Köken ve kullanım
i. ar.
Süleyman Uludağ, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü
- Kuvvet, kudret, zor, delil, padişah.
- tas. Velilere öteden beri Sultan ve şah unvanlarını vermek âdet olmuştur. Sultan Halil (Nakşi), Sultan Ahmed (Yesevi), Sultan Veled (Mevlevi), Emir Sultan (Bursa'da) Karaca Ahmed Sultan (İstanbul'da). Son dönemlerde Alevi-Bektaşi büyüklerine de sultan denilmiştir. Pir Sultan Abdal, Balım Sultan gibi. Hacı Bektaş'a ise Hünkâr (sultan) unvanı verirler. Sultan unvanı daha çok Türk velileri için kullanılmıştır. Evliya, gönül âleminin sultanları, hakiki sultanlar olarak kabul edilir. Sultan velilerin çevrelerinde toplananlar ise onun tebaası, bedelleri sayılmıştır. Bkz. Şah, Melik.
A Sultanım sen var iken ya ben kime yalvarayım
İsmin gani cebbâr iken ya ben kime yalvarayım
Sultan-ı cihan Amel ve hal.
Sultan-ı vakt Veli.
Sultan-ı zikir Zikir.
Tasavvuf Sözlüğü
Arapça, hüccet, delil, güç, kudret, vali padişah, zor gibi anlamları olan Arapça bir kelime. Tarihte ilk defa, Abbasi vezirleri için kullanılan bu unvan, zamanın akışı içerisinde hükümdarlar için de, geçerli olmuştur. Tasavvuf önderlerine, belli bir zamandan sonra sultan lâkabı verilmiştir. Balım Sultan, Sultan Veled, Emir Sultan vs. gibi.