429-30 kayıtları ihtilaflı olduğundan yapının kronolojisi tek bir ölüm tarihine dayandırılmamıştır.KOORDİNATLI Amasya · TürkiyeYâkub Paşa TekkesiHalk arasında Çilehâne Tekkesi diye anılan, 815/1412’de Halvetiyye’ye meşrut olarak kurulan tekke; doğrudan onun için yaptırılıp vakfedilmiştir. Mescid, tevhidhâne, şeyh odası, halvethâneler ve derviş hücrelerinden oluşur; tevhidhânenin batısındaki türbe kısmında medfundur. Türbenin dehlize açılan hâcet penceresinin üzerinde, içeride yatanlara dair bir kitâbe bulunur.KOORDİNATLI