KAVRAMLAR · KONU TASNİFLİ
Tasavvuf Sözlüğü
İslâmî ve tasavvufî terimleri birden fazla temel kaynaktaki açıklamalarıyla birleştiren; konu, alfabe ve kaynak katmanlarıyla düzenlenmiş yaşayan sözlük.
Zâbitûn
Rivayet ettiği metni sağlam biçimde koruyan, hâfızası ve kayıt doğruluğu güçlü râviler. Hadis usulünde zabt vasfının çoğul ifadesidir.
→Dil ve Genel KültürZâhir Haberler
Hanefî mezhebinin, İmâm-ı a'zam Ebû Hanîfe ve talebelerinden gelen kuvvetli, güvenilir haberlerine verilen ad. Bu haberlere usûl haberleri de denir. Hanefî mezhebinin bilgileri sonraki âlimlere üç yoldan gelmiştir. Bunlar; zâhir haberleri, nevâdir haberleri ve…
→Dil ve Genel KültürZâhirî mezhebi
Zâhiriyye maddesine bakınız.
→Dil ve Genel KültürZâhirîlik
Zâhiriyye maddesine bakınız.
→Dil ve Genel KültürZât-ı ilâhiyye
Allah’ın hiçbir yaratılmışa benzemeyen ilâhî zâtı. İsim ve sıfatların sahibi olan mutlak hakikati ifade eder; mahiyetinin insan aklıyla kuşatılamayacağı kabul edilir.
→Dil ve Genel KültürZeâmet
Osmanlılar zamânında subaylara verilen ve geliri en az yirmi bin ve en çok 99.999 akçe olan toprak.
→Dil ve Genel KültürZebânî
Cehennem meleği, azâb yapıcı melek. Cehennem zebânîleri, günâh işleyen hâfızlara, puta tapanlardan daha önce azâb yapacaklardır. Çünkü bilerek yapılan günâh, bilmeyerek yapılandan daha kötüdür. (Hadîs-i şerîf-İhyâ-ul-Ulûm) Zebânîlere Cehennem'deki vazîfeleri esnâsında, Cehennem ateşi zarar vermez.…
→Dil ve Genel KültürZebâyıh
Kesilecek kurbanlık hayvanlar. Kurban edilmiş, kurban olarak kesilmiş hayvanlar. (Bkz. Zebh)
→Dil ve Genel KültürZehrâveyn
Kur'â ı Kerîm’in “Bakara suresi” üze ile “Âl-i imrân suresi” için Bu kullanılan ortak ad. lâk
→Dil ve Genel KültürZemherir
Cehennem'deki soğuk yer, soğuk cehennem. Zemheririn soğukluğu pek şiddetlidir. Bir an dayanılmaz. Kâfirlere, bir soğuk, bir sıcak, sonra soğuk sonra sıcak Cehennem'e atılarak azâb yapılacaktır. Cinler ateşten etkilenmezler. Cehennemlik olanları zemherirde azab göreceklerdir. (Kâdızâde…
→Dil ve Genel KültürZemzem suyu
Kâbe yakınındaki Zemzem Kuyusu’ndan çıkan su. Hac ve umre geleneğinde içilir, ikram edilir ve Hz. Hâcer ile İsmâil anlatısıyla ilişkilendirilir.
→Dil ve Genel KültürZengin
İhtiyaç eşyâsının ve borçlarının dışında nisâb miktârı malı, parası olan kimse. (Bkz. Nisâb) Eshâbım için fakirlik seâdettir. Âhir zamandaki ümmetim için zengin olmak seâdettir. (Hadîs-i şerîf-Râmûz-ül-Ehâdîs) Beş şey gelmeden evvel beş şeyin kıymetini biliniz.…
→Dil ve Genel KültürZerdüşt
Mecûsîliğin kurucusu. Mecûsîliğin kurucusu olan Zerdüşt mîlâddan 600 sene önce, Hindistan'da doğdu. Hindistan ve İran taraflarında yaşadı. Brehmen din adamları tarafından kovuldu. Belh'te mecûsîlik dînini yaydı. İyilik tanrısı İzed veya Ormüzd (Hürmüz) ile kötülük…
→Dil ve Genel KültürZevcât-I Tâhirât
Peygamber efendimizin iffetli, pâk, muhterem zevceleri. Mü'minlerin anneleri. (Bkz. Ezvâc-ı Tâhirât) Peygamber efendimiz ikinci defâ olarak elli beş yaşında iken hazret-i Ebû Bekr'in kızı, hazret-i Âişe ile evlendi. Diğer Zevcât-ı Tâhirâtı bundan sonra dînî,…
→Dil ve Genel KültürZî-rahim
Kan bağı bulunan yakın akraba. Ferâiz ve aile hukukunda nesep yakınlığını belirtir. Mirasçılık bakımından kullanılan zevi’l-erhâm tasnifi mezheplere göre farklı ayrıntılar taşır.
→Dil ve Genel KültürZü’n-nûreyn
Zi’n-nûreyn maddesine bakınız.
→Dil ve Genel KültürZüyûf
Altın ve gümüş oranı yarıdan az olan paralar. Züyûf ile ödünç verdikten sonra, o züyûfun kıymeti kalmasa, İmâmeyne yâni İmâm-ı Ebû Yûsuf ve Muhammed'e göre teslim ettiği zamandaki kıymetinde altın veya bu kadar altın…
→