tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2107 sonuç · toplam 2107 · “inşâ” · 23/88
01makâm-ı İbrâhîm
makâm-ı İbrâhîm a. Mekke’de Kâbe’nin ilk yapımı sırasında Hz. İbrahim’in duvar ördüğü ve buranın üzerine çıkıp Allah’a inananları hac yapmaya davet ettiği yere verilen ad. Bu konu Kur’ân-ı Kerîm’in iki ayetinde dile getirilmiştir. Birincisi…
küfür, -frü
küfür, -frü a. [Ar. ] Arapçada kelime anlamı “örtmek’ olan bu söz, dinî terim olarak AUah’m varlığını ve birliğini, O’nun buy- Hıklarım vahiy yoluyla alıp in sanlara tebliğ eden peygamber tanımama, inanmama ve onun sözlerine karşı çıkma işi…
nisyân
“Bir şeyi ka )] yıtsız olarak unutmak veya bir cü, görevi bilinçli olarak terk etmek. ” nci anlamında olan bu terim, de, Kur’ân-ı Kerîm’de türevleriyle en birlikte kırk beş ayette Allah ve miş insan için söz konusu edilmekte; tedir. Allah’ı…
inber-nâme
ed. Tasavvufî edebiyatta mutasavv şairlerin “minber” (bk. bu mad de) in faziletini şiirleştiren eser ler için kullandıkları ortak ad. minnet a. [Ar.] Allah’a nis pet edilen bu söz, “O’nun evren deki bütün yaratıklara dönük lü tuf ve keremi,…
acbü’z-zeneb
UJI??^) [< Ar. acb + zeneb] (kuyruk sokumu) İnsanın yaratılışı sırasında ve öldükten sonra yeniden dirilirken vücudun özünü oluşturan madde.
Cenaze
Vefat etmiş insanın bedeni ve onunla ilgili defin hazırlıklarının bütünü. Ölmek üzere olan kişiye telkin ve dua, vefattan sonra bedenin yıkanması, kefenlenmesi, cenaze namazı ve defin İslâm cenaze hukukunun temel aşamalarıdır. İşlemler ölün…
ns
İnsan, beşer, cin ve melek karşıtı. Kur’ân-ı Kerîm’de on sekiz ayette geçen bu söz, “beşer, insan topluluğu.” anlamında ifade edilmektedir. Ayrıca 230 yerde de çokluk biçimi olan “nâs” ibaresi yer almaktadır.
Bahâ'îlik
Ortaya koydukları görüşleri bakımından İslâmî değerleri esas almakla birlikte İslâm dairesinden uzaklaşmış bir mezhep. Önceleri İran’da “Babîlik” ile başlayan ve “Gelmesi beklenen ve yakın olan ve de Allah’ın ortaya çıkaracağı önemli bir ki…
Âdil
Hakkı gözeten, dengeli ve güvenilir kimse. Hukukta şahitlik ve görev ehliyeti bakımından dinî-ahlâkî güvenilirliği ifade eder. el-Adl ve adalet anlam alanı Allah’a nispet edildiğinde hüküm ve fiillerinde zulüm bulunmadığını bildirir. İnsan…
indiyye
Gu) [Ar.] Evrendeki eşyanın var olma gerçeğini insanların inancma bağlı gören grupları ifade eden terim.
Vâkī
Koruyan, gözeten ve zarardan sakındıran. Allah’a nispet edildiğinde yaratılmışları koruyup gözeten anlamında kullanılan sıfatlardan biridir. Kelime, insanın fiilleri için kullanıldığında bir şeyi meydana gelmeden önce engelleyen veya zarara…
binâ
“Tapma, inşa etme.” anlamında olan bu söz, geçmişte yapılanları muteber sayma ve üzerine yeniden yapma. Gerdeğe girme anlamında kullanılan bu terim, fıkıh meseleleri arasmda geçmektedir.
Küsûf
Güneş tutulması. Ay tutulması için çoğunlukla husûf terimi kullanılır; bazı kaynaklarda iki kelimenin birbirinin yerine geçtiği de görülür. Tutulma sırasında cemaatle veya tek başına kılınan nâfile namaza küsûf namazı denir. İslâm öğretisin…
Felâh
Kurtuluş, selâmet ve murada erme. Dinî kullanımda insanın iman, salih amel ve güzel ahlâkla dünya ve âhiret saadetine ulaşmasını anlatır. Tasavvuf terbiyesinde felâh, nefsin bencil arzularından arınma ve kalbin Hakk’a yönelmesiyle ilişkilen…
iffet
Sözlük anlamı, “Haramdan uzak durmak, çirkin davranışlardan kaçınmak.” anlamında olan bu terim, insanm maddî, bedenî ve cinsel arzularına karşı ölçülü olma, aşırı istek ve tutkulara gem vurarak dinin ve akhn ölçülerine göre davranışlar için…
içki
İçenlere keyif hâli veren ve içilmesi dinen yasak olan alkollü içecekler için kullanılan bu terim, düşük yoğunlukta alkol içeren bira ve şarap türü mayalı içeceklerin insanlarm tarım hayatma geçtiği Neolotik Çağ’dan başlayarak Mısır’dan Çin…
namâz
kelimesinin karşılığı olarak Farsçadan geçen bu söz, Türkçede beş vakitte kılmması Müslümanlar için farz olan ibadet için kullanılan bir terim olarak yerleşmiştir. İslâm’m beş şartından biri olan bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de “salât” a lamıyl…
yalan
Bir konuda gerçeğe aykırı haber veya bügi vermek, söylenen söz gerçeğe uymamak anlamında terim; doğru ve gerçek karşıtı. İslâm inancma göre yalan, büyük günahlar arasmda zikredümiş ve yasaklanmıştır. Yüce Allah, Kur’ân-ı Kerîm’de “Hac sures…
ayıf hadis
ayıf hadis a. Hadis biliminde, sahih ve hasen hadisin şartlarından birini veya birkaçını taşımayan hadisler için kullanılan terim.
yevmü’l-fitr
OâJi Ramazan Bayramı günü. yevmü’l-fürkân a. bk. yevmü’l-cem' yevmü’l-hak a. (jJl ^ bk yevm-i kıyâmet yevmü’l-hasret a. Uj-J ^ bk. yevm-i kıyâmet yevmü’l-haşr a. (^iill ^ İs lâm inancına göre, kıyame gününü ifade eden terim. yevmü’l-hisâb a…
tövbe
İslâm inancma göre, bir müminin günahtan pişmanlık duyarak Allah’a yönelmesi ve sığınması, istiğfâr. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de seksen sekiz ayette yer almaktadır (bk. M. F. Abdülbâkî, el-Mu'cem, “tvb” maddesi). Aynı şekilde bu terimin hadis…
suhuf
İslâm inancına göre, Kur’ân-ı Kerîm’i, Kur’ân-ı Kerîm’ten önceki kutsal kitapları veya insanlarm kayıt altma alman İlâhî metinleri içine alan belgeler anlamında kullanılan terim. Bu söz Kur’ân-ı Kerîm’te pek çok ayette yer almaktadır (bk. M…
Za'îf
a'îf a. (. j.«.h [Ar.] Hadis biliminde, sahih hadisin şartlarmdan birini veya birkaçını taşımamakla beraber “mevzû” (bk. bu madde) olduğu da söylenmeyen hadisler.
sıhah
Hadis biliminde, bir hadisin doğruluğunu, sağlamlığını ve güvenilirliğini ifade eden terim. § tam. sıhah-ı sitte a. ( ») İlâb-i hî sır. sırr-ı rubûbiyyet a. (cu^j âm ^ tas. Tanrılık sırrı. olusırr-ı tecelliyât a. ULLşj ^) tas. Kalbe ilk doğ…