tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
1221 sonuç · toplam 1710 · “Kur’ân” · 15/51
01icri takvîm
icri takvîm a. Hicrî-kamerî veya hicret-ay takvimi olarak da adlandırılan İslâm dünyasının dinî takvimine verüen ad. Bu takvim, Kur’ân-ı Kerîm’in “Tevbe suresi” ne ve Hz. Peygamber’in hadislerine dayanılarak oluşturulmuş; Rasul-i Ekrem’in h…
beyit -yti
1. “Ev, hane, menzil, konak, mesken” anlamında olan bu söz, “Aynı vezinde iki dizeden oluşan bir nazım birimi.” olarak İslâmî edebiyatta, özellikle de Divan Edebiyatı alanında kullanılan bir terim olarak yaygınlık kazanmıştır. 2. tas. Kalp,…
âyetnâme
ed. Tasavvuf! ede biyatta mutasavvıf şairlerin Kur’ân-ı Kerîm’in ayetlerinin faziletlerini şürleştiren eserler için kullandıkları terim. k âyetullah a (4JILD [Ar.] Şiâ’nın “isnâaşeriyye” (oniki imam) âlim ve fakihleri için dinî ve bi ) lims…
mekrûh
Sözlük anlamı, “Sıkıntılı, hoşa gitmeyen, çirkin ve kötü görünen şey. ” olan bu söz, şâri' (bk. bu madde) in yapılmasmda kesin ve bağlayıcı tarzda bir engel görmediği işler, eylemler ve davranışlar için kullanılan terim. Kur’ân-ı Kerîm’de b…
istikbâr
Bir kimsenin kendini büyük görmesi ya da büyük işler başarmaya aday gibi göstermesi anlamında Kur’ân-ı Kerîm’de geçen bir terim. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de kırk sekiz ayette geçmektedir (M. F. Abdülbâkî, el- Mu'cem, “kbr” maddesi). Bu durm,…
amennâ ve saddaknâ
amennâ ve saddaknâ a. [Ar.] Genellikle Kur’ân-ı Kerîm veya ayetler okunduktan sonra söylenen “Sadaka-llahu’lazîm” ibaresi için “İnandık ve tasdik ettik.” anlamında kullanılan bir söz.
âhiret
Dünya hayatınm sonrasmda ebediyen devam edecek olan öteki hayat, öteki dünya, ahret. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de yüzden fazla ayette geçmekte olup buralarda dünyanın sonu ile yeni bir hayatın başlangıcı ifade edilmektedir (bk. M. F. Abdülbâkî…
Mübdi
(m^ [Ar.] Sözlük anlamı is “Bir işe başlamak, yaratmak.” in olan bu söz, “esmâ’ü’l-hüsnâ” da (Allah’ın güzel isimleri)dan olup u “Varlıkları ilk yaratan.” anlaan mmda bu sözün türevleri ile Alel lah’a nispet edilmektedir. Bu iz isim, Kur’ân…
Mütekebbir
m, Sözlük anlamı, “Görkemli, ulu ve ini yüce.” biçiminde tanımlanan bu vasöz, “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın mışgüzel isimleri)dan olup “Pek yübn ce, ulu.” ifadesiyle Kur’ân-ı atî Kerîm’de dokuz İlâhî ismin topdilluca verildiği “Haşr suresi” ni…
âcid
Sözlük anlamı “Şan ve şeref sahibi, hayrı ve ihsanı bol, lütfü ve keremi sonsuz.” olan bu söz, “esmâ’ü’lhüsnâ” (Allah'ın güzel isimleri)dan olup Allah’ın sıfatı olarak Kur’ân-ı Kerîm’de geçmemekle beraber Allah’ın doksan dokuz ismini veren…
lüzûm-ı vakf
lüzûm-ı vakf e. (jîj ^ [Ar.] fık. Bir vakfın feshi yapılamayacak nitelikte olması dururmu. Bir vakfin oluşmasında ittifak her zaman mümkündür. Ancak oluşturulmuş bir vakfin dağılması kolay olmamaktadır. Ancak iki hüküm bu konuda zorunlu kıl…
Mukabele
Kur’ân okumalarında bir kişinin okuyuşunu diğerlerinin metinden takip etmesi; özellikle ramazan ayındaki karşılıklı tilâvet geleneği. Mevlevîlikte âyin-i şerifin semâ, musiki ve selâmlarla icra edilen bütününe verilen ad. İki anlam bağlama…
Cehennem
Âhirette inkârcıların ve günahkârların azap göreceği yer. Kur’ân’da cehennemin tabakaları, kapıları, bekçileri ve farklı azap tasvirleri çeşitli âyetlerde anlatılır. Tasavvufî metinler cehennem korkusunu kulluğun başlangıç saiklerinden biri…
ekar
Sözlüklerde “Şiddetli bir ateş ile yakıp kavuran alevli ateş. ” anlamındaki bu söz, cehennem için kullanılan terimlerden biridir ve Kur’ân Kerîm’de dört ayette geçmek dir. sekerât-ı mevt a. Ar. sekerât + mevt ] Ölü anında çekilen acı ve ızt…
hudâ
“Hidâyet rehberi.” anlamında Kur’ân-ı Kerîm için kullanılan ve O’nun adlarmdan biri. “Bakara suresi” nin 2., 97. ve 185. ayetlerinde h "... hidâyetin ta kendisi...” anlanmda Kur’ân için kullanılmıştır.
hizbuşşeytan
Şeytanm or dusu veya ordulan, şeytana tâb 323 hoca ) olanlar, şeytanm kavmi gibi anü lamlara gelen ve “hizbullah” a- karşıtı olarak kullanılan bir tei rim. Kur’ân-ı Kerîm’in “Mücâdele suresi, 58 / 19”nde Allah’ın gazabına uğramış bir >.) ka…
tekvin
t^) [Ar. ] “Mâtürîdî” onra (bk. bu madde) kelâm bilginleri ketarafmdan Allah’a nipet edilen rim. ve “yaratma kudreti”ni ifade ehit eden sübutî sıfatlardan biri için dan kullanılan terim. Bu sıfat, bilim, ir. irade ve kudret sıfatlarmdan am…
a'lem
“En iyi bilen, daha iyi bilen” anlamında olup Allah’ın sıfatı olarak kullanılan bir terim. Kur’ân-ı Kerîm’in “İsrâ suresi” nde geçmektedir.
Cennetü’n-naîm
Nimetlerle dolu cennet. Kur’ân’da iman edip iyi işler yapanlara vaat edilen esenlik ve nimet yurdunu anlatan adlardan biridir. Buradaki naîm , sürekli nimet, huzur ve hoş yaşayış anlamı taşır.
Mekkî
Hz. Peygamber’in Medine’ye hicreti öncesinde bu şehirde nazil olan Kur’ân-ı Kerîm’dekl sure veya ayetler; bk. sûre 2. Hz. Peygamber’in Mekke yıllarında ortaya çıkan ve yayılan hadisler. Hz. Peygamber’in Mekke yıllarında ortaya çıkan ve yayı…
muhkem hadis
muhkem hadis a. Hadis biliminde, her türlü şüpheden ve çelişmeden uzak, sağlam olan ve onlarla amel edilen hadisler. muhlis s. [Ar. ] İslâm inan cma göre, iman ve ibadetind samimi olan, Allah’a şirk ve kü fürden kaçman, nifak ve riya dan uz…
Mâlikü’l-Mülk
“Mülkün sahibi.” anlamında bu söz, “esmâ’ü’l-hüsnâ” (Allah'ın güzel isimleri)dan olup Kur’ân-ı Kerîm’de Allah’a izafe edümektedir. “Âl-i İmrân suresi” nin 26. ayetinde mealen “De ki, Allahım, ey mülkün sahibi, sen dilediğine mülkü verirsin,…
Sabûr
Sözlük anlamı “Kendine hâkim olmak, tahammül etmek.” olan bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de “Günahkâ ları cezalandırma konusun acele etmeyip lütfuyla ve iyilik muamele eden, çok sabırlı.” a lamında Allah’a nispet edilme tedir (bk. M. F. Abdülbâkî,…
el-fâtiha
Ölenlerin ruhuna fatiha. 2. Kur’ân-ı Kerîm’in “Fâtiha suresi”ni okuma sözü. Kur’ân-ı Kerîm’in “Fâtiha suresi”ni okuma sözü.